คอลัมน์ภูมิบ้านภูมิเมือง: 'คุ้งบางกระเจ้า'ภูมิโอโซนลมหายใจของแผ่นดิน

ข่าวทั่วไป 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 —หนังสือพิมพ์แนวหน้า

อาทิตย์นี้ได้ออกไปตามรอยสารนิยาย "เรือนปั้นหยาทาสีเขียว" ของนักเขียนนักแปลรางวัล "สุรินทราชา" ที่นับถือคือ พี่บุญญรัตน์ บุญญาธิษฐาน ที่รู้จักกันดีจากผลงานแปลมากมาย กว่า ๔๐๐ เรื่อง แม้ว่าเรือนปั้นหยาจะไม่ได้ ทาสีเขียวแล้ว แต่พื้นที่บางกระสอบ ในคุ้งบางกระเจ้า อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ นั้นก็เป็นสีเขียวที่โอบล้อมให้เห็นสภาพสวนดั้งเดิมตามธรรมชาติที่ยังเหลือบ้าง หรือร่องน้ำในดินให้เห็น แม้จะมีผู้พยายามทำลายธรรมชาติของปู่ตาย่ายายไปบ้างแล้วก็ตาม แต่ด้วยเหตุบางกระเจ้าเป็นพื้นที่ สีเขียวที่เป็นแหล่งโอโซนใกล้ปากอ่าวไทย จึงเสมือนลมหายใจสุดท้ายของคนกรุง คุ้งบางกระเจ้าจึงปรับตัว ที่จะเรียนรู้และสู้รักษาสภาพสวนริมคลองร่อง ในดินให้เห็นค่าอันมหาศาลของมัน จากการสำรวจนั้น พบว่ามีต้นลำพูหลายต้นเหลืออยู่ให้หิ่งห้อยได้เกาะอาศัยตามวงจรธรรมชาติเหมือนสวนตามปากน้ำอื่นๆ สำหรับที่บางกระสอบนั้น ต้นลำพูต้นใหญ่ในบางกระสอบที่ยืนต้นเฝ้าดูการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่และนิสัยผู้คนมานานจนถึงวันนี้ได้ จึงได้รับ การยกย่องให้เป็นรุกขมรดกของแผ่นดินบางกระเจ้า

ในตำนานแม่น้ำเจ้าพระยานั้น บางกระเจ้าถูกระบุว่าเป็นพื้นที่สำคัญของแม่น้ำเจ้าพระยาและอยู่ใกล้กรุงเทพฯมากที่สุด ปัจจุบันยังเป็นป่าธรรมชาติ มีต้นไม้ที่ขึ้นตามป่าชายเลนหลายชนิด และมีความหลากหลายทางชีวภาพ จนยอมรับว่าเป็นแหล่งผลิตโอโซนลำดับที่ ๗ ของโลก เป็นแหล่ง Blue Carbon ที่สำคัญ ซึ่งนิตยสารไทม์ส (Times) ระบุว่าเป็น The BestUrban Oasis of Asia ดังนั้นการอนุรักษ์บางกระเจ้า ให้มีสถานะปอดกลางเมืองจึงทำให้มีการพัฒนากฎเกณฑ์ในการดูแลรักษาบางกระเจ้า โดยเมื่อวันที่ ๒๑ มิถุนายน ๒๕๕๙ ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี ได้อนุมัติหลักการร่างกฎกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) กำหนดให้พื้นที่ ต.ทรงคนอง ต.บางกระสอบ ต.บางน้ำผึ้ง ต.บางยอ ต.บางกระเจ้า และ ต.บางกอบัว อ.พระประแดง จ.สมุทรปราการ จำนวนพื้นที่ประมาณ ๑๒,๐๐๐ ไร่ ให้เป็นเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม พร้อมกำหนดขอบเขตเพื่อการใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อการอยู่อาศัยและการประกอบพาณิชยกรรม

ได้กำหนดมาตรการห้ามก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเปลี่ยนการใช้อาคาร เช่น การสร้างโรงแรมหรืออาคารชุด กำหนดหลักเกณฑ์การก่อสร้าง และการวัดความสูงของอาคาร พร้อมทั้งกำหนดมาตรการห้ามกระทำการหรือกิจกรรม เช่น การถมหรือปรับสภาพลำกระโดง คู คลอง หรือแหล่งน้ำสาธารณะ ซึ่งมีผลทำให้ตื้นเขินหรือเปลี่ยนทิศทางน้ำ หรือทำให้น้ำไม่อาจไหลได้ตามปกติหรือตามธรรมชาติ เว้นแต่การก่อสร้างระบบป้องกันน้ำท่วม และระบบระบายน้ำของทางราชการ ซึ่งล่าสุดนั้น คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านสิ่งแวดล้อม ได้เดินหน้าปฏิรูป ๖ เรื่องหลัก ภายใต้แผนพัฒนา ๕ ปีแรก ด้วยงบเบื้องต้นกว่า ๒.๘ หมื่นล้านบาท ได้ตั้งเป้าเพิ่มพื้นที่ป่าเป็น ๕๕% ซึ่งมีโครงการพัฒนาป่าในเมือง โครงการคุ้งบางกระเจ้า ให้เป็นหนึ่งในเป้าหมายหลัก โดยตั้งเป้าให้บางกระเจ้านั้นเป็นป่าในเมืองที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย ด้วยชื่อเสียงของบางกระเจ้าในฐานะเป็นแหล่งโอโซนปากน้ำที่สำคัญของแผ่นดิน จึงทำให้ผู้คนใส่ใจและอยากรู้จักพื้นที่บางกระเจ้ามากขึ้น การเปิดพื้นที่ให้บางกระเจ้าเป็นแหล่งท่องเที่ยวซึ่งมีตลาดบางน้ำผึ้งและแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาตินั้นแม้จะทำให้ชุมชนมีรายได้จากนักท่องเที่ยวก็ตามก็มีปริมาณขยะมากขึ้น ๘,๐๐๐ กิโลกรัมต่อวัน โดยเฉพาะการให้ความสำคัญของหิ่งห้อย แมลงปีกแข็งที่ชอบออกหากินตอนกลางคืน ที่เคยมีแหล่งที่อยู่ ตามพุ่มไม้ ตามที่ชุ่มชื้นใกล้หนองน้ำ หรือตามลำธารที่มีน้ำใสสะอาด และน้ำนิ่ง รวมไปบริเวณป่าโกงกาง ที่มี ต้นลำพู ตันลำแพน โพทะเล ต้นฝาก ต้นแสม ต้นสาคู และต้นเหงือกปลาหมอ ให้เป็นป่าหิ่งห้อยตามธรรมชาติ ที่ชุมชนนั้นสร้างจิตอาสาด้วยใจเพื่อช่วยกันอนุรักษ์พื้นที่ให้มากขึ้นด้วยหลักพหุวัฒนธรรมและการขับเคลื่อนประเทศ ที่ต้องสร้างการเรียนรู้ให้เข้าใจเข้าถึงเพื่อสร้างธรรมชาติให้มั่นคง จึงเป็นความหวังว่าพื้นที่แห่งนี้จะเป็นต้นแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์โดยชุมชนแท้จริงโดยปลอดระบบเถิดเทิงเอาหน้าจนทำลายแหล่งโอโซนธรรมชาติไป

บรรยายใต้ภาพ

em บางกระเจ้า

สวนดั้งเดิมที่เหลืออยู่

แสงหิ่งห้อยในเวลากลางคืน

หิ่งห้อยปล่อยแสง

สวนในบางกระเจ้า

แม่น้ำเจ้าพระยา

พื้นที่ลานต้นลำพู

ป่าธรรมชาติใกล้เมือง


เราใช้ cookies เพื่อบริการที่ดีขึ้นสำหรับคุณ อ่านข้อตกลงการใช้บริการ