ประมงแม่โจ้ร่วมกับวช.ถ่ายทอดเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงปลาแบบผสมผสานให้แก่ชุมชน

ข่าวทั่วไป หนังสือพิมพ์บ้านเมือง -- เสาร์ที่ 11 สิงหาคม 2555 00:00:43 น.

คณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้า มหาวิทยาลัยแม่โจ้ นาโดย รศ.ดร.นิวุฒิ หวังชัย หัวหน้าโครงการฯ ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสานักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และสานักงานประมงอาเภอแม่แตง จัดโครงการถ่ายทอดเทคโนโลยี "การเพาะเลี้ยงปลาแบบผสมผสานสู่ชุมชนพื้นที่สูงเพื่อเป็นแหล่งโปรตีนและเพิ่มรายได้"

รศ.ดร.นิวุฒิ กล่าวว่า "สินค้าอาหารประเภทโปรตีนที่มาจากสัตว์น้ำ เป็นที่ยอมรับของผู้บริโภคในปัจจุบัน นอกจากจะมีรสชาติเป็นที่ยอมรับแล้ว อาหารประเภทสัตว์น้ำยังมีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วน ทั้งโปรตีนที่เป็นประโยชน์ และไขมันที่จำเป็น แต่ชุมชนบางกลุ่ม เป็นชุมชนที่อยู่บนพื้นที่สูง ห่างไกล มีการเข้าถึงสินค้าอาหารสัตว์น้ำได้น้อย

สัตว์น้ำทั่วไป เช่น ปลานิลและปลาดุก เป็นปลาที่เลี้ยงง่าย ได้รับความนิยมในพื้นที่ที่มีความพร้อม เช่นพื้นที่ลุ่มบริเวณแม่น้ำ แต่อย่างไรก็ตาม สามารถเลี้ยงปลาบนพื้นที่สูงที่มีปริมาณน้ำจำกัดได้ ปลาดุกเป็นปลาที่สามารถเลี้ยงบนพื้นที่สูงที่มีน้ำจำกัด และปลานิลเป็นปลาที่กินอาหารได้ง่าย ทั้งอาหารเม็ดและแพลงก์ตอนพืช จึงสามารถเลี้ยงร่วมกันได้

จากงานวิจัยของ รศ.ดร.นิวุฒิ ซึ่งได้เลี้ยงปลาดุกในบ่อดินร่วมกับปลานิลในกระชัง พบว่า ให้ผลตอบแทนที่สูงกว่าการเลี้ยงปลาดุกเพียงอย่างเดียว ซึ่งเป็นการใช้ประโยชน์อย่างเต็มที่ของสารอาหารที่เหลือจากการใช้ประโยชน์ของปลาดุก และนำกลับมาใช้ประโยชน์ทั้งทางตรงและทางอ้อมในปลานิล ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ Yi (2003) พบว่า ในระบบการเลี้ยงปลาดุกจะมีของเหลือที่เป็นประโยชน์สามารถส่งต่อให้ปลานิลได้ ถือเป็นการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ

ดังนั้น ทางทีมวิจัย จึงมีความสนใจที่จะนำความรู้ด้านการเลี้ยงปลาดุกในบ่อดินร่วมกับปลานิลในกระชัง นำมาต่อยอดและถ่ายทอดสู่ชุมชนที่สนใจ โดยโครงการนี้ได้บูรณาการองค์ความรู้ทั้งทางประมงและการเกษตร โดยมีประมงอำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ และมีองค์กรที่สนใจเข้าร่วมและเป็นผู้ใช้เทคโนโลยีเป็นหลัก คือ นักเรียนจากศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอแม่แตง และเกษตรกรผู้สนใจประมาณ 150 คน และการฝึกอบรมครั้งนี้ มีบ่อสาธิตและมีการถ่ายทอดเทคนิคการเลี้ยงปลาแบบผสมผสาน และการผลิตอาหารเม็ดแบบพื้นบ้านราคาถูก

ผลที่คาดว่าจะได้รับจากโครงการนี้คือ การถ่ายทอดองค์ความรู้ทางด้านการเลี้ยงปลาแบบผสมผสานโดยนำผลงานวิจัยสู่ชุมชนบนพื้นที่สูง และเป็นการใช้ทรัพยากรน้ำที่มีจำกัดอย่างคุ้มค่า เกษตรกรและชุมชนสามารถผลิตปลาเป็นแหล่งโปรตีนที่บริโภคในชุมชนหรือเสริมรายได้แก่ครอบครัวในอนาคตได้

รศ.ดร.นิวุฒิ กล่าวถึงวัตถุประสงค์ของโครงการดังกล่าวว่า เพื่อให้นักเรียนศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอแม่แตง และชุมชนที่อยู่บริเวณโดยรอบ ได้รับความรู้ในการเลี้ยงปลาแบบผสมผสาน เพื่อส่งเสริมอาชีพและรายได้แก่ชุมชนที่อาศัยอยู่บนพื้นที่สูง อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ โดยได้ดำเนินการในพื้นที่ 2 แห่ง ได้แก่ 1.ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขา ตำบลป่าแป๋ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ 2. โรงเรียนห้วยขุนพระเจ้า หมู่ที่ 13 ตำบลป่าแป๋ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่

สำหรับการสร้างจุดสาธิต ได้ดำเนินการในพื้นที่ที่มีความสูง 840-1,110 เมตรจากระดับน้ำทะเล ซึ่งประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทยภูเขา มีอาชีพหลักในการปลูกใบชาและทำนา อีกทั้งมีอุณหภูมิต่ำตลอดทั้งปี ดังนั้นทีมงานจึงได้คัดเลือกพันธุ์ปลาที่โตเร็ว (ปลาดุกลูกผสม) และปลาที่ใช้ประโยชน์จากอาหารธรรมชาติได้ดี (ปลานิล) ส่งเสริมให้ชาวไทยภูเขาบนพื้นที่สูงได้ทำการเลี้ยงเพื่อเป็นแหล่งอาหารให้แก่ครอบครัวและสร้างอาชีพ

โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) คณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ได้ดำเนินการร่วมกับสำนักงานประมงอำเภอแม่แตง ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอแม่แตง และองค์การบริหารส่วนตำบลป่าแป๋ ได้ร่วมกันจัดสร้างจุดสาธิตและอบรมเกษตรกรผู้สนใจ นักเรียน นักศึกษา เรื่องการเลี้ยงปลาแบบผสมผสานเพื่อเป็นแหล่งโปรตีนและเสริมรายได้ นอกจากนี้ ยังได้ฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเกี่ยวกับการผลิตอาหารพื้นบ้านเพื่อใช้ในการเลี้ยงปลาอีกด้วย

ผลที่จะได้รับ เนื่องจากชุมชนชาวไทยภูเขาอยู่บนพื้นที่สูงมีโอกาสเข้าถึงแหล่งอาหารประเภทโปรตีนได้น้อยกว่าชุมชนพื้นที่ราบ ดังนั้นการเลี้ยงปลาแบบผสมผสานนอกจากจะเป็นแหล่งอาหารโดยตรงแล้วยังสามารถสร้างเป็นอาชีพได้ ชุมชนบนพื้นที่สูงส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และมีวัสดุเหลือใช้จากการเกษตร สามารถนำมาใช้เป็นวัตถุดิบอาหารในการเลี้ยงปลาได้ ซึ่งเป็นการลดต้นทุนการผลิต และใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ภายใต้โครงการได้มีนักเรียนจากโรงเรียนปางมะกล้วย และโรงเรียนห้วยขุนพระเจ้า เป็นผู้ปฏิบัติในการเลี้ยงปลาที่จุดสาธิต ซึ่งเป็นการฝึกทักษะการเลี้ยงปลาแก่นักเรียน ส่งผลให้นักเรียนได้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ และลดปัญหาสังคมเช่นยาเสพติดได้

ADVERTISEMENT
ข่าวที่เกี่ยวข้อง