รัสเซียประกาศระงับการจัดเก็บอากรขาออกแบบลอยตัวสำหรับธัญพืชจนถึงสิ้นปี 2569 โดยจะคงอัตราอากรส่งออกธัญพืช ซึ่งรวมถึงข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ และข้าวโพด ไว้ที่ระดับ 0% เพื่อรับมือกับวิกฤตการส่งออกผ่านทะเลดำและทะเลอะซอฟที่หยุดชะงักจากการโจมตีของยูเครน ซึ่งกระทบเส้นทางที่คิดเป็นสัดส่วนกว่า 70% ของการส่งออกทั้งหมด
กระทรวงการพัฒนาเศรษฐกิจของรัสเซียระบุในแถลงการณ์ผ่านทางอีเมลในวันพุธ (2 ก.ย.) ว่า การตัดสินใจดังกล่าวมีขึ้นจากความจำเป็นในการปรับโครงสร้างระบบโลจิสติกส์ โดยอัตราอากรใหม่จะคงอยู่จนถึงวันที่ 31 ธ.ค. ขณะที่อากรส่งออกน้ำมันเมล็ดทานตะวันจะถูกตรึงไว้ที่ระดับของเดือนส.ค.
รัสเซียและยูเครน ซึ่งมีสัดส่วนการส่งออกข้าวสาลีรวมกันมากกว่า 1 ใน 4 ของโลก ได้ยกระดับการโจมตีเรือสินค้าและท่าเรือต่าง ๆ ในทะเลดำในช่วงเดือนที่ผ่านมา นอกจากนี้ ยูเครนยังมุ่งเป้าโจมตีท่าเรือของรัสเซียในทะเลอะซอฟอีกด้วย ส่งผลให้ราคาในตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้าข้าวสาลีพุ่งขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบ 3 ปี และกำลังคุกคามต่ออุปทานอาหารทั่วโลก
การโจมตีที่เกิดขึ้นส่งผลให้เส้นทางส่งออกธัญพืชหลักของรัสเซียต้องหยุดชะงักลงเกือบสิ้นเชิง ในช่วงเวลาเดียวกับที่เกษตรกรกำลังเริ่มเก็บเกี่ยวพืชผลประจำฤดูกาล โดยรัสเซียส่งออกข้าวสาลีในเดือนส.ค. ลดลงเกินกว่าครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่แล้ว ขณะที่บริษัทวิจัย SovEcon คาดการณ์ว่า ยอดการส่งออกในเดือนก.ย. อาจร่วงลงแตะระดับต่ำสุดสำหรับเดือนดังกล่าวนับตั้งแต่ปี 2553
แม้รัสเซียจะสามารถเปลี่ยนไปใช้ท่าเรือบริเวณทะเลบอลติกสำหรับการส่งออกได้ แต่ด้วยศักยภาพที่จำกัด จึงไม่สามารถรองรับปริมาณธัญพืชที่ประเทศมีศักยภาพในการส่งออกสูงถึงราว 60 ล้านเมตริกตันต่อปีการตลาด
ทั้งนี้ รัสเซียเริ่มนำระบบอากรขาออกธัญพืชแบบลอยตัว (กลไกแดมเปอร์) มาใช้ในปี 2564 โดยมีการปรับเปลี่ยนอัตราอากรให้สอดคล้องกับราคาในตลาดส่งออก เพื่อช่วยปกป้องตลาดภายในประเทศจากความผันผวนของราคาในตลาดโลก นอกจากนี้ รัฐบาลยังอยู่ระหว่างการพิจารณามาตรการช่วยเหลืออื่น ๆ สำหรับอุตสาหกรรมการเกษตรเพิ่มเติมด้วย
โดย ตนุพัฒน์ ปิยะรัตน์/พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต