นักวิชาการธรรมศาสตร์ วิเคราะห์แนวโน้มราคาทองคำไปต่อแต่ผันผวนสูง ชี้มาตรการกำหนดเพดานซื้อขายออนไลน์ของ ธปท. ช่วยลดแรงเหวี่ยง "บาท" ระยะสั้น แต่ไม่ได้ช่วยให้ "บาทอ่อนถาวร" แนะกลไกกำกับต้องยืนบนระบบมากกว่าดุลพินิจ ชงใช้เพดานแบบ "ยืดหยุ่น" แทนการกำหนดเพดานซื้อขายเดียวทุกสถานการณ์ เชื่อคุมแรงกระแทกบาทได้แม่นยำกว่า
รศ. ดร.วิชัย วิทยาเกียรติเลิศ อาจารย์ประจำสาขาคณิตศาสตร์และสถิติ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) เปิดเผยว่า ระยะเวลาหลังจากนี้ ราคาทองคำยังมีโอกาสได้แรงหนุนต่อจากบทบาทการเป็นสินทรัพย์ปลอดภัย (Safe-haven asset) ท่ามกลางความเสี่ยงโลกที่ยังสูง โดยแรงซื้ออาจมาจากนักลงทุนและธนาคารกลางบางประเทศ อย่างไรก็ตามแนวโน้มราคามีโอกาสผันผวนมากขึ้น เพราะราคาทองอยู่ในระดับสูงและตลาดตอบสนองต่อข่าวอย่างรวดเร็ว
รศ. ดร.วิชัย กล่าวว่า มาตรการกำหนดเพดานซื้อ-ขายทองคำออนไลน์ ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ช่วยลดผลกระทบค่าเงินบาทแข็งได้ระดับหนึ่ง โดยเฉพาะในมิติลดความผันผวนรายวัน หรืออาการเหวี่ยงแรงเป็นช่วงๆ มากกว่าการทำให้เงินบาทอ่อนลงอย่างถาวรในทันที นั่นเพราะการซื้อขายทองคำออนไลน์วงเงินสูงไม่ได้เป็นธุรกรรมทองคำอย่างเดียว แต่มีธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราไปมาระหว่างบาทกับดอลลาร์พ่วงอยู่เสมอ เมื่อมีคำสั่งซื้อขนาดใหญ่มากเกิดขึ้นพร้อมกันจะเกิดการแลกเงินแบบกระจุกตัวในช่วงเวลาสั้นๆ จนทำให้ค่าเงินบาทขยับแรงกว่าที่ปัจจัยพื้นฐาน เช่น การส่งออก การท่องเที่ยว หรือเงินลงทุนจริง จะอธิบายได้ในวันนั้น
ทั้งนี้ ในเชิงเศรษฐศาสตร์สามารถมองแรงดังกล่าวเป็นแรงเงินแฝง หรือกระแสธุรกรรมการเงินระยะสั้นที่ยังไม่สะท้อนปัจจัยพื้นฐานทันที ดังนั้นเพดานจึงทำหน้าที่คล้ายตัดยอดคลื่นไม่ให้เกิดดีลขนาดใหญ่มากในเวลาเดียวกัน ช่วยลดแรงกระแทกต่อค่าเงินได้จริง แต่ไม่ใช่เครื่องมือเปลี่ยนทิศค่าเงินบาท เพราะทิศทางใหญ่ยังขึ้นกับดอกเบี้ยโลก เงินทุนไหลเข้า-ออก และดุลบัญชีเดินสะพัดเป็นหลัก
รศ. ดร.วิชัย กล่าวต่อว่า วงเงินที่มีการกำหนดในระดับ 20-100 ล้านบาทต่อวัน หากออกแบบให้ มุ่งที่กลุ่มวงเงินสูงจะช่วยคุมความผันผวนโดยไม่กระทบผู้ลงทุนรายย่อย แต่ในอีกด้านหากใช้ตัวเลขเดียวแบบตายตัวต่อเนื่องยาวนานอาจไม่เหมาะกับทุกสภาวะ เพราะบางช่วงตลาดสงบวงเงินดังกล่าวอาจไม่ใหญ่ แต่บางช่วงตลาดตึงตัววงเงินเท่าเดิมอาจใหญ่พอให้เหวี่ยงได้ ดังนั้นทางเลือกที่เหมาะสมกว่าคือการออกแบบเพดานแบบยืดหยุ่น (Dynamic Cap) เช่น หากค่าเงินบาทผันผวนแรง หรือปริมาณธุรกรรมทองสูงผิดปกติให้ลดเพดานลงชั่วคราว และเมื่อสถานการณ์กลับสู่ภาวะปกติจึงผ่อนคลายเพดานขึ้น เพื่อคุมแรงกระแทกได้แม่นยำกว่าการใช้ตัวเลขเดียวตลอดทุกสถานการณ์
นักวิชาการธรรมศาสตร์ กล่าวอีกว่า ในส่วนของกลไกกำกับดูแลต้องยืนบนระบบมากกว่าดุลพินิจ เพราะหากให้อำนาจเจ้าหน้าที่ตัดสินดีลวงเงินสูงโดยเกณฑ์ไม่ชัด อาจทำให้การบังคับใช้ไม่สม่ำเสมอและถูกตั้งคำถามเรื่องการเลือกปฏิบัติได้ แนวทางเชิงระบบที่ทำได้จริง ได้แก่ 1. กำหนด Trigger ชัดเจนเพื่อเข้าสู่การตรวจสอบอัตโนมัติเมื่อเกินวงเงินหรือมีรูปแบบผิดปกติ 2. รายงานธุรกรรมแบบเกือบเรียลไทม์เพื่อเห็นภาพรวมทันที 3. เข้มงวดการยืนยันตัวตน (KYC) และตรวจที่มาของเงินเฉพาะดีลใหญ่ โดยไม่เพิ่มภาระรายย่อย 4. มีร่องรอยตรวจสอบย้อนหลัง (Audit trail) พร้อมเหตุผลในทุกการตัดสินใจ 5. เชื่อมกับระบบป้องกันฟอกเงิน (AML) ที่มีอยู่แล้ว
"โดยสรุป มาตรการเพดานซื้อขายทองออนไลน์ไม่จำเป็นต้องเพิ่มโทษอาญาใหม่ แต่ควรทำให้กติกา ข้อมูล ระบบตรวจสอบ แข็งแรงพอ เพื่อเพิ่มความโปร่งใส ลดช่องทุจริต และช่วยรักษาเสถียรภาพค่าเงินในระยะยาว" รศ. ดร.วิชัย กล่าว