คอลัมน์: รายงานพิเศษ: 40ปีสศก.ปรับตัวเข้ายุคดิจิทัล พัฒนาข้อมูลสารสนเทศตอบโจทย์เกษตรกร

ข่าวทั่วไป หนังสือพิมพ์แนวหน้า -- ศุกร์ที่ 26 เมษายน 2562 00:00:21 น.

สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2522 ถึงปัจจุบันรวมระยะเวลากว่า 40 ปี ที่ สศก.ทำหน้าที่เป็นองค์กรหลักจัดทำข้อมูลสารสนเทศการเกษตร ข้อมูลผลผลิตทางการเกษตร รายได้ความเป็นอยู่ของเกษตรกร เพื่อนำไปวิเคราะห์ออกมาเป็นมาตรการหรือแนวทางเสนอกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สู่การขับเคลื่อนนโยบายและแผนพัฒนาการเกษตร ที่สอดรับกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

นางสาวจริยา สุทธิไชยา เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กล่าวว่า ตลอดระยะเวลา 40 ปีที่ผ่านมา สศก.ทำหน้าที่จัดเก็บรวบรวมข้อมูลสารสนเทศการเกษตรด้านต่างๆ จำนวนมาก เป็นข้อมูลขนาดใหญ่ และหลากหลาย (Big Data) ทั้งข้อมูลเรื่องการผลิต จำนวนเกษตรกร ขนาดการถือครองที่ดิน ข้อมูลสินค้าต่างๆ ผลผลิตต่อไร่ ต้นทุนการผลิต ภาวะเศรษฐกิจสังคมครัวเรือน รายได้เกษตรกร ซึ่งข้อมูลต่างๆ เหล่านี้ได้รับการพัฒนามาต่อเนื่อง ตั้งแต่ยุคเริ่มแรกเจ้าหน้าที่จะลงพื้นที่เก็บข้อมูลตามตำบล หมู่บ้าน สอบถามเกษตรกร กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สุ่มตัวอย่างตามหลักวิชาการเศรษฐกิจ ได้ตัวอย่างมาตรวจสอบวิเคราะห์และจัดทำเป็นเอกสาร และเผยแพร่ข้อมูลผ่านหอกระจายข่าวในชุมชน หรือผ่านหน่วยงานของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในพื้นที่ เช่น เกษตรตำบล รวมถึงสื่อสารผ่านผู้ใหญ่บ้าน กำนัน เป็นการเข้าถึงข้อมูลแบบเผชิญหน้า

ต่อมาพัฒนาเป็นระบบ ICT เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ข้อมูลสารสนเทศทางการเกษตรทุกอย่างเผยแพร่ผ่านทางเว็บไซต์ www.oae.go.th ของสศก. ควบคู่กับช่องทางปกติคือ แนะนำให้ความรู้ผ่านหน่วยงานในพื้นที่ และศูนย์เรียนรู้ต่างๆ ภายใต้สังกัดกระทรวงเกษตรฯ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่ สศก.รวบรวมไว้มีขนาดใหญ่และครอบคลุมรอบด้าน จึงจำเป็นต้องย่อยข้อมูลจาก Big Data โดยจำแนกและจัดหมวดหมู่ให้เข้าใจง่ายนำไปใช้ประโยชน์ได้โดยตรงจากข้อมูลเหล่านี้ เช่น ข้อมูลการผลิตแยกเป็นระดับประเทศ ระดับภาค ระดับจังหวัด ซึ่งในอนาคตจะพยายามลงข้อมูลให้ลึกไปถึงระดับอำเภอ

ที่สำคัญ สศก.ยังพัฒนาไปอีกขั้น ด้วยการจัดชุดข้อมูลที่เหมาะสมต่อการวางแผนการผลิตสินค้าเกษตร พัฒนาศักยภาพเกษตรกรไว้ในแอพพลิเคชั่น (Application) ที่เข้าถึงข้อมูลผ่านช่องทางสมาร์ทโฟน ได้แก่ แอปฯ OAE RCMO กระดานเศรษฐี ใช้คำนวณต้นทุนการผลิตสินค้าเกษตร และเปรียบเทียบต้นทุนจากการคำนวณกับต้นทุนเฉลี่ยเพื่อประกอบการตัดสินใจในการลงทุน โดยยังมีข้อมูลตลาด และความเหมาะสมของสินค้าในพื้นที่ เพื่อให้เกษตรกรเลือกลงทุนกับสินค้าที่เหมาะสมกับพื้นที่ของตนมากที่สุด และล่าสุดที่เพิ่งเปิดตัวไปคือ แอพฯ ฟาร์ม D เพื่อการออกแบบจัดการฟาร์มที่เหมาะสมด้วยตัวเกษตรกรเอง โดยมีข้อมูลสำหรับวิเคราะห์ วางแผน และตัดสินใจผลิตสินค้าเกษตร รวมถึงปรับเปลี่ยนสินค้าเกษตรที่ไม่เหมาะสม ไปสู่สินค้าเกษตรตัวใหม่ที่เหมาะสมกว่า โดยนำข้อมูลราคาผลผลิตสินค้าเกษตร ต้นทุนการผลิตสินค้าเกษตร และผลตอบแทนสุทธิสินค้าเกษตรของพืช ปศุสัตว์ และประมง ในแต่ละจังหวัด มาวิเคราะห์แผนการผลิต ซึ่งแอพพลิเคชั่นจะกำหนดให้เกษตรกรเลือกผลิตสินค้าเกษตรในรอบปีได้ไม่เกินที่ดินที่เกษตรกรมีอยู่ และแสดงผลออกมาเป็นปฏิทินการผลิต (Calendar) ที่มีรายละเอียดประกอบด้วย สินค้าที่เกษตรกรเลือก ต้นทุนการผลิตต่อไร่ ต้นทุนการผลิตรวม และผลตอบแทนสุทธิรวม และในระยะต่อไปจะพัฒนาแอพพลิเคชั่นให้นำข้อจำกัดของเกษตรกร ได้แก่ แรงงาน เงินทุน และน้ำ มาวิเคราะห์ได้เพิ่มเติมต่อไป

"ตลอดระยะเวลา 40 ปีที่ผ่านมา ข้อมูลสารสนเทศทางการเกษตรที่ สศก.จัดทำขึ้นและเผยแพร่สู่สาธารณชน ได้รับการยอมรับและเชื่อมั่นจากเกษตรกรและผู้สนใจนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์มาต่อเนื่อง ทั้งด้านความถูกต้อง แม่นยำ แต่ด้วยการเปลี่ยนแปลงทั้งสภาพภูมิอากาศ ภูมิสังคม และการปรับเปลี่ยนสู่ยุคดิจิทัล บุคคลากรของสศก.ต้องปรับตัว พัฒนาวิชาการผ่านเทคโนโลยีที่ทันสมัย เข้าถึงง่าย โดยเฉพาะให้บริการเกษตรกรของประเทศเข้าถึงแหล่งข้อมูลได้ทุกที่ทุกเวลา เนื่องจากข้อมูลสำคัญมากที่สุด ถ้าเกษตรกรเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้อง จะรู้เท่าทันสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงเร็ว นำไปสู่การปรับตัวพัฒนาไปสู่การผลิตสินค้าเกษตรที่ต้นทุนต่ำและให้ผลตอบแทนสูง สามารถแข่งขันได้อย่างยั่งยืน" เลขาธิการ สศก. กล่าวย้ำ

สำหรับก้าวต่อไปในปีที่ 41 สศก.ยังคงมุ่งมั่นปรับปรุงพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศการเกษตรให้สามารถตอบสนองต่อความต้องการของเกษตรกรและผู้เกี่ยวข้อง ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสู่ความมั่นคงของภาคเกษตรไทยในที่สุด

บรรยายใต้ภาพ
จริยา สุทธิไชยา เลขาธิการ สศก.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง