ส่งออกข้าวอินเดียระส่ำ หลังวิกฤตตอ.กลางทำค่าขนส่งพุ่ง-เสี่ยงชำระเงินล่าช้า

การส่งออกข้าวของอินเดียกำลังตกอยู่ในภาวะเสี่ยง ท่ามกลางสถานการณ์ความตึงเครียดที่ทวีความรุนแรงในภูมิภาคเอเชียตะวันตก โดยกลุ่มผู้ส่งออกต่างแสดงความกังวลเกี่ยวกับปัญหาการชำระเงินที่ล่าช้า และอุปสรรคในการขนส่งสินค้าไปยังอิหร่าน อัฟกานิสถาน รวมถึงกลุ่มประเทศในอ่าวอาหรับอีกหลายแห่ง

หากสถานการณ์ความไม่สงบยืดเยื้อ การส่งออกข้าวบาสมาติจะได้รับผลกระทบมากที่สุด เนื่องจากเกือบ 50% ของยอดการส่งออกข้าวประเภทนี้จากอินเดีย มีปลายทางอยู่ที่ 5 ประเทศในเอเชียตะวันตก ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย อิหร่าน อิรัก สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และเยเมน

สหพันธ์ผู้ส่งออกข้าวอินเดีย (IREF) ได้ออกประกาศเมื่อวันอาทิตย์ (1 มี.ค.) แนะนำให้สมาชิกหลีกเลี่ยงการทำสัญญาใหม่ในรูปแบบ CIF (Cost, Insurance, and Freight) กับปลายทางในอิหร่านและกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับ สืบเนื่องจากเหตุการณ์ที่สหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่านเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ทำให้เกิดความหวั่นเกรงว่าความไม่สงบจะขยายวงกว้าง และอาจนำไปสู่การจำกัดเส้นทางเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

ทั้งนี้ ภายใต้ข้อตกลง CIF ผู้ขายจะต้องเป็นผู้รับผิดชอบทั้งค่าสินค้า ค่าประกันภัย และค่าระวางขนส่งทางน้ำ จนกว่าสินค้าจะถึงพอร์ตปลายทางของผู้ซื้อ ทางสหพันธ์ฯ จึงแนะนำให้ผู้ส่งออกเปลี่ยนไปใช้เงื่อนไขการขายแบบ FOB (Free-on-Board) แทนเท่าที่จะทำได้ เพื่อให้ภาระค่าขนส่ง ค่าประกันภัย และความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องตกอยู่กับผู้ซื้อในต่างประเทศแทน

สหพันธ์ฯ ยังได้เตือนว่า พัฒนาการของสถานการณ์ในอิหร่านและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์อาจส่งผลกระทบโดยตรงทันทีต่อราคาน้ำมันเชื้อเพลิงเรือ และขัดขวางการจัดหาเรือคอนเทนเนอร์และเรือบรรทุกสินค้าเทกอง โดยระบุว่า "ภายใต้สถานการณ์เช่นนี้ ค่าระวางเรืออาจพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงเวลาสั้น ๆ ซึ่งจะทำให้ผู้ส่งออกต้องเผชิญกับภาวะขาดทุนหากยังใช้สัญญาแบบราคาคงที่รวมค่าส่ง"

นอกจากนี้ ทางหน่วยงานยังเตือนเรื่องค่าเบี้ยประกันภัยที่อาจปรับตัวสูงขึ้นอย่างรุนแรงหากสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์เลวร้ายลง พร้อมกระตุ้นให้ผู้ส่งออกใช้ความระมัดระวังในการรับคำสั่งซื้อใหม่ และหลีกเลี่ยงการเปิดสถานะความเสี่ยงโดยไม่มีการป้องกันความเสี่ยง (Unhedged Position)

ปัจจุบัน ราคาขายส่งข้าวบาสมาติได้ปรับตัวสูงขึ้นแล้ว 10-15% ในช่วงเดือนที่ผ่านมา และการที่อิหร่านเป็นตลาดหลัก ยิ่งทำให้สหพันธ์ฯ คาดการณ์ว่าราคาจะมีความผันผวนสูงขึ้นอีกในวันข้างหน้า

ข้อมูลจากสำนักงานพัฒนาการส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารแปรรูป (APEDA) ของรัฐบาลอินเดีย แสดงให้เห็นว่า อินเดียเป็นผู้ส่งออกข้าวบาสมาติรายใหญ่ที่สุดของโลก โดยในปี 2567-2568 อินเดียส่งออกข้าวบาสมาติประมาณ 6 ล้านตัน ซึ่งความต้องการหลักมาจากประเทศในเอเชียตะวันตก