ศาลแขวงโตเกียวมีคำตัดสินวันนี้ (30 ก.ย.) ว่า เสียงของบุคคลสามารถได้รับความคุ้มครองในฐานะสิทธิในชื่อเสียงทางการค้า (Right of Publicity) เช่นเดียวกับภาพบุคคล นับเป็นครั้งแรกที่ศาลญี่ปุ่นมีคำวินิจฉัยในประเด็นดังกล่าว
คดีนี้มีขึ้นหลัง เคนจิโร สึดะ นักพากย์เสียงชาวญี่ปุ่น ยื่นฟ้องขอให้ติ๊กต๊อก (TikTok) ลบวิดีโอที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) สร้างเสียงบรรยาย ซึ่งสึดะอ้างว่ามีลักษณะคล้ายเสียงของเขาเอง อย่างไรก็ตาม ศาลมีคำพิพากษายกฟ้อง เนื่องจากวิดีโอดังกล่าวถูกลบออกไปแล้วหลังการยื่นฟ้อง
สำนักข่าวเกียวโดรายงานว่า ปัจจุบัน ญี่ปุ่นยังไม่มีกฎหมายที่กำหนดเรื่องสิทธิในเสียงไว้อย่างชัดเจน แต่กระทรวงยุติธรรมญี่ปุ่นเพิ่งออกแนวทางระบุว่า การนำเสียงที่คล้ายกับเสียงของบุคคลจริงไปใช้ในวิดีโอบนโซเชียลมีเดียเพื่อสร้างรายได้ อาจเข้าข่ายละเมิดสิทธิ
ตามคำฟ้อง ผู้โพสต์ซึ่งไม่เปิดเผยชื่ออัปโหลดวิดีโอ 188 คลิป ระหว่างเดือนก.ค. 2567 ถึงเดือนก.ย. 2568 เนื้อหาเกี่ยวกับตำนานเมือง เรื่องลี้ลับ และเกร็ดความรู้ โดยใช้เสียงที่คล้ายกับเสียงของสึดะเป็นผู้บรรยาย
ผลการวิเคราะห์พบว่า เสียงของสึดะมีความคล้ายคลึงกับเสียงที่ AI สร้างขึ้นอย่างมาก โดยสึดะระบุว่า การใช้เสียงดังกล่าวอาจทำให้ผู้ชมเข้าใจผิด ขณะที่ผู้โพสต์ถูกกล่าวหาว่าสร้างรายได้เดือนละ 500,000-750,000 เยน หรือราว 3,200-4,800 ดอลลาร์ จากการนำลักษณะเสียงของสึดะมาใช้เพื่อเพิ่มมูลค่าทางการค้า
ด้านติ๊กต๊อกโต้แย้งว่า เสียงบรรยายดังกล่าวเป็น เสียงผู้ชายทั่วไป และไม่น่าจะทำให้ผู้ชมเข้าใจผิดว่าเป็นเสียงของสึดะ ขณะที่ผู้โพสต์ระบุว่า AI ถูกฝึกด้วยเสียงของเพื่อน
นอกจากนี้ ติ๊กต๊อกและผู้โพสต์ยังโต้แย้งว่า คดีไม่มีประโยชน์ที่จะดำเนินคดีต่อไป เนื่องจากบัญชีที่ใช้เผยแพร่วิดีโอถูกลบไปแล้วเมื่อวันที่ 29 มิ.ย.
ทั้งนี้ สึดะเป็นที่รู้จักจากการพากย์เสียงตัวละคร เคนโตะ นานามิ ในอนิเมะเรื่อง มหาเวทย์ผนึกมาร (Jujutsu Kaisen)
โดย วรวิชญ์ สิทธิวัง/พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต