คอลัมน์สาระสุขภาพ: ส้มป่อย ขับพิษ เพิ่มความสดใสให้ผิวพรรณ

ข่าวทั่วไป 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 —หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์

วัชรีพร คงวิลาต

ส้มป่อย เป็นพืชสมุนไพรที่อยู่คู่กับการดำรงชีวิตของเราตั้งแต่เริ่มต้นชีวิตจนหลับใหลชั่วนิรันดร์ เพราะในประเพณีต่างๆ ของคนไทยจะมีการนำส้มป่อยเข้ามาเกี่ยวข้องตลอด เนื่องเพราะเชื่อว่าส้มป่อยเป็นไม้มงคล ในพิธีกรรมการทำน้ำมนต์เพื่อสะเดาะเคราะห์จะใช้ใบส้มป่อยร่วมกับใบเงินใบทอง ใบมะกรูด หญ้าแพรก ใบราชพฤกษ์ ใบมะตูม และใบหมากผู้หมากเมีย เมื่อนำน้ำมนต์มาพรมศีรษะ หรืออาบ สำหรับผู้ป่วยจะช่วยให้เคราะห์โศกบรรเทาลงได้ และยังจัดเป็นหนึ่งในไม้มงคลตามตำราการปลูกไม้ตามทิศ ถ้าปลูกส้มป่อยทางทิศอุดร หรือทิศเหนือ เชื่อว่าจะช่วยปลดปล่อยทุกข์โศกโรคภัย บางท้องถิ่นเชื่อว่าจะช่วยขับไล่ภูติผีปีศาจ และสิ่งเลวร้ายมิให้มารบกวน

ทางภาคเหนือมีการใช้ส้มป่อยในพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิตอย่างมาก เพราะเชื่อว่าส้มป่อยเป็นของขลังที่ช่วยป้องกันตนจากสิ่งเลวร้าย ช่วยเสริมหรือคืนอำนาจให้สำหรับผู้ที่มีคาถาอาคมอีกด้วย โดยนำฝักส้มป่อยทำน้ำล้างหน้า สำหรับบุคคลที่มีคาถาอาคมหรือผู้ที่มีคาถาอาคมแต่บังเอิญไปลอดราวตากผ้า หรือร้านบวบ ที่เชื่อว่าจะทำให้คาถาอาคมเสื่อมลง

ในพิธีปลงศพของชาวเหนือ เจ้าภาพจะเตรียมน้ำส้มป่อยไว้ให้ผู้มาร่วมงานเผาศพ หลังจากเผาศพเสร็จแล้วผู้มาร่วมงานจะใช้น้ำส้มป่อยลูบหน้าลูบหลังและล้างมือ เชื่อว่าจะช่วยขจัดปัดเป่าความทุกข์โศก และไม่ให้สิ่งเลวร้ายมารบกวน และในพิธีสงกรานต์ชาวเหนือจะใช้ฝักส้มป่อยผสมกับขมิ้น ดอกคำฝอย ดอกสารภี แช่ในน้ำเรียกกันว่า "น้ำขมิ้นส้มป่อย" ใช้สรงน้ำพระพุทธรูปและใช้รดน้ำดำหัวผู้เฒ่าผู้ใหญ่ เชื่อว่าเป็นการแสดงความเคารพบูชาและขอขมาลาโทษต่อท่าน ในสิ่งที่อาจมีการล่วงเกินทั้งกาย วาจาและใจ

ใช้ฝักส้มป่อยเป็นของขลังป้องกันตนจากสิ่งเลวร้ายในยามจะออกนอกบ้าน โดยใช้ฝักส้มป่อย 3 ข้อ และข้าวสุก 3 ก้อนขว้างไปข้างหน้า ข้างหลังและข้างบน พร้อมกับกล่าวคำว่า "เคราะห์ตังหลัง อย่าไปอยู่ท่า เคราะห์ตังหน้า อย่าไปมาจน เคราะห์ตังบน อย่าไปมาต้อง" หรือในยามที่ไปบ้านที่มีงานศพ ก็จะเอาฝักส้มป่อยใส่ไว้ในกระเป๋าเสื้อหรือเหน็บไว้ที่ผม เชื่อว่าจะช่วยป้องกันผีสางมิให้มารบกวน หรือเวลามีลมพายุให้นำฝักส้มป่อยไปเผาไฟ จะทำให้ลมพายุอ่อนแรงลงได้

อาบน้ำ หรือประพรมด้วยน้ำส้มป่อย จะช่วยขจัดปัดเป่าทุกข์ภัย อันตราย เสนียดจัญไรต่างๆ แก้อาถรรพ์ สะเดาะเคราะห์ หรือหมายถึงการชำระล้างร่างกายให้สะอาดบริสุทธิ์

ส้มป่อย มีชื่อเรียกอื่นๆ คือ ส้มขอน หมากขอน หม่าหัน ชื่อวิทยาศาสตร์ Acacia concinna (Willd.) DC. เป็นพืชในวงศ์ MIMOSACEAE เป็นไม้เลื้อย มีเถาเป็นเนื้อไม้และมีหนามที่เปลือกของลำต้น ลำต้นเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่นได้ บริเวณยอดอ่อนเถาจะเป็นสีแดงคล้ำมีหนามอ่อน ใบ เป็นใบประกอบ ประกอบด้วยใบ 5-10 คู่ มีใบย่อย 10-35 คู่ในแต่ละก้านใบย่อย ใบสีเขียว ใบย่อยขนาดเล็ก ดอก ส้มป่อยจะแตกออกจากง่ามใบเป็นทรงกลมคล้ายดอกกระถิน และมีเกสรเป็นขนอ่อนๆ รอบดอก เมื่อดอกแก่จะกลายเป็นฝักยาว ผล เป็นฝัก ผิวของฝักมีคลื่นขรุขระ เปลือกของฝักอ่อนเป็นสีเขียวอมแดง พอแก่กลับเป็นสีน้ำตาลเข้ม เมล็ดเรียงอยู่ภายใน

ส่วนต่างๆ ได้ถูกบันทึกในตำรายาสมุนไพร กล่าวว่าส่วนต่างๆ มีสรรพคุณเป็นยารักษาโรค ใบ รสเปรี้ยว ฝาดร้อนเล็กน้อย สรรพคุณถ่ายเสมหะ หรือขับเสมหะ ถ่ายระดูขาว หรือเมือกในช่องคลอด ล้างเมือกมันในลำไส้ แก้บิด ฟอกโลหิต ระดู แก้โรคตา ดอก รสเปรี้ยว ฝาด มัน แก้เส้นเอ็น พิการ ให้สมบูรณ์ ฝัก รสเปรี้ยว เป็นยาขับเสมหะ แก้ไอ ทำให้อาเจียน แก้น้ำลายเหนียว แก้โรคผิวหนัง ช่วยขจัดรังแคและบำรุงผม เปลือกฝัก รสขมเปรี้ยว เผ็ดปร่า เจริญอาหารกัดเสมหะ แก้ไอ แก้ซางเด็ก ต้น รสเปรี้ยวฝาดแก้น้ำตาพิการ ราก รสขม แก้ไข้ แก้ท้องร่วง

ด้วยส้มป่อยมีรสเปรี้ยวจึงนำมาใช้ภายนอกด้านการดูแลผิวพรรณ หรือนำใบไปใช้ในลูกประคบ ใบส้มป่อย ช่วยบำรุงผิว แก้โรคผิวหนัง ลดความดัน ถ้านำไปแช่อาบรักษาโรคผิวหนังและเพิ่มความสดใสของผิวพรรณ ให้เอาฝักส้มป่อยเผาไฟอ่อนๆ เพื่อให้หอม ผสมกับน้ำขมิ้นใส่ถังขนาดใหญ่หรือใส่อ่างอาบน้ำหรือแช่ตัว เพิ่มสรรพคุณด้วยมะขามเปียกขัดตัวผลัดเซลล์ผิวช่วยทำความสะอาดผิวให้สวยงาม หรืออบสมุนไพรสามารถใช้ใบและฝักส้มป่อยร่วมด้วย เป็นการช่วยขับฟอกสิ่งสกปรกในร่างกาย

ฝักส้มป่อยมีสารซาโปนิน เมื่อนำไปแช่น้ำแล้วกวนหรือตีน้ำแรงๆ จะทำให้เกิดฟองที่สามารถชำระล้างร่างกายให้สะอาดและใช้แทนสบู่ได้ นอกจากนี้ฝักส้มป่อยยังเป็นแชมพูสระผมธรรมชาติที่รู้จักกันมายาวนาน ฝักส้มป่อยเป็นกรดอ่อนๆ ใช้สระผม ช่วยรักษารังแค ผมหงอกก่อนวัย สารซาโปนินในฝักส้มป่อยมีฤทธิ์ในการชำระล้างได้ดี และเพิ่มสรรพคุณโดยใช้ร่วมกับใบหมีและน้ำซาวข้าว จะทำให้คุณได้แชมพูสระผมที่ดีอย่างยิ่งและไม่ทำลายสุขภาพด้วย.


เราใช้ cookies เพื่อบริการที่ดีขึ้นสำหรับคุณ อ่านข้อตกลงการใช้บริการ