โครงการเกษตรวิชญา ตามพระราชดาริ (ธนาคารอาหารชุมชน)เฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสมหามงคลพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

ข่าวบันเทิง หนังสือพิมพ์แนวหน้า -- ศุกร์ที่ 19 กรกฎาคม 2562 00:00:08 น.

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงตระหนักถึงสภาพปัญหาป่าไม้ของประเทศไทยที่ถูกทำลายลงอย่างรวดเร็ว ก่อให้เกิดภาวะแห้งแล้ง เนื่องจากป่าต้นน้ำลำธารถูกทำลาย ฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล เมื่อถึงฤดูน้ำหลากก็เกิดน้ำท่วมฉับพลัน และมีการพังทลายของดินอย่างรุนแรง ส่งผลให้เกิดปัญหาต่อการประกอบอาชีพทางการเกษตร กลายเป็นปัญหาทุกข์ยากเดือดร้อนของแผ่นดิน พระองค์ทรงมีพระราชดำริในการพัฒนาฟื้นฟูสภาพป่าไม้ให้คืนกลับสู่สภาพธรรมชาติด้วยแนวทางผสมผสาน กล่าวคือ การปลูกไม้ทดแทนควบคู่กับการวางแผนปรับปรุงต้นน้ำลำธารและการพัฒนาอาชีพราษฎร ดังเช่น การฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้ำตามแนวพระราชดำริ ของศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ซึ่งได้พระราชทานพระราชดำริให้จัดตั้งขึ้นเพื่อศึกษาหารูปแบบการพัฒนาด้านต่างๆ ที่เหมาะสม และเผยแพร่แก่ราษฎรให้สามารถนำไปปฏิบัติได้ด้วยตนเอง การปลูกไม้ฟื้นฟูป่าต้นน้ำตามแนว พระราชดำริ ".การปลูกป่า ถ้าจะให้ราษฎรมีประโยชน์ ให้เขาอยู่ได้ ให้ใช้วิธีปลูกไม้ 3 อย่าง แต่มีประโยชน์ 4 อย่าง คือ ไม้ใช้สอย ไม้กินได้ ไม้เศรษฐกิจ. ประโยชน์อย่างที่ 4 ได้ระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ." เช่นเดียวกับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงตระหนักถึงปัญหาความอุดมสมบูรณ์ของป่าที่ลดน้อยลง ทรงมีแนวพระราชดำริเรื่องคนอยู่คู่กับป่า โดยการสร้างธนาคารอาหารจากป่า เพื่อพัฒนาพื้นที่ป่าไม้ให้เกิดความอุดมสมบูรณ์และเอื้อประโยชน์แก่ชุมชนได้อย่างยั่งยืน

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณมหิศรภูมิพลราชวรางกูร กิติสิริสมบูรณ์อดุลยเดช สยามินทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมุ่งสืบสาน รักษา และต่อยอดโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริและแนวพระราชดำริต่างๆ เมื่อครั้งทรงดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ได้พระราชทานที่ดินส่วนพระองค์บริเวณบ้านกองแหะ หมู่ที่ 4 ตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ เนื้อที่จำนวน 1,350 ไร่ ให้กับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อจัดทำเป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านการเกษตรในรูปแบบศูนย์การศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ และได้พระราชทานชื่อศูนย์การเรียนรู้ด้านการเกษตรบ้านกองแหะ ตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ว่า "เกษตรวิชญา" แปลว่า ปราชญ์แห่งการเกษตร ต่อมากระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มอบพื้นที่ให้สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) จำนวน 123 ไร่ เพื่อปลูกสร้างธนาคารอาหารชุมชน โดยการฟื้นฟูและพัฒนาพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม การอนุรักษ์แหล่งต้นน้ำลำธาร และทรัพยากรธรรมชาติแบบชุมชนมีส่วนร่วม เป็นแหล่งรวบรวมและพัฒนาพืชสมุนไพรให้มีความ หลากหลาย เป็นแหล่งผลิตอาหารตามธรรมชาติทั้งพืชผัก ผลไม้ พืชสมุนไพร สัตว์เลี้ยง และสัตว์ป่า รวมทั้งเป็นแหล่งเรียนรู้ และศึกษาดูงาน

การดำเนินงานโครงการเกษตรวิชญา ตามพระราชดำริ (ธนาคารอาหารชุมชน) เป็นการทำงานแบบบูรณาการ (Integration) ตามแนวคิด 4 ประสาน ประกอบด้วย ชุมชนบ้านกองแหะ โรงเรียนบ้านกองแหะ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ และสำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดเชียงใหม่ (ส.ป.ก.เชียงใหม่) โดยมีบทบาทการสนับสนุนและความร่วมมือ ดังนี้

ชุมชนบ้านกองแหะ เป็นการทำกิจกรรมแบบมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ร่วมบริหารจัดการพั้นที่ ร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ วัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และขยายผลองค์ความรู้ไปสู่การลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ให้แก่ครัวเรือน

โรงเรียนบ้านกองแหะ เป็นการทำกิจกรรมแบบมีส่วนร่วม การเสริมสร้างและพัฒนาเยาวชน ให้มีความตระหนักและจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สร้างเครือข่ายระหว่างกลุ่มโรงเรียนในอำเภอแม่ริม และขยายผลองค์ความรู้ผู้ปกครองนักเรียนในชุมชน

มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ เป็นหน่วยงานสนับสนุนองค์ความรู้ด้านต่างๆ การต่อยอดผลผลิตและผลิตภัณฑ์ของชุมชน การขยายองค์ความรู้แก่นักเรียน การสำรวจและออกแบบพื้นที่ การพัฒนาพื้นที่โครงการให้เป็นแกล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ธรรมชาติ

ส.ป.ก.เชียงใหม่ เป็นหน่วยงานหลักรับผิดชอบโครงการ สนับสนุนงบประมาณดำเนินโครงการ ประสานงานและอำนวยการ ประชาสัมพันธ์ สร้างการรับรู้และความเข้าใจกับชุมชน โรงเรียน หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน

เนื่องในโอกาสมหามงคล พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จเถลิงวัลย์ราชสมบัติเป็น พระมหากษัตริย์แห่งประเทศไทย ส.ป.ก. สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 10 จึงจัดทำโครงการสืบสานพระราชปณิธาน "เกษตรวิชญา" สู่การพัฒนาการเกษตรอย่างยั่งยืนเฉลิมพระเกียรติฯ เนื่องในโอกาสมหามงคลพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เพื่อแสดงความจงรักภักดี และน้อมนำพระราชปณิธานด้านการพัฒนาการเกษตรอย่างยั่งยืน สร้างความอยู่ดีมีสุขของประชาชนให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น รวมทั้งเป็นการสืบสาน รักษา และต่อยอดโครงการเกษตรวิชญา ตามพระราชดำริในการบำบัดทุกข์และบำรุงสุขให้แก่ประชาชนและพัฒนาประเทศชาติให้เจริญก้าวหน้าสืบไป

ทั้งนี้ มีกำหนดเปิดกิจกรรมพัฒนาธนาคารอาหารชุมชน ตามโครงการสืบสานพระราชปณิธาน ในวันศุกร์ที่ 19 กรกฎาคม 2562 โดยมีเลขาธิการ ส.ป.ก. (ดร.วิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข) เป็นประธานในพิธีเปิดกิจกรรมฯ ณ พื้นที่โครงการเกษตรวิชญา ตามพระราชดำริ (ธนาคารอาหารชุมชน) บ้านกองแหะ หมู่ที่ 4 ตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

การดำเนินงานโครงการดังกล่าว เป็นการพัฒนาพื้นที่ "เกษตรวิชญา" ตามพระราชดำริ (ธนาคารอาหารชุมชน) ให้เป็นศูนย์เรียนรู้ด้านวนเกษตรและแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดังนี้

ปรับแต่งภูมิทัศน์ และสร้างจุดพักบริเวณถนนทางเข้าพื้นที่โครงการฯ (ระยะทาง 800 เมตร) จำนวน 2 จุด เพื่อเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจและให้ความรู้เกี่ยวกับ "เกษตรวิชญา" และธนาคารอาหารชุมชน

สำรวจและปรับปรุงเส้นทางศึกษาธรรมชาติของธนาคารอาหารชุมชน เพื่อความปลอดภัยและสะดวกในการเรียนรู้โดยการเดินสำรวจเส้นทางศึกษาธรรมชาติ (ระยะทาง 1,380 เมตร ใช้เวลาเดินสำรวจฯ ประมาณ 1.30 - 2.00 ชั่วโมง)

จัดทำฐานการเรียนรู้รูปแบบห้องเรียนธรรมชาติ เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับการบริหารจัดการและปลูกสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมทั้งเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจโดยจัดแสดงทั้งบอร์ดองค์ความรู้และ QR Code เพื่อสืบค้นรายละเอียดเพิ่มเติม จำนวน 6 ฐาน ได้แก่

ฐานการเรียนรู้ที่ 1 รักษ์ไม้พื้นบ้าน สืบสานพระราชปณิธาน เป็นฐาน การเรียนรู้เกี่ยวกับศาสตร์พระราชา การปลูกไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง การปลูก การใช้ประโยชน์ และอนุรักษ์ไม้ท้องถิ่น

ฐานการเรียนรู้ที่ 2 บริหารจัดการน้ำ ตามศาสตร์พระราชา เป็นฐาน การเรียนรู้เกี่ยวกับการบริหารจัดการน้ำด้วยระบบประปาภูเขา
ฐานการเรียนรู้ที่ 3 ต่อยอดพฤกษ์พนา คุณค่าพันธุ์ไผ่ เป็นฐานการเรียนรู้เกี่ยวกับ สายพันธุ์ไผ่และการใช้ประโยชน์จากไผ่
ฐานการเรียนรู้ที่ 4 สมุนไพรถิ่นไทย ประโยชน์มากหลากหลาย เป็นฐานการเรียนรู้เกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากพืชสมุนไพร
ฐานการเรียนรู้ที่ 5 ชะลอน้ำด้วยฝาย สราญใจถ้วนทั่ว เป็นฐานการเรียนรู้เกี่ยวกับประโยชน์ของฝายชะลอน้ำ และวิธีการสร้างฝายชะลอน้ำแบบพื้นบ้าน (ฝายแม้ว)
ฐานการเรียนรู้ที่ 6 ธนาคารพืชหัว คู่ครัววิถีไทย เป็นฐานการเรียนรู้เกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากพืชหัว

กิจกรรมจิตอาสา "เราทำความดี ด้วยหัวใจ" โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น จิตอาสาพระราชทาน 904 วปร. ประชาชนจิตอาสา และประชาชนทั่วไป เพื่อเป็นกลไกในการสร้างเครือข่ายจิตอาสาภาคประชาชนให้มีความภาคภูมิใจ มุ่งมั่นบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ และพัฒนาสิ่งแวดล้อม

ทำแนวป้องกันไฟป่า ปรับแต่ง และบำเพ็ญสาธารณประโยชน์พื้นที่โดยรอบและถนนทางเข้าโครงการฯ   ปลูกสร้างธนาคารอาหารชุมชน (เพิ่มเติม) เช่น ปลูกหญ้าแฝก ไม้เศรษฐกิจ ไม้ผลยืนต้น ไม้ดอก ไม้ประดับ กล้วยไม้ พืชหัว พืชผัก พืชสมุนไพร และปล่อยปลา

สร้างฝายชะลอน้ำ (ฝายแม้ว) ขุดคลองไส้ไก่ ขุดลอก/ทำความสะอาดฝายคอนกรีตและบ่อซีเมนต์เก็บกักน้ำ เพื่อสร้างความชุ่มชื้นให้กับพื้นที่โครงการ และแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำของชุมชน

พัฒนาและถ่ายทอดองค์ความรู้ รวมทั้งสร้างเครือข่ายความร่วมมือในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ หลักสูตรมัคคุเทศก์น้อยโรงเรียนบ้านกองแหะ  การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ หลักสูตรการสร้างคลองไส้ไก่และฝายชะลอน้ำ (ฝายแม้ว) ในพื้นที่โครงการเกษตรวิชญาฯ

การบรรยายพิเศษ "เราทำความดี ด้วยหัวใจ กรณีภารกิจ หน้าที่ และความรับผิดชอบ ของจิตอาสา" วิทยากรจิตอาสาพระราชทาน 904 วปร.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง