กระทรวงพลังงาน รับมือสถานการณ์วิกฤตพลังงานโลกที่ยืดเยื้อ วางแผนรองรับวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง และแผนยุทธศาสตร์กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2569 2572 ใหม่ ให้สอดคล้องสถานการณ์ มุ่งให้เกิดการพึ่งพาแหล่งพลังงานในประเทศ โดยทบทวนการสนับสนุนเชื้อเพลิงที่มีส่วนผสมของเชื้อเพลิงชีวภาพใหม่ เพื่อเป็นกลไกช่วยลดการนำเข้าน้ำมันจากตลาดโลกที่มีความผันผวน
นายพงศ์พล ยอดเมืองเจริญ โฆษกกระทรวงพลังงาน เปิดเผยถึงแนวทางการรับมือวิกฤตการณ์ราคาพลังงานแพง ที่ส่งผลกระทบยืดเยื้อทั่วโลก โดยระบุว่า จากผลกระทบของสถานการณ์ความขัดแย้ง และสงครามในวันออกกลาง ซึ่งเป็นแหล่งอุปทาน (Supply) หลักพลังงานของโลก ส่งผลให้อุปทานน้ำมันลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งจากการสู้รบในพื้นที่ และการขาดความสงบในเส้นทางขนส่งทางทะเลที่สำคัญ เช่น ช่องแคบฮอร์มุซ และช่องแคบยุทธศาสตร์ในทะเลแดง
สถานการณ์ดังกล่าว ก่อให้เกิดวิกฤตการณ์ด้านเสถียรภาพพลังงาน ทั้งในด้านปริมาณและราคาที่ผันผวนสูง ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อประเทศผู้นำเข้าพลังงานสุทธิอย่างประเทศไทย กระทรวงพลังงาน จึงจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ (Scenario) สมมติฐาน และการคาดการณ์ในการวางแผนพลังงานของประเทศใหม่ทั้งหมด โดยประเมินว่า แม้สถานการณ์ความขัดแย้งจะเริ่มคลายตัวลงในอนาคต แต่ราคาน้ำมันจะไม่ปรับลดลงไปสู่ระดับก่อนเกิดสงคราม เนื่องจากโครงสร้างพื้นฐานและแหล่งพลังงานหลายแห่งได้รับความเสียหาย ต้องใช้เวลาฟื้นฟูบูรณะอีกยาวนาน
นายพงศ์พล กล่าวว่า เพื่อรับมือกับความท้าทายนี้ รัฐบาล และ รมว.พลังงาน ได้ยึดมั่นในนโยบาย การพึ่งพาตนเอง หรือการมุ่งเน้นใช้แหล่งพลังงานภายในประเทศที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อลดผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ และค่าครองชีพของประชาชน โดยกระทรวงพลังงาน ได้วางแนวทางรับมือในภาพรวมผ่านการเร่งรัดการสำรวจแหล่งปิโตรเลียม การเพิ่มกำลังการผลิตและการต่อสัญญาแหล่งก๊าซ ตลอดจนการกระจายความเสี่ยงในการนำเข้าน้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ
ในส่วนของการบริหารจัดการราคาน้ำมัน กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง และสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ได้ทำการทบทวนการคาดการณ์ภายใต้สมมติฐานใหม่ และจัดทำ แผนรองรับวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง และแผนยุทธศาสตร์กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2569 2572 ซึ่งได้รับการอนุมัติจากที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เป็นที่เรียบร้อยแล้ว เมื่อวันที่ 22 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา
สาระสำคัญของแผนยุทธศาสตร์ และการดำเนินงานของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ประกอบด้วย:
1.การปรับปรุงแนวทางรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมัน: กำหนดนิยาม และเงื่อนไข ของวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิงให้สอดคล้องกับสถานการณ์จริง มีการแยกบัญชีฐานะกองทุนฯ ระหว่างกลุ่มน้ำมัน และ LPG ชัดเจน พร้อมกำหนดกรอบความต่างระดับราคาระหว่างเบนซิน และดีเซล เพื่อเลือกรูปแบบการอุดหนุนที่ตรงเป้าหมายที่สุด โดยจะมีการทบทวนแนวทางการรักษาเสถียรภาพฯ และหลักเกณฑ์ เมื่อเกิดเหตุการณ์ที่ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ
2.หลักเกณฑ์การบริหารกองทุนฯ: วางกรอบหลักเกณฑ์ และเงื่อนไข สำหรับเป็นแนวทางชดเชยเมื่อเกิดวิกฤตการณ์ การเก็บเงินสมทบเข้ากองทุนฯ เมื่อราคาน้ำมันในตลาดโลกเริ่มปรับตัวลดลง ตลอดจนหลักเกณฑ์ในการบริหารจัดการเมื่อเกิดเหตุการณ์ที่ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อฐานะกองทุนฯ
3.การบริหารจัดการสภาพคล่องและการกู้เงิน: วางระบบคาดการณ์ และบริหารสภาพคล่อง เพื่อรองรับสถานการณ์วิกฤตที่อาจยืดเยื้อ พร้อมกำหนดแนวทางการกู้เงินเพื่อเสริมสร้างสภาพคล่องให้กองทุนน้ำมันฯ มีความเข้มแข็ง และสามารถทำหน้าที่เป็นกลไกตรึงราคา บรรเทาความเดือดร้อนให้ประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
4.การทบทวนนโยบายอุดหนุนน้ำมันชีวภาพ: จากเดิมที่มีข้อกำหนดตามกฎหมาย และบทเฉพาะกาล ในการยกเลิกการอุดหนุน แต่จากวิกฤตการณ์พลังงานสากล และความจำเป็นในการลดการพึ่งพาการนำเข้าพลังงานต่างประเทศ รัฐบาลจึงได้ทบทวนให้กลับมาส่งเสริม และอุดหนุนน้ำมันชีวภาพอีกครั้ง เพื่อสร้างความมั่นคงทางพลังงานระยะยาว ภายใต้เงื่อนไขที่เหมาะสม
ทั้งนี้ ในการบริหารรักษาเสถียรภาพ จะมุ่งเน้นพิจารณาใช้น้ำมันเชื้อเพลิงที่มีส่วนผสมของชีวภาพ ซึ่งเป็นทรัพยากรที่ผลิตได้เองภายในประเทศ จากผลผลิตทางการเกษตร เป็นการช่วยลดการพึ่งพาน้ำมันดิบจากตลาดโลกที่มีความผันผวนสูง อีกทั้งภาครัฐสามารถบริหารจัดการราคาขายปลีกในประเทศให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม เป็นการช่วยสร้างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ และความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศได้อย่างยั่งยืนแนวทางหนึ่ง
กระทรวงพลังงาน มุ่งมั่นที่จะเดินหน้าตามแผนยุทธศาสตร์ใหม่นี้อย่างเคร่งครัด เพื่อสร้างเกราะป้องกันทางเศรษฐกิจ ให้ประเทศไทยมีพลังงานใช้อย่างเพียงพอในราคาที่เป็นธรรม และมีเสถียรภาพ ท่ามกลางกระแสความผันผวนของวิกฤตการณ์พลังงานโลก โฆษกกระทรวงพลังงาน กล่าว
*ยันกองทุนน้ำมันฯ ยังมีเสถียรภาพ ไม่คิดกู้เพิ่ม
สำหรับแนวทางการกู้เงินของกองทุนน้ำมันนั้น นายพงศ์พล กล่าวว่า ได้มีการเตรียมการไว้แล้ว แต่ตอนนี้กองทุนยังไม่มีแผนกู้เงินเพิ่มเติม แม้คาดว่าสัปดาห์หน้าฐานะกองทุนอาจะติดลบที่ระดับ 1 แสนล้านบาท แต่ยังเชื่อว่าจะสามารถบริหารจัดการเพื่อดูแลราคาน้ำมันได้
หากย้อนกลับไป สมัยวิกฤตรัสเซีย-ยูเครน เมื่อปี 2565 เคยติดลบสูง 1.3 แสนล้านบาท จนนำไปสู่การกู้เงิน และทยอยใช้หนี้ได้ ดังนั้นการกู้เงินก็เป็นอีกเครื่องมือสำคัญ แต่จะยังไม่เลือกแนวทางนี้ เพราะคงไม่มีใครอยากเป็นหนี้ ตอนนี้ขอให้ประชาชนสบายใจได้กองทุนน้ำมันฯ ยังมีเสถียรภาพที่จะบริหารจัดการราคาน้ำมันได้
ปัจจุบันกองทุนน้ำมันฯยังมีเงินเหลืออยู่ประมาณ 10,000 ล้านบาท แม้ล่าสุดสถานะของกองทุนน้ำมันฯจะติดลบ แต่ยังมีกระแสเงินที่ไหลเข้า โดยต้องทำความเข้าใจก่อนว่ากระแสเงินมีการเข้าและออกเร็ว หากสถานการณ์พลิกกลับด้านไว ก็สามารถที่จะเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันฯเพื่อลดสถานะที่ติดลบได้ เรียกว่าเป็การบริหารจัดการกระแสเงินสด (Cash Flow)
จากข้อมูลการชดเชยรายวันของกองทุนน้ำมันฯวันที่ 7 ต.ค. 69 จะอยู่ที่ประมาณ 316 ล้านบาท แบ่งเป็นบัญชีน้ำมันประมาณ 289 ล้านบาท และ LPG อยู่ที่ประมาณ 27 ล้านบาทโดยเป็นการชดเชยในระดับที่ควรจะเป็นตามความเหมาะสม จากเดิมที่เคยจ่ายชดเชยอยู่ที่ประมาณ 1,000-2,000 ล้านบาท
นายพงศ์พล กล่าวว่า กระทรวงคลัง อยู่ระหว่างการพิจารณาปรับลดภาษีสรรพสามิต กลุ่มน้ำมันเชื้อเพลิงชีวภาพ ได้แก่ แก๊สโซฮอล์ E20 และดีเซล B20 ซึ่งต้องรอข้อสรุปตัวเลขจากกระทรวงการคลังก่อน
โดย วรินทร ศิรินอก/ กษมาพร กิตติสัมพันธ์