คอลัมน์ภูมิบ้านภูมิเมือง: '๑๐ ปี พิพิธภัณฑ์สิรินธร' ภูมิสถานดึกดาบรรพ์กาฬสินธุ์

ข่าวทั่วไป 28 เมษายน พ.ศ. 2562 —หนังสือพิมพ์แนวหน้า

โดย : พลาดิศัย สิทธิธัญกิจ

Paladisai@siamrecorder.com

ใครจะนึกว่าซากดึกดำบรรพ์ชิ้นเดียวที่มัดด้วยเส้นด้ายของพระครูวิจิตรสหัสคุณ เจ้าอาวาสวัดสักกะวัน ที่อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ นั้นจะนำไปสู่ภูมิความรู้ เรื่องไดโนเสาร์ขนาดใหญ่ขึ้นในแผ่นดินไทย อาทิตย์นี้ได้ตามรอยภูมิสถานแหล่งดึกดำบรรพ์ไปกับคณะของ นายสมหมาย เตชวาล อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี จากการ ที่ต่อยอดการสำรวจ ขุดค้นและความร่วมมือจากนักบรรพชีวิน ต่างประเทศ เมื่อ พ.ศ.๒๕๓๗ จนทำให้คณะสำรวจไดโนเสาร์จากกรมทรัพยากรธรณี ได้เริ่มการขุดค้นอย่างเป็นระบบ และพบว่าที่ภูกุ้มข้าวเป็นแหล่งไดโนเสาร์กินพืชที่สมบูรณ์ที่สุดของเมืองไทย

ในยุคดึกดำบรรพ์นั้นภูกุ้มข้าวเคยเป็นธารน้ำแข็ง โบราณที่มีกลุ่มไดโนเสาร์อาศัยอยู่แถบนี้ เมื่อทีมสำรวจได้ลงมือขุดค้นก็พบกระดูกและซากดึกดำบรรพ์ของไดโนเสาร์เป็นจำนวนมากขึ้นที่นี่ ในปีพ.ศ.๒๕๓๘ และพบกระดูกไดโนเสาร์เกือบทั้งตัว กองรวมอยู่กับกระดูกไดโนเสาร์กินพืชอีกชนิดหนึ่ง กระดูกทั้งหมดอยู่ในชั้นหินที่วางตัวอยู่บนไหล่เขาของภูกุ่มข้าวซึ่งมีรูปร่างคล้าย ลอมฟาง มีความสูงประมาณ ๒๔๐ เมตร สมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงสนพระทัยและได้เสด็จฯมาทอดพระเนตรซากกระดูกไดโนเสาร์ในวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๓๘ และกรมทรัพยากรธรณีได้จัดตั้งโครงการพัฒนาพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูกุ้มข้าวขึ้น จนพัฒนาเป็นพิพิธภัณฑ์เฉพาะเรื่องขึ้น ซึ่งได้รับพระราชทานนามจาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ว่า "พิพิธภัณฑ์สิรินธร" พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องราวไดโนเสาร์แบบครบวงจร ที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ ซึ่งสามารถเรียนรู้ ในเรื่องการกำเนิดโลกและจักรวาล กำเนิดสิ่งมีชีวิต มหายุคพาลิโอโซอิก มหายุควิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตโบราณ มหายุคมีโซโซอิก มหายุคแห่งสัตว์เลื้อยคลานและไดโนเสาร์ ไดโนเสาร์ที่พบในไทย วิถีชีวิตไดโนเสาร์ไทย การคืนชีวิตให้ไดโนเสาร์ มหายุคซีโนโลอิก มหายุคแห่งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เรื่องราวของมนุษย์ โดยมีบริการจัดค่ายเยาวชนคนสนใจไดโนเสาร์ด้วย

ในโอกาสที่พิพิธภัณฑ์สิรินธรครบ ๑๐ ปีนี้ นายสมหมาย เตชวาล อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี และนายไกรสร กองฉลาด ผู้ว่าราชการจังหวัดกาฬสินธุ์ได้ร่วมกันจัดพื้นที่เปิดการเรียนรู้แบบรวมพลคนรักไดโนเสาร์จากจีน มองโกเลีย ลาวและไทย ระหว่างวันที่ ๒๙ พฤษภาคม-๒๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๖๒ พร้อมศึกษาวิจัยซากดึกดำบรรรพ์ของประเทศไทย ซึ่งได้รับ การยอมรับจากนักวิจัยนานาชาติ ซึ่งมีมาตรฐาน ห้องปฏิบัติการและห้องคลังตัวอย่างที่สนับสนุน การศึกษาวิจัยดึกดำบรรพ์ ที่ทำให้พิพิธภัณฑ์สิรินธร ได้รับรางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวมากกว่า ๔ ครั้ง ดังนั้นการเปิดอุทยานโลกไดโนเสาร์เอเชียที่พิพิธภัณฑ์สิรินธร จังหวัดกาฬสินธุ์ ทำให้กิจกรรมเพื่อการเรียนรู้ FOSSIL BY SCIENCE & ART และเส้นทางเที่ยว KALASIN TREASURE TOUR ที่สร้างกระบวนการเรียนรู้เพื่อเข้าทุกคนได้ผจญภัยและเข้าถึงข้อมูลความรู้ โดยบุคลากรที่มีความรู้ เฉพาะเรื่อง และเดินตามเส้นทางการสำรวจขุดค้นในแอ่งโลกดึกดำบรรพ์ที่เคยเป็นแหล่งดึกดำบรรพ์ยุค จูราสสิก เมื่อ ๑๔๐-๑๕๐ ล้านปี ในแหล่งขุดค้นที่ภูน้อย ซึ่งกำลังปฏิบัติการอยู่ และป่าไม้ ซึ่งพบต้นไม้กลายเป็นหิน จำนวนมากที่ภูปอ เรียนรู้จากการก้าวเดินของรอยเท้า ไดโนเสาร์บนแผ่นดินใต้ลำธาร เป็นต้น ซึ่งระหว่างการเดินทางนั้นตลอดระยะทางมีแหล่งวิถีชุมชนในมิติพหุวัฒนธรรมให้ได้เรียนรู้ไปพร้อมกัน เช่น ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมผู้ไทยเฉลิมพระเกียรติ ๖๐ พรรษา กลุ่มทอผ้าไหมแพรวาบ้านโพน กลุ่มทอผ้าไหมบ้านดินจี่ กลุ่มทอผ้าย้อมครามบ้านโพนแพง และตุ๊กตาดินเผา บ้านใหม่ชัยมงคล พร้อมอาหารรสชาติพื้นเมือง การรวมพลคนรักไดโนเสาร์และคนท่องเที่ยวแบบผจญภัยครั้งนี้สะท้อนให้เห็นความมานะอุตสาหะกับการสำรวจ ขุดค้นเรื่องราวไดโนเสาร์จากซากดึกดำบรรพ์ชิ้นเดียวจนสามารถหาเรื่องราวของสัตว์ขนาดใหญ่ที่เราเรียกว่าไดโนเสาร์ได้นั้นต้องเรียกว่าเป็นงานยาก งานหินไม่ธรรมดา ทุกชิ้นงานของซากดึกดำบรรพ์เป็นสมบัติของแผ่นดินและของโลก เมื่อพบว่ามีไดโนเสาร์ สายพันธุ์ไทยเกิดขึ้นครั้งใด ชื่อเสียงของประเทศไทย ก็เป็นที่รับรู้และยอมรับในวงการบรรพชีวิตมากขึ้น เรื่องนี้ต้องขอบคุณเด็กนักเรียนและชาวบ้านธรรมดา ผู้ค้นพบจนนำมาสู่วิทยาการระดับโลก

บรรยายใต้ภาพ

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงติดตามเรื่องดึกดำบรรพ์

ผังการค้นพบไดโนเสาร์ตัวแรก

พิพิธภัณฑ์สิรินธร

ฟอสซิลชิ้นแรกนำไปสู่ไดโนเสาร์

ภูกุ้มข้าว

หลุมขุดค้นภูกุ้มข้าว

ห้องศึกษาวิจัย

แหล่งขุดค้นภูน้อย

เส้นทางขึ้นเขา

แหล่งดึกดำบรรพ์ที่กำลังขุดค้น (ที่ภูน้อย)

วิทยากรบรรยายการขุดสำรวจ

สมหมาย เตชวาล อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี

ตามรอยเท้าที่ภูแฝก

แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์แห่งแรก


เราใช้ cookies เพื่อบริการที่ดีขึ้นสำหรับคุณ อ่านข้อตกลงการใช้บริการ