นายวิชัย วิทยาเกียรติเลิศ อาจารย์ประจำสาขาคณิตศาสตร์และสถิติ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระบุระยะเวลาหลังจากนี้ไปราคาทองคำยังมีโอกาสได้แรงหนุนต่อจากบทบาทการเป็นสินทรัพย์ปลอดภัย (Safe-haven asset) ท่ามกลางความเสี่ยงโลกที่ยังสูง โดยแรงซื้ออาจมาจากนักลงทุนและธนาคารกลางบางประเทศ อย่างไรก็ตามแนวโน้มราคามีโอกาสผันผวนมากขึ้นเพราะราคาทองอยู่ในระดับสูงและตลาดตอบสนองต่อข่าวอย่างรวดเร็ว
สำหรับมาตรการกำหนดเพดานซื้อ-ขายทองคำออนไลน์ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ช่วยลดผลกระทบค่าเงินบาทแข็งได้ระดับหนึ่ง โดยเฉพาะในมิติลดความผันผวนรายวันหรืออาการเหวี่ยงแรงเป็นช่วง ๆ มากกว่าการทำให้เงินบาทอ่อนลงอย่างถาวรในทันที เพราะการซื้อขายทองคำออนไลน์วงเงินสูงไม่ได้เป็นธุรกรรมทองคำอย่างเดียว แต่มีธุรกรรมแลกเปลี่ยนเงินตราไปมาระหว่างบาทกับดอลลาร์พ่วงอยู่เสมอ เมื่อมีคำสั่งซื้อขนาดใหญ่มากเกิดขึ้นพร้อมกันจะเกิดการแลกเงินแบบกระจุกตัวในช่วงเวลาสั้น ๆ จนทำให้ค่าเงินบาทขยับแรงกว่าที่ปัจจัยพื้นฐาน เช่น การส่งออก การท่องเที่ยว หรือเงินลงทุนจริง จะอธิบายได้ในวันนั้น
ทั้งนี้ ในเชิงเศรษฐศาสตร์สามารถมองแรงดังกล่าวเป็นแรงเงินแฝง หรือกระแสธุรกรรมการเงินระยะสั้นที่ยังไม่สะท้อนปัจจัยพื้นฐานทันที ดังนั้นเพดานจึงทำหน้าที่คล้ายตัดยอดคลื่นไม่ให้เกิดดีลขนาดใหญ่มาก ในเวลาเดียวกันช่วยลดแรงกระแทกต่อค่าเงินได้จริง แต่ไม่ใช่เครื่องมือเปลี่ยนทิศค่าเงินบาท เพราะทิศทางใหญ่ยังขึ้นกับดอกเบี้ยโลก เงินทุนไหลเข้า-ออก และดุลบัญชีเดินสะพัดเป็นหลัก
วงเงินที่มีการกำหนดในระดับ 20-100 ล้านบาทต่อวัน หากออกแบบให้มุ่งที่กลุ่มวงเงินสูงจะช่วยคุมความผันผวนโดยไม่กระทบผู้ลงทุนรายย่อย แต่ในอีกด้านหากใช้ตัวเลขเดียวแบบตายตัวต่อเนื่องยาวนานอาจไม่เหมาะกับทุกสภาวะ เพราะบางช่วงตลาดสงบวงเงินดังกล่าวอาจไม่ใหญ่ แต่บางช่วงตลาดตึงตัววงเงินเท่าเดิมอาจใหญ่พอให้เหวี่ยงได้ ดังนั้นทางเลือกที่เหมาะสมกว่าคือการออกแบบเพดานแบบยืดหยุ่น (Dynamic Cap) เช่น หากค่าเงินบาทผันผวนแรง หรือปริมาณธุรกรรมทองสูงผิดปกติให้ลดเพดานลงชั่วคราว และเมื่อสถานการณ์กลับสู่ภาวะปกติจึงผ่อนคลายเพดานขึ้น เพื่อคุมแรงกระแทกได้แม่นยำกว่าการใช้ตัวเลขเดียวตลอดทุกสถานการณ์
ในส่วนของกลไกกำกับดูแลต้องยืนบนระบบมากกว่าดุลพินิจ เพราะหากให้อำนาจเจ้าหน้าที่ตัดสินดีลวงเงินสูงโดยเกณฑ์ไม่ชัด อาจทำให้การบังคับใช้ไม่สม่ำเสมอและถูกตั้งคำถามเรื่องการเลือกปฏิบัติได้ แนวทางเชิงระบบที่ทำได้จริง ได้แก่
1.กำหนด Trigger ชัดเจนเพื่อเข้าสู่การตรวจสอบอัตโนมัติเมื่อเกินวงเงินหรือมีรูปแบบผิดปกติ
2.รายงานธุรกรรมแบบเกือบเรียลไทม์เพื่อเห็นภาพรวมทันที
3.เข้มงวดการยืนยันตัวตน (KYC) และตรวจที่มาของเงินเฉพาะดีลใหญ่ โดยไม่เพิ่มภาระรายย่อย
4.มีร่องรอยตรวจสอบย้อนหลัง (Audit trail) พร้อมเหตุผลในทุกการตัดสินใจ
5.เชื่อมกับระบบป้องกันฟอกเงิน (AML) ที่มีอยู่แล้ว
"มาตรการเพดานซื้อขายทองออนไลน์ไม่จำเป็นต้องเพิ่มโทษอาญาใหม่ แต่ควรทำให้กติกา ข้อมูล ระบบตรวจสอบ แข็งแรงพอ เพื่อเพิ่มความโปร่งใส ลดช่องทุจริต และช่วยรักษาเสถียรภาพค่าเงินในระยะยาว" นายวิชัย กล่าว