คอลัมน์: ภูมิบ้าน ภูมิเมือง: 'ปิ๊กเชียงแสน'ภูมิเรียนรู้จากเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ภาคเหนือ

ข่าวบันเทิง หนังสือพิมพ์แนวหน้า -- อาทิตย์ที่ 17 กุมภาพันธ์ 2562 00:00:05 น.
โดย: พลาดิศัย สิทธิธัญกิจ
Paladisai@siamrecorder.com

มนุษย์นั้นมีวิถีหลักอยู่กับสังคมการเกษตรกรรม และสังคมการล่าสัตว์ แต่ด้วยที่ทุกพื้นที่นั้นมีกลุ่มชาติพันธุ์ อาศัยอยู่ร่วมกัน สังคมพหุวัฒนธรรมจึงถูกให้ความสำคัญขึ้น โดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) โดยการนำของ นายพีรพน พิสณุพงศ์ ผู้อำนวยการ นั้นได้ร่วมกับเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นภาคเหนือ โดยจัดงานมหกรรมเมืองพิพิธภัณฑ์ "ปาเจียงแสน ปิ๊กบ้าน" ณ วัดเจดีย์หลวง ในเมืองโบราณเชียงแสนจังหวัดเชียงราย เพื่อสร้างพื้นที่การเรียนรู้ให้กับนักเรียน และคนในพื้นที่ดังกล่าว ซึ่งเครือข่ายพิพิธภัณฑ์นั้น ต่างนำเสนอข้อมูลความรู้และผลการปฏิบัติงานที่ต่างทำงานมาตลอด ๑ ปี ให้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เกิดขึ้นอย่างน่าสนใจ โดยมีการออกแบบการเรียนรู้ให้เข้าถึงประชาชนในพื้นที่ และพื้นที่ใกล้เคียง อันเป็นบทบาทหนึ่งที่สร้างสังคมการเรียนรู้ด้วยความ หลากหลายข้อมูลและความสนใจ ในวันที่ ๘-๑๐ กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา

ดังนั้นกิจกรรมการเรียนรู้จึงมีการสร้างชุดคู่มือการนำสู่เรื่องราวที่เป็นประวัติศาสตร์เมืองเชียงแสน ที่ศึกษาจากตำนาน เอกสารโบราณ จารึก ภาพถ่ายเก่า บันทึก และคำบอกเล่าของคนในเชียงแสน โดยเฉพาะเรื่องราวของไทยยวนเมืองเชียงแสน ที่ต่างแยกย้ายไปอยู่ในพื้นที่ต่างๆ ทั้งไทยและลาว สะท้อนให้เห็นถึงวิถีในสังคมพาหุวัฒนธรรมที่ผ่านอดีตจนถึงปัจจุบัน  ประเด็นสำคัญคือให้เกิดการทำงานในระบบเครือข่ายที่สร้าง นวัตกรรมร่วมกันให้เกิดประโยชน์ในการนำสู่สถานศึกษา ในพื้นที่ ซึ่งการพบปะและเปิดโอกาสให้มีพบปะ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ต่อกันซึ่งมีตัวแทนของเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในภาคกลาง ภาคตะวันตก ภาคตะวันออก เฉียงเหนือ และภาคใต้ มาพบปะพูดคุย แลกเปลี่ยนประสบการณ์เพื่อใช้เป็นแนวทางการทำงานในอนาคต ซึ่งถือว่าเป็นการสร้างรูปแบบให้พื้นที่อื่นๆ นั้นนำไปจัดกิจกรรมอย่างนี้ต่อไป

การเปิดพื้นที่เมืองโบราณสถานที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานเมืองเชียงแสน โดยมีวิทยากรท้องถิ่นนั้นทำให้เกิดความรู้ใหม่และคลี่คลายปัญหาให้มีความชัดเจนขึ้น ในครั้งนี้มีการนำเสนอจารึกเมืองเชียงแสน โดยมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย-วิหารสกุล ช่างเชียงแสน ในจังหวัดลำปาง โดยศูนย์ศิลปวัฒนธรรมราชภัฏ จังหวัดลำปาง-อุปกรณ์เครื่องตีเงิน ลวดลายสลุงเงินของชาวเชียงแสน โดยพิพิธภัณฑ์ วัดม่อนคีรีชัย-ปั๊บสาพื้นเมืองเชียงแสนและพระทองคำเชียงแสนจิ๋ว โดยพิพิธภัณฑ์เมืองขุนควรพะเยา วัตถุโบราณศิลปเชียงแสน จากพิพิธภัณฑ์ต่างๆ เช่น กู่เชียงแสน จากวัดพระแก้ว, ปูนปั้นเชียงแสน จากไร่แม่ฟ้าหลวง เป็นต้น ซึ่งมีการสาธิตองค์ความรู้ให้เกิดความตระหนักถึงงาน ศิลปวัฒนธรรมและมนุษยวิทยา เช่น สาธิตการทอผ้าห่อคัมภีร์ และการทำสวยกาบแบบเชียงแสน โดยพิพิธภัณฑ์ชุมชนบ้านปงสนุก-สาธิตการจารคัมภีร์ใบลานเรื่อง "เชียงแสนแตก" โดยศูนย์ศิลปวัฒนธรรมราชภัฏจังหวัดลำปาง-กิจกรรมเรียนรู้ ตั๋วเมือง, การตัดกระดาษ, การทำสวยดอก โดย มหาวิทยาลัย ราชภัฏเชียงราย-สาธิตงานปั้นปูนลายเชียงแสน โดย สล่า เสาร์แก้ว-สาธิตการทอผ้าลายเชียงแสน จักสาน ตอกลายผ้า จาก โรงเรียน ๓ วัย วัดพระธาตุผาเงา-สาธิตการปักผ้าบนเสื้อชุดไทยยวน จากโรงเรียนสูงวัยวัดผ้าขาวป้าน-สาธิตการประดิษฐ์ซึง และเล่นซึง จากบ้านร้อยซึง-สาธิตการทอตุง เชียงแสน โดยเฮือนตุง ศรีดอนมูล เชียงแสน เป็นต้น

โดยเฉพาะการจูงแขนปิ๊กบ้าน เป็นการร่วมจัดนิทรรศการของชาวไทยยวนเชื้อสายเชียงแสนที่ไปตั้งถิ่นฐานในจังหวัดต่างๆ ๑๐ จังหวัด เช่น ราชบุรี สีคิ้ว แพร่ น่าน อุตรดิตถ์ พิษณุโลก ฯลฯ และหลวงพระบาง ในลาว มาเป็น ตลาดนัดไทยยวน และกิจกรรมสร้างสรรค์ความรู้ที่มีการสร้างชุดความรู้เกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ในเชียงแสน ซึ่งถือว่าเชียงแสนนั้นเป็นเมืองพิพิธภัณฑ์โดยแท้ มีนิทรรศการภาพเก่าเล่าความหลังของเมืองเชียงแสน ที่ชุมชนมีส่วนร่วม ค้นหามาถ่ายทอดความทรงจำในอดีต และการเสด็จฯเมือง เชียงแสน ในรัชกาลที่ ๙ ภาพสเกตช์จารเรื่องเล่าเชียงแสน ในอดีตเรื่องปลาบึกเชียงแสน ตลอดจนการพัฒนาพิพิธภัณฑ์ ในรูปของคลินิกพิพิธภัณฑ์ที่ถอดบทเรียนจาก งานซ่อม : ซ่อมภาพ ซ่อมผ้า และซ่อมวัตถุต่างๆ งานสร้าง : สร้างผลิตภัณฑ์ พิพิธภัณฑ์ต่างๆ และ งานเสริม : เสริมสร้างศักยภาพ พิพิธภัณฑ์โดยการปรับปรุงและออกแบบนิทรรศการใหม่ โดยมีเรียนรู้เชิงปฏิบัติการ (Workshop) ถ่ายทอดให้กับนักเรียนและผู้สนใจหมุนเวียนตลอดวัน เช่นเดียวกับการเที่ยวชม โบราณสถาน ซึ่งเป็นต้นแบบหนึ่งของการถอดบทเรียน ที่น่าสนใจใฝ่รู้ในสังคมพหุวัฒนธรรมที่เห็นผลสำเร็จได้จริง

บรรยายใต้ภาพ
เสวนาเชียงแสน อดีต ปัจจุบัน และอนาคต
เครือข่ายพิพิธภัณฑ์ภาคเหนือ
คุณยายในภาพ
ฟ้อนของชาวไทยยวน
ชาวไทยยวนในอดีต
ภาพเก่าวัดเจดีย์หลวง
เรียนรู้จากโบราณสถาน
ลานสนุกกับการเล่นของเด็ก
ตลาดนัดไทยยวน
ชุดการเรียนรู้
กิจกรรมงานตัดกระดาษ
ขันโตกต้อนรับผู้ปิ๊กบ้าน
พิธีไหว้ผีบ้านผีเรือน
การต้อนรับจากเครือข่ายฯ
ผอ.พีรพน พิสณุพงศ์
ข่าวที่เกี่ยวข้อง