หนังสือพิมพ์เซาท์ ไชน่า มอร์นิ่ง โพสต์ (South China Morning Post) เปิดเผยในวันนี้ (8 ต.ค.) ว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ ได้เรียกร้องให้ปธน.สี จิ้นผิง ของจีน เร่งฟื้นฟูความสัมพันธ์กับญี่ปุ่นและยกเลิกมาตรการควบคุมการส่งออกสินค้าไปยังญี่ปุ่น ระหว่างการหารือร่วมกันที่กรุงวอชิงตันเมื่อเดือนก.ย.
รายงานระบุว่า ปธน.ทรัมป์กล่าวเตือนว่า มาตรการจำกัดการส่งออกสินค้าของจีนไปยังญี่ปุ่น ซึ่งรวมถึงแร่หายาก (rare earths) กำลังเป็นภัยคุกคามต่ออุตสาหกรรมของสหรัฐฯ ที่ต้องพึ่งพาซัพพลายเออร์จากญี่ปุ่น พร้อมชี้ว่า มาตรการดังกล่าวเข้าข่าย การละเมิดข้อตกลงสงบศึกทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ กับจีนโดยอ้อม ซึ่งบรรลุร่วมกันที่เกาหลีใต้เมื่อเดือนต.ค. ปีที่แล้ว
ขณะเดียวกัน แหล่งข่าวระบุเพิ่มเติมว่า ผู้นำสหรัฐฯ ยังได้เรียกร้องให้ปธน.สี เข้าร่วมการหารือกับนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ผู้นำญี่ปุ่น อีกด้วย
อย่างไรก็ตาม รายงานระบุว่า ผู้นำจีน ไม่ได้มีท่าทีตอบรับมากนัก ต่อข้อเรียกร้องของปธน.ทรัมป์ ในระหว่างการประชุมสุดยอด โดยปธน.สี ระบุว่า ข้อขัดแย้งระหว่างจีนกับญีปุ่่นควรถูกแยกออกจากความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ-จีน และไม่ควรส่งผลกระทบต่อกัน นอกจากนี้ ปธน.สี ยังได้กล่าวเตือนถึงความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นจากการฟื้นตัวของลัทธิการทหารในญี่ปุ่นด้วย
สำนักข่าวเกียวโดรายงานว่า ความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับญี่ปุ่นย่ำแย่ลงอย่างหนัก นับตั้งแต่ที่ทาคาอิจิได้กล่าวต่อรัฐสภาเมื่อเดือนพ.ย. ปีที่แล้ว โดยส่งสัญญาณว่า การโจมตีไต้หวันซึ่งเป็นดินแดนปกครองตนเองที่จีนอ้างสิทธิ์เหนือดินแดนนั้น อาจกระตุ้นให้กองกำลังป้องกันตนเองของญี่ปุ่นดำเนินการตอบโต้เพื่อสนับสนุนสหรัฐฯ
ถ้อยแถลงดังกล่าวสร้างความไม่พอใจอย่างมากแก่รัฐบาลจีน ส่งผลให้จีนเพิ่มแรงกดดันทั้งทางการเมืองและเศรษฐกิจต่อญี่ปุ่นนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา รวมถึงการกำหนดมาตรการจำกัดการค้าแร่หายากที่จำเป็นต่อการผลิตสินค้าเทคโนโลยีขั้นสูงหลายชนิด นอกจากนี้ จีนยังได้วิพากษ์วิจารณ์นโยบายขยายกำลังทหารของรัฐบาลทาคาอิจิ โดยอ้างว่า ลัทธิการทหารใหม่ กำลังเติบโตขึ้นในญี่ปุ่น
นอกจากนี้ หนังสือพิมพ์ยังรายงานด้วยว่า ก่อนหน้านี้ญี่ปุ่นได้พยายามผลักดันให้เกิดการเจรจาระหว่างทาคาอิจิกับปธน.สี นอกรอบการประชุมสุดยอดความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (APEC) ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นที่เมืองเซินเจิ้น ทางตอนใต้ของจีนในเดือนหน้า แต่จีนปฏิเสธข้อเสนอดังกล่าว
ในทางกลับกัน จีนได้ยื่นข้อเสนอให้จัดการประชุมระหว่างทาคาอิจิกับนายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง ของจีนแทน แต่ฝ่ายญี่ปุ่นได้ส่งสัญญาณว่าไม่สามารถยอมรับข้อเสนอดังกล่าวได้
โดย ตนุพัฒน์ ปิยะรัตน์/กัลยาณี ชีวะพานิช