คอลัมน์ทันโลกทันเหตุการณ์ กับแพทยสภา: อ้วนกลมระทมไต

ข่าวทั่วไป 21 กันยายน พ.ศ. 2562 —หนังสือพิมพ์แนวหน้า

ผศ.พญ.วรางคณา พิชัยวงศ์อายุรแพทย์โรคไต โรงพยาบาลราชวิถี ความเสี่ยงจากโรคอ้วน ผู้ป่วยโรคอ้วนมีอัตราการตายสูงกว่าผู้ที่มีน้ำหนักเหมาะสม และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยหรือเกิดปัญหาสุขภาพอื่นๆ ตามมา อาทิ โรคเบาหวาน ภาวะต้านอินซูลิน ภาวะความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด โรคไต ภาวะไขมันในเลือดสูง โรคหลอดเลือดสมอง ภาวะหายใจลำบาก โรคหยุดหายใจขณะหลับ ภาวะไขมันสะสมในตับ โรคนิ่วในถุงน้ำดี โรคข้ออักเสบ ข้อเสื่อม มะเร็งบางชนิด อาทิ มะเร็งที่ไต มะเร็งเต้านม มะเร็งลำไส้ มะเร็งตับอ่อน รวมถึงการทำให้คุณภาพชีวิตที่ไม่ดีด้วย ความสัมพันธ์ระหว่างโรคอ้วนกับโรคไต

โรคอ้วนเพิ่มโอกาสการเป็นโรคไต ผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็น โรคอ้วน เสี่ยงต่อการเกิดโรคไตเรื้อรัง มากกว่าคนที่มีน้ำหนัก เหมาะสม 2 ถึง 8 เท่า โรคอ้วนส่งผลทั้งทางตรงและทางอ้อม ต่อการเกิดโรคไต ผลของโรคอ้วนจะทำให้ร่างกายเพิ่มการไหลเวียน ของเลือดภายในไตเพื่อชดเชยระบบเมตาโบลิสม ไตมีขนาดใหญ่ขึ้น แรงดันภายในไตเพิ่มขึ้น เกิดการรั่วของโปรตีนในปัสสาวะ เกิดการบาดเจ็บของเนื้อไตและการทำงานของไตลดลง บางรายสัมพันธ์กับการเกิดโรค focal segmental glomerulosclerosis (FSGS) ทำให้มีอาการบวมกดบุ๋ม มีไข่ขาวรั่วในปัสสาวะผิดปกติ

ผลทางอ้อมของโรคอ้วนต่อการเกิดโรคไตคือโรคอ้วนจะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรคที่เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อการเกิดโรคไต เรื้อรัง อาทิ โรคเบาหวาน ภาวะดื้อต่ออินซูลิน ภาวะความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ คนไทยที่มีดัชนีมวลกายมากกว่า 30 กก.ต่อเมตร2มีแนวโน้มที่จะเป็นโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ มากกว่าคนที่มีน้ำหนักเหมาะสม 2-3 เท่า

เมื่อตรวจการทำงานของไตในผู้ป่วยโรคอ้วน มักพบมีการทำงานของไตลดลง และหากเกิดภาวะไตเรื้อรังแล้วการทำงานของไต จะลดลงรวดเร็วกว่าผู้ที่เป็นไตเรื้อรังที่น้ำหนักปกติด้วย นอกจากนี้ โรคอ้วนยังมีความสัมพันธ์กับการเกิดนิ่วและมะเร็งที่เนื้อไต (renal cell carcinoma) อีกด้วย

ภาพที่ 1 ความสัมพันธ์ระหว่างโรคอ้วนกับโรคไต

เมื่อเริ่มน้ำหนักเกินหรืออ้วนควรทำอย่างไรโรคไต

จากโรคอ้วนเป็นสิ่งที่ป้องกันได้ การลดน้ำหนักอย่างถูกวิธีเป็นวิธีการรักษาที่สำคัญที่สุด โดยจะช่วยชะลอความเสื่อมของไตและลดปริมาณไข่ขาวที่รั่วในปัสสาวะได้ มีคนจำนวนมาก มักไม่รู้ตัวว่ามีภาวะน้ำหนักเกินและเริ่มอ้วน วิธีการลดน้ำหนักจึงควร เริ่มจากการตระหนักรู้และให้ความสำคัญของปัญหาตั้งแต่เริ่มมี ภาวะน้ำหนักเกินก่อนที่โรคอ้วนจะตามมา การจัดการปัญหาโรคอ้วน แนะนำให้ยึดหลัก 3 อ.ได้แก่ 1.อาหาร ควรปรับพฤติกรรมการบริโภค เพิ่มการบริโภคเนื้อปลา ผัก งดน้ำหวาน ของทอด ของมัน ผลไม้ที่ มีรสหวานจัด ลดการบริโภคแป้ง ข้าว ลดการบริโภคอาหารรสจัด อาหารที่มีรสเค็มทานอาหารให้ครบ 3 มื้อ ลดการบริโภคอาหารจุกจิก จดบันทึกอาหาร ที่รับประทานควบคุมและคำนวณแคลอรี่อาหาร โดยการอ่านฉลากอาหารทุกครั้ง ไม่กินเพราะเสียดายของ ไม่จ่ายตลาดตอนหิว หลีกเลี่ยงเส้นทางที่แวะซื้ออาหารที่ชอบ

(อ่านต่อฉบับหน้า)


เราใช้ cookies เพื่อบริการที่ดีขึ้นสำหรับคุณ อ่านข้อตกลงการใช้บริการ