เกาะติดสถานการณ์รัฐประหาร ๕๗
18:02 นายกฯควงภริยาเยือน'เวียดนาม' สานต่อความสัมพันธ์สองประเทศ (ชมคลิป)   26 พ.ย.57 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อเวลา 14.45 น.ตามเวลาท้องถิ่นพล.อ.ประยุท…
15:56 'ปึ้ง'ริสอน!'นายกฯ'แก้คอรัปชั่น ยก'ดาวพงษ์'แทน'หม่อมอุ๋ย'   27 พ.ย.57 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นายสุรพงษ์ โตวิจักษณ์ชัยกุล อดีตรองนายกฯและรมว.ต่างป…
15:56 'ปึ้ง'ริสอน!'นายกฯ'แก้คอรัปชั่น ยกดาวพงษ์น่าแทน'หม่อมอุ๋ย'   27 พ.ย.57 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นายสุรพงษ์ โตวิจักษณ์ชัยกุล อดีตรองนายกฯและรมว.ต่าง…
13:40 'นายกฯ'ชื่นชมสัมพันธ์'ไทย-ลาว' หนุนส่งเสริมความร่วมมืออาเซียน   27 พ.ย.57 พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชา…
13:21 'ยงยุทธ'เผยรบ.ฟื้นกองทุนเงินออม หวังปชช.มั่นคงในชีวิตมากขึ้น   27 พ.ย.57 ที่ทำเนียบรัฐบาล นายยงยุทธ ยุทธวงศ์ รองนายกรัฐมนตรี ด้านสังคม เปิ…

คอลัมน์ : เปิดโลกวัฒนธรรมฯ : นรก สวรรค์ รากฐานวัฒนธรรม ชนชาติอาเซียน

ข่าวการเมือง หนังสือพิมพ์บ้านเมือง -- ศุกร์ที่ 23 ตุลาคม 2552 09:41:26 น.
นรก สวรรค์ รากฐานวัฒนธรรม ชนชาติอาเซียน
ดร.ภาณุพงศ์ สามารถ  คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

ถ้าพูดถึงวัฒนธรรมแล้วมีคนเป็นจำนวนมากกำลังวิตกกังวล โดยเฉพาะคนที่เป็นพ่อแม่ผู้ปกครองของเด็กวัยรุ่นทุกวันนี้ ปราชญ์ชาวบ้าน หรือแม้กระทั่งนักวิชาการทั้งหลาย มักจะพูดกันว่าปัจจุบันนี้วัฒนธรรมไทยได้เสื่อมถอยลงมากจนยากที่จะดึงกลับมา แต่บางคนก็ยังมีความสับสนในความหมายของคำว่าวัฒนธรรมว่า มีความหมายกว้างแคบอย่างไร และวัฒนธรรมมีประโยชน์อย่างไร เราจึงเรียกร้องโหยหาให้กลับคืนมา วัฒนธรรมเก่ากับวัฒนธรรมใหม่ สิ่งไหนดีกว่า เพื่อให้ท่านผู้อ่านบทความเปิดโลกวัฒนธรรมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร จะได้มีฐานความคิดเป็นแนวเดียวกันในการวิเคราะห์ สังเคราะห์ ข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริง ผู้เขียนจึงได้นำเสนอ ความเป็นมา ความหมาย ประเภทของคำว่า วัฒนธรรม และความเชื่อเรื่องนรกและสวรรค์ในพระพุทธศาสนาซึ่งเป็นบ่อเกิดของวัฒนธรรมไทย  ให้ท่านผู้อ่านได้ทราบเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกันพอสังเขปดังต่อไปนี้

วัฒนธรรม มาจากคำว่า “Culture” ในภาษาอังกฤษคำนี้มีรากศัพท์มาจาก Culture ในภาษาละตินมีความหมายว่าการเพาะปลูกและบำรุงให้เจริญงอกงามในภาษาไทยคำว่า  “วัฒนธรรม” เป็นคำที่ได้จากการรวมกัน 2 คำเข้าด้วยกัน ได้แก่ วัฒนะ ซึ่งมีความหมายทั่วไปว่าเจริญงอกงาม รุ่งเรือง และธรรม ซึ่งในที่นี้หมายถึง กฎ ระเบียบ หรือข้อปฏิบัติ เพราะฉะนั้น วัฒนธรรม ตามความหมายของคำในภาษาไทยจึงหมายถึงข้อปฏิบัติเพื่อให้เกิดความเจริญงอกงาม

วัฒนธรรมคือความรู้ ความเชื่อถือ และวิถีในการกระทำ ทุกสิ่งทุกอย่างซึ่งมนุษย์ได้มีส่วนร่วมในฐานะเป็นสมาชิกของสังคม และได้มีการถ่ายทอดจากคนรุ่นหนึ่งไปยังรุ่นหนึ่ง หรือวิถีการกระทำนั้นเอง เช่นการทำงาน การกินอยู่หลับนอน ฯลฯ

วัฒนธรรมคือทุกสิ่งทุกอย่างซึ่งได้มาจากการเรียนรู้ของสังคม และสมาชิกได้มีส่วนร่วมในการใช้สิ่งนั้นๆ สมาชิกในสังคมได้รับวัฒนธรรมเป็นมรดกทางสังคม และอาจปรับปรุงเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมนั้นๆ เพื่อให้เป็นมรดกแก่ชนรุ่นต่อไป

วัฒนธรรมคือทุกสิ่งทุกอย่างที่มนุษย์สร้างขึ้น เพื่อนำเอามาใช้ช่วยพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ในสังคม ซึ่งรวมถึงช่วยแก้ปัญหาและช่วยสนองความต้องการของสังคม วัฒนธรรม เกิดจากการเรียนรู้ สะสมและถ่ายทอดจากสังคมหรือคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกสังคมหรือคนอีกรุ่นหนึ่งต่อไป

จากการศึกษาความเชื่อเรื่องนรกและสวรรค์ของพระสงฆ์ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเลย  ของ ดร.พระครูอรัญเขตพิทักษ์ พบว่าพระสงฆ์มีความเชื่อว่าความเชื่อเรื่องนรกและสวรรค์มีผลต่อวัฒนธรรมด้านต่างๆ ซึ่งมีความสอดคล้องกับการแบ่งประเภทของวัฒนธรรมที่นักสังคมวิทยาแบ่งไว้เป็น 3 ประการ ดังนี้คือ

1)ประการแรก วัฒนธรรมทางแนวความคิด (Ideas-Thinking)

วัฒนธรรมทางแนวความคิดหมายถึง วัฒนธรรมที่เกี่ยวกับความคิดเห็น ความเชื่อ หรือความรู้สึกคิด ซึ่งอาจถูกหรือผิดก็ได้ เช่น ความเชื่อว่าคนตายแล้วเกิด การทำบุญ การทำบาป เชื่อถือโชคลาง ฯลฯ สาเหตุที่นิมนต์ สวดพระอภิธรรม สวดพระมาลัย สวดยอดมุขลาว ในงานฌาปนกิจศพ เพราะต้องการสวดให้คนที่ชีวิตอยู่นี้ฟัง แล้วอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลที่เกิดจากการฟังไปให้ผู้ตาย  เพราะต้องการให้ผู้ฟังเกิดความสังเวชสลดใจ ไม่ประมาท และจะได้ปฏิบัติตามธรรมที่ได้ฟังมา ซึ่งจะทำให้ไปสู่สุคติภายหลังที่ตายจากโลกนี้ไป ความเชื่อเรื่องนรกและสวรรค์ตามหลักพระพุทธศาสนา คนที่ทำความชั่ว ตายไปตกนรก ทำความดีตายไปจะได้เสวยสุขบนสวรรค์ มีความเชื่อว่า ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว ทำชั่วตกนรกเสวยผลกรรม ทำดีได้ขึ้นสวรรค์เสวยความสุขในวิมาน สิ่งเหล่านี้คือวัฒนธรรมทางแนวความคิด

2) ประการที่สอง วัฒนธรรมทางบรรทัดฐาน (Norms-Doing)

วัฒนธรรมทางบรรทัดฐานได้แก่ระเบียบแบบแผนต่างๆ หรือประเพณีที่บุคคลในสังคมยึดถือและปฏิบัติร่วมกัน ซึ่งประกอบด้วย กฎหมาย จารีต ประเพณี วิถีชาวบ้าน คือระเบียบแบบแผนที่บุคคลในสังคมควรจะปฏิบัติ เช่น การบวชของลูกผู้ชายเมื่อมีอายุครบ 20 ปี เพื่อทดแทนบุญคุณบิดามารดา ถ้าใครไม่ปฏิบัติตามอาจได้รับการติฉินนินทา บวชเพื่อทดแทน บุญคุณบิดามารดา และศึกษาพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า สาเหตุที่บวชเพราะมารดาได้สั่งเสียเอาไว้ก่อนตายว่าให้บวช สาเหตุที่บวชเพราะอยากตอบแทนพระคุณของพ่อแม่ที่ท่านได้เลี้ยงมา ข้อปฏิบัติเหล่านี้คือวัฒนธรรมทางบรรทัดฐาน

3) ประการสุดท้าย วัฒนธรรมทางวัตถุ (Material-Having)

วัฒนธรรมทางวัตถุ ได้แก่ วัตถุ สิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ ที่มนุษย์สร้างขึ้น เพื่อนำมาใช้ในชีวิตประวัน เช่น เสื้อผ้า อาหาร ยา ที่อยู่อาศัย หรือเสนาสนะสิ่งก่อสร้างทุกอย่างภายในบริเวณวัด เช่น ศาลาการเปรียญ อุโบสถ กุฏิ วิหาร หอระฆัง ฯลฯ ล้วนแต่เป็นผลและได้รับอิทธิพลจากความเชื่อเรื่องนรกและสวรรค์ สิ่งก่อสร้างนวัตกรรมต่างๆ ที่กล่าวมาแล้วคือวัฒนธรรมทางวัตถุ

จากที่กล่าวมาแล้วพอสรุปได้ว่า ประเภทของวัฒนธรรมที่นักสังคมวิทยาแบ่งไว้มี 3 ประการดังนี้คือ ประการแรกวัฒนธรรมทางแนวความคิด (Ideas-Thinking) 2) ประการที่สองวัฒนธรรมทางบรรทัดฐาน (Norms-Doing) และประการสุดท้ายวัฒนธรรมทางวัตถุ (Material-Having) ซึ่งทั้ง 3 ประการนี้คือองค์รวมของคำว่าวัฒนธรรม ซึ่งเราต้องมองให้ซึ้งทั้งตาเนื้อและตาปัญญา

ADVERTISEMENT
ข่าวที่เกี่ยวข้อง