นายวีรพัฒน์ เกียรติเฟื่องฟู รองปลัดกระทรวงพลังงาน ชี้แจงถึงสาเหตุที่คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) จะต้องมีการประกาศแจ้งปรับราคาน้ำมันในช่วงกลางดึก และให้มีผลในวันรุ่งขึ้นว่า ปัจจุบันราคาน้ำมันในตลาดโลกมีความผันผวนค่อนข้างมาก กลางวันเป็นราคาหนึ่ง และกลางคืนเป็นอีกราคาหนึ่ง ซึ่งไม่เหมือนกับในช่วงที่สถานการณ์ปกติที่ราคาน้ำมันในตอนกลางวันและกลางคืนแทบจะไม่มีความแตกต่างกัน ดังนั้นทำให้ กบน. ต้องติดตามและใช้ราคาน้ำมันที่เป็นราคาปิดตลาด ในช่วง 1 ทุ่ม - 2 ทุ่ม เพื่อนำมาพิจารณาเรื่องการปรับราคาน้ำมันได้
"เมื่อก่อน ในช่วงที่ปกติ ราคาน้ำมันช่วงกลางวันกับช่วงกลางคืนที่ปิดตลาด ไม่ต่างกันมาก กบน.จึงสามารถประชุมตอนกลางวันได้ แต่ปัจจุบันความต่างค่อนข้างเยอะ ดังนั้น การตัดสินใจ จะต้องตัดสินใจในช่วงที่ราคาปิดตลาดแล้ว" รองปลัดกระทรวงพลังงาน ชี้แจง หลังจากมีความกังวลว่าจะเกิดสถานการณ์ที่จะต้องนำรถไปจอดหน้าปั๊มในช่วงกลางดึก เพื่อรอเติมน้ำมัน ก่อนที่จะปรับเป็นราคาใหม่ในวันรุ่งขึ้น เพราะ กบน. ประกาศขึ้นราคาน้ำมันในช่วงกลางดึก ทั้งที่ก่อนหน้านี้ นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรี และรมว.คมนาคม ในฐานะผู้อำนวยการ ศบก. เคยบอกว่าจะไม่มีการปรับขึ้นน้ำมันกลางดึกอีกแล้ว
นายวีรพัฒน์ ย้ำว่า กบน.เอง ก็ไม่สามารถทราบล่วงหน้าได้ว่าราคาน้ำมันในประเทศ จะต้องปรับขึ้นหรือไม่ เพราะต้องดูสถานการณ์ราคาเป็นรายวัน บางวัน ถ้าสามารถดูแลได้ ก็จะพยายามดูแลเต็มที่ (ไม่ขึ้นราคา) แต่ถ้าดูแลไม่ไหวแล้ว ก็ต้องปรับราคาเป็นไปตามกลไก
ส่วนที่ตอนนี้ค่าการตลาดยังติดลบ อาจเป็นสัญญาณว่า ใน 1-2 วันนี้ น้ำมันอาจจะต้องมีการปรับขึ้นราคาอีกหรือไม่นั้น รองปลัดกระทรวงพลังงาน กล่าวว่า กำลังพิจารณาอยู่ เพราะตอนนี้ราคาน้ำมันมีความผันผวน อาจจะเห็นราคาน้ำมันโลกปรับขึ้นหรือลงก็เป็นได้ ซึ่งหากราคาลงแล้วทำให้ค่าการตลาดดีขึ้น ก็อาจจะพิจารณาไม่ปรับราคาน้ำมัน หรือหากกองทุนน้ำมันฯ สามารถดูแลได้ เมื่อพิจารณาค่าการตลาดแล้ว ราคามีแนวโน้มว่าจะนิ่ง ก็จะดูแลไปก่อน 1-2 วัน ซึ่งทั้งหมดนี้อยู่ที่ว่าราคาน้ำมันจะปรับขึ้น-ปรับลงอย่างไร
รองปลัดกระทรวงพลังงาน กล่าวว่า ปัจจุบัน สถานะกองทุนน้ำมันฯ ติดลบอยู่ราว 42,000 ล้านบาท และมีเงินไหลออกวันละประมาณ 1,500 ล้านบาท การจะให้กองทุนน้ำมันฯ สามารถบริหารจัดการได้ ก็จำเป็นต้องมีเงินไหลเข้ามา ซึ่งที่ผ่านมา จะใช้กระบวนการกู้เงิน และจำเป็นต้องนำเรื่องเข้า ครม.ก่อน ดังนั้นในปัจจุบันนี้ ก็ต้องรอนำเรื่องเข้า ครม.ว่าจะสามารถกู้เงินได้หรือไม่ ถ้ากู้เงินได้ ก็จะมีกระแสเงินสดเข้ามาสำหรับการบริหารจัดการกองทุนน้ำมันฯ ซึ่งปัจจุบัน เงินในกองทุนน้ำมันฯ ก็เป็นเงินค้างจ่ายอยู่ในบัญชีของผู้ค้าน้ำมันอยู่แล้ว
"ราคาน้ำมันจะไปถึงเท่าไร คงไม่สามารถตอบได้ตอนนี้ แต่ที่ผ่านมา รัฐบาลและกระทรวงพลังงาน พยายามจะลดภาระประชาชนให้ได้มากที่สุด กองทุนน้ำมันฯ มีไว้รักษาเสถียรภาพราคาน้ำมัน แต่ตรึงราคาคงไม่ไหว แต่จะทำอย่างไรให้ราคามีเสถียรภาพ เพราะถ้าไม่มีกองทุนฯ ป่านนี้ราคาน้ำมันคงกระชากไปแล้ว แต่เรามีกองทุนฯ มาเป็น buffer เพื่อไม่ให้ราคาน้ำมันปรับแบบกระชากแรงเกินไป" รองปลัดกระทรวงพลังงาน ระบุ
ด้านนายพรชัย จิรกุลไพศาล ผู้อำนวยการสำนักนโยบายและแผน สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กล่าวว่า แผนรับมือวิกฤตด้านพลังงานที่ได้จัดทำไว้ ได้ผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) แล้ว ซึ่งหากสถานการณ์ดำเนินไปถึงจุดนั้น กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง จะต้องลดการชดเชยราคาน้ำมันลง ซึ่งจะทำให้ราคาน้ำมันมีการปรับขึ้นไปในระดับ จากนั้นจึงจะเป็นขั้นตอนว่าจะมีการใช้แนวทางในการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน หรือไม่ หรือจะเป็นเรื่องของการกู้เงิน
"เมื่อถึงจุดที่คุยกัน ก็ต้องลดการชดเชยลง และปรับขึ้นราคาน้ำมันไประดับหนึ่ง เราเริ่มพูดคุยว่าสรรพสามิตจะเข้ามาช่วยไหม เงินกู้ต้องมา หลังจากนั้น เราต้องไปทำแผนกับธนาคารว่าเราจะปล่อยอย่างไร ดังนั้นจะมีสูตรในการคำนวณว่าเรากู้เท่าไร แผนระยะยาวจะทำอย่างไรบ้าง เราต้องลดการชดเชย เพื่อลดภาระ ซึ่งพอถึงเวลานั้นราคาน้ำมันในตลาดโลกก็น่าจะคลี่คลายเหมือนทุกครั้งที่ผ่านมา ซึ่งในช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน เราก็เคยทำมาแล้ว ขอให้เชื่อมั่นว่าเรามีแผนวิกฤติการน้ำมันเชื้อเพลิง ตามมาตรา 5 ซึ่งเราทำมาโดยตลอด" นายพรชัย กล่าวพร้อมยืนยันว่า ประชาชนจะไม่ได้รับผลกระทบมากขึ้น หรือต้องควักเงินจ่ายมากขึ้น จากที่ กบน.จะบริหารให้กองทุนน้ำมันฯ ติดลบน้อยลง เพราะกองทุนน้ำมันฯ ยังมีอีกหลายเครื่องมือที่จะเข้ามาช่วยใน่ส่วนนี้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องภาษีสรรพสามิต หรืองบกลาง รวมถึงการซื้อน้ำมันจากแหล่งอื่นในราคาที่ถูกลง เป็นต้น ดังนั้นไม่ใช่ว่าเราลดการชดเชยแล้ว ประชาชนจะต้องควักกระเป๋ามากขึ้น
"กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เป็นแค่เครื่องมือหนึ่ง ที่ช่วยรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมัน เรามีหลายเครื่องมือ แต่ว่ากองทุนน้ำมันฯ เป็นเครื่องมือที่มีความยืดหยุ่นมากที่สุด สามารถใช้ได้เร็วสุด เราจึงนำมาใช้ก่อน ส่วนเครื่องมืออื่น ๆ นั้น รัฐบาลมีอยู่ คงค่อย ๆ นำออกมาใช้ได้" นายพรชัย กล่าว