คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดลร่วมมือบริษัท แอฟฟิโนม จำกัด ร่วมผลิตชุดตรวจช่วยผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยโรคไข้ดินอย่างรวดเร็ว

คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล ผนึกกำลังภาคเอกชน บริษัท เซียร่า ไบโอไซเอนซ์ จำกัด และบริษัท แอฟฟิโนม จำกัด นำผลงานวิจัยต่อยอดเป็นชุดตรวจอย่างรวดเร็ว MUTM MELIOIDOSIS ANTIBODY TEST และ MELIOID ANTIGEN TEST ผลิตภัณฑ์ที่เป็นเครื่องมือช่วยแพทย์วินิจฉัยและรักษาผู้ป่วยโรคเมลิออยโดสิสหรือโรคไข้ดินได้อย่างรวดเร็วกว่าการเพาะเชื้อ

โรคเมลิออยโดสิสหรือโรคไข้ดิน เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า Burkholderia pseudomallei ที่พบได้ในดินและน้ำ โดยเฉพาะในภูมิภาคเขตร้อนของโลกอย่างประเทศไทย อาการแสดงของผู้ป่วยมีความหลากหลาย เช่น มีไข้ ปอดอักเสบ เกิดฝีในอวัยวะต่าง ๆ หรือติดเชื้อในกระแสเลือด มีรายงานอัตราเสียชีวิตโดยรวมประมาณร้อยละ 35 และอาจสูงถึงร้อยละ 40-60 ในผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง ปัจจุบันการเพาะเชื้อยังเป็นวิธีมาตรฐานในการยืนยันโรค แต่ต้องอาศัยห้องปฏิบัติการและใช้เวลาหลายวันกว่าจะทราบผล

ศาสตราจารย์ ดร.นริศรา จันทราทิตย์ ภาควิชาจุลชีววิทยาและอิมมิวโนวิทยา คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล จึงได้นำทีมวิจัยศึกษาและพัฒนาชุดตรวจแบบรวดเร็ว MUTM MELIOIDOSIS ANTIBODY TEST และ MELIOID ANTIGEN TEST เพื่อเพิ่มเครื่องมือช่วยให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยโรคไข้ดินได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำมากขึ้น ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่เหมาะสมอย่างทันท่วงที โดยไม่จำเป็นต้องรอผลเพาะเชื้อเพียงอย่างเดียว

ผลิตภัณฑ์ทั้งสองเป็นชุดตรวจแบบรวดเร็ว ใช้งานง่าย ได้รับการขึ้นทะเบียนเครื่องมือแพทย์จากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ทราบผลภายในประมาณ 10-20 นาที ไม่ต้องอาศัยเครื่องมือเฉพาะทางและสามารถนำไปใช้ในบริเวณใกล้จุดให้บริการผู้ป่วยได้ ชุดตรวจทั้งสองชนิดเป็นเครื่องมือสนับสนุนการคัดกรองและการวินิจฉัยเบื้องต้นแต่มีเป้าหมายในการตรวจแตกต่างกัน โดยชุดตรวจ MUTM MELIOIDOSIS ANTIBODY TEST ตรวจหาสารภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร้างขึ้นต่อเชื้อก่อโรค ส่วนชุดตรวจ MELIOID ANTIGEN TEST ตรวจหาองค์ประกอบจำเพาะของเชื้อก่อโรคตรงจาก เสมหะ หนอง หรือปัสสาวะ และตัวอย่างจากการเพาะเชื้อในเลือด ช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์สามารถตัดสินใจได้อย่างมั่นใจและรวดเร็วยิ่งขึ้น จำกัดการลุกลามของเชื้อและเพิ่มโอกาสหายขาดจากโรค

สำหรับกลุ่มที่จะได้รับประโยชน์จากชุดตรวจนี้ นอกจากผู้ป่วยที่มีอาการเข้าได้กับโรค เช่น ไข้หรือไข้ไม่ทราบสาเหตุ ปอดอักเสบ มีฝี หรือติดเชื้อในกระแสเลือด โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติสัมผัสดินหรือน้ำ กลุ่มที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ได้แก่ เกษตรกร ชาวนา ผู้ที่ต้องทำงานสัมผัสดินหรือลุยน้ำ ผู้สูงอายุ ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคไต โรคตับ โรคปอดเรื้อรัง และธาลัสซีเมีย ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรครุนแรงมากกว่าประชาชนทั่วไป ทั้งนี้ ชุดตรวจแบบรวดเร็วเป็นเครื่องมือช่วยประกอบการวินิจฉัยสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ ผลตรวจต้องแปลร่วมกับอาการและประวัติของผู้ป่วย และการเพาะเชื้อยังคงเป็นวิธีมาตรฐานในการยืนยันโรค

นอกจากนี้ กลุ่มแพทย์และบุคลากรสาธารณสุข โดยเฉพาะโรงพยาบาลชุมชนและหน่วยบริการปฐมภูมิ เช่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ซึ่งเป็นจุดแรกที่ประชาชนในพื้นที่เข้ารับบริการ หากบุคลากรได้รับการอบรมและมีระบบการใช้ชุดตรวจที่เหมาะสม ชุดตรวจแบบรวดเร็วจะช่วยสนับสนุนการประเมินความเสี่ยงและคัดกรองผู้ป่วยได้เร็วขึ้น ทำให้สามารถประสานและส่งต่อผู้ป่วยที่สงสัยไปยังโรงพยาบาลชุมชนหรือโรงพยาบาลที่มีศักยภาพได้อย่างทันท่วงที ซึ่งประชาชนสามารถเข้าถึงการตรวจได้โดยเข้ารับบริการ ณ โรงพยาบาล คลินิก หรือสถานพยาบาลใกล้บ้าน สำหรับระบบบริการสุขภาพ โรงพยาบาลภาครัฐ โรงพยาบาลเอกชน คลินิก และหน่วยบริการสาธารณสุข สามารถจัดหาชุดตรวจไปใช้ตามขอบเขตการให้บริการและความพร้อมของแต่ละแห่ง โดยมีเป้าหมายสำคัญในการขยายการเข้าถึงไปยังโรงพยาบาลชุมชนและหน่วยบริการในพื้นที่เสี่ยง เพื่อสนับสนุนการคัดกรอง การประเมินผู้ป่วย และการส่งต่อให้เป็นไปอย่างรวดเร็วและเหมาะสม

ศาสตราจารย์ ดร.นริศรา จันทราทิตย์ เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านจุลชีววิทยาและภูมิคุ้มกันวิทยา รวมถึงอายุรศาสตร์เขตร้อน ได้มุ่งมั่นทุ่มเททำงานวิจัยเกี่ยวกับการตรวจและรักษาโรคไข้ดินนี้มายาวนานกว่า 3 ทศวรรษ กล่าวว่า "ผู้ป่วยเมลิออยโดสิสที่อาการรุนแรงจำนวนมากเสียชีวิตภายใน 48 ชั่วโมงแรกหลังเข้าโรงพยาบาล ซึ่งเร็วกว่าที่ผลเพาะเชื้อจะออก ยาปฏิชีวนะที่ใช้รักษาโรคนี้ก็ต่างจากยาที่แพทย์มักเริ่มให้ในผู้ป่วยติดเชื้อทั่วไป การรู้ผลเร็วขึ้นแม้เพียงหนึ่งหรือสองวันจึงมีความหมายต่อผู้ป่วยมาก ทีมวิจัยใช้เวลาหลายปีทดสอบชุดตรวจกับตัวอย่างผู้ป่วยจริงในพื้นที่ระบาด เพื่อให้แน่ใจว่าใช้ได้ในสภาพการทำงานของโรงพยาบาลไทย"

คุณรุ่งนภา ฝั้นแปง ประธานกรรมการบริหาร บริษัท เซียร่า ไบโอไซเอนซ์ จำกัด กล่าวว่า งานวิจัยดี ๆ ของไทยจำนวนมากหยุดอยู่ที่ผลงานตีพิมพ์ เราต้องการพาชุดตรวจนี้ไปให้ถึงมือแพทย์ และนักเทคนิคการแพทย์ในโรงพยาบาลที่พบผู้ป่วยโรคนี้เป็นประจำ ขณะนี้ชุดตรวจพร้อมจำหน่ายแล้ว และเราเริ่มส่งออกไปยังต่างประเทศที่มีโรคนี้เป็นโรคประจำถิ่นเช่นกัน โดยคณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล มีบทบาทในการศึกษาปัญหาของโรค ค้นคว้าและคัดเลือกแอนติเจนเป้าหมาย ออกแบบและพัฒนาชุดตรวจ ตลอดจนประเมินประสิทธิภาพกับตัวอย่างจากผู้ป่วยจริง เพื่อสร้างหลักฐานทางวิชาการรองรับประสิทธิภาพและการนำไปใช้ประโยชน์ทางการแพทย์ โดยบริษัทฯ ได้รับอนุญาตให้ใช้สิทธิในผลงานจากมหาวิทยาลัยมหิดล การพัฒนาตลาด และการจัดจำหน่าย เพื่อพัฒนานวัตกรรมการตรวจวินิจฉัยและการรักษาโรคไข้ดิน รวมทั้งผลักดันให้โรคดังกล่าวได้รับการยกระดับการป้องกันสู่ระดับสากล

คุณเจษฎา ณ ปลอด ประธานกรรมการบริหาร บริษัท แอฟฟิโนม จำกัด เปิดเผยว่า บริษัทฯ มีความเชี่ยวชาญด้านการออกแบบและพัฒนาเครื่องมือแพทย์สำหรับการตรวจวินิจฉัยภายนอกร่างกาย โดยชุดตรวจ MUTM MELIOIDOSIS ANTIBODY TEST และ MELIOID ANTIGEN TEST เป็นผลจากความร่วมมือระหว่างสถาบันการศึกษาและภาคเอกชนของไทย บริษัทฯ ได้มีบทบาทในการรับถ่ายทอดเทคโนโลยี การดำเนินการด้านการขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์ การผลิตและควบคุมคุณภาพภายใต้ระบบบริหารคุณภาพตามมาตรฐาน ISO 13485 ทั้งนี้ ความร่วมมือดังกล่าวสะท้อนให้เห็นการพัฒนานวัตกรรมทางการแพทย์มิได้สิ้นสุดเพียงการวิจัยในห้องปฏิบัติการ เชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิชาการเข้ากับการผลิตตามมาตรฐานสากลและการดำเนินธุรกิจ การดำเนินงานร่วมกันของทั้งสามหน่วยงานจึงช่วยยกระดับงานวิจัยของไทยสู่ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้ภายในประเทศ ลดการพึ่งพาเทคโนโลยีและผลิตภัณฑ์นำเข้า และเพิ่มโอกาสให้หน่วยบริการสุขภาพสามารถเข้าถึงชุดตรวจได้อย่างทั่วถึงมากขึ้น

สำหรับผู้ที่สนใจนวัตกรรมชุดตรวจโรคเมลิออยโดสิส สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ บริษัท เซียร่า ไบโอไซเอนซ์ จำกัด โทรศัพท์ 098-987-9882, 083-152-9495 หากสนใจผลิตและพัฒนานวัตกรรมชุดตรวจทางการแพทย์ สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ บริษัท แอฟฟิโนม จำกัด โทรศัพท์ 02-013-3989