สหรัฐฯ เชื่อว่ากำลังเข้าใกล้การบรรลุข้อตกลงกับอิหร่านในรูปแบบของบันทึกความเข้าใจ (MOU) ความยาว 1 หน้ากระดาษ เพื่อยุติสงคราม โดยเว็บไซต์ข่าว Axios รายงานอ้างแหล่งข่าวในวันนี้ (6 พ.ค.) ว่า สหรัฐฯ คาดหวังจะได้รับคำตอบจากอิหร่านในหลายประเด็นสำคัญภายใน 48 ชั่วโมงข้างหน้า แม้จะยังไม่มีการตกลงกันอย่างเป็นทางการ แต่แหล่งข่าวระบุว่านี่คือช่วงเวลาที่ทั้งสองฝ่ายขยับเข้าใกล้ข้อตกลงมากที่สุดนับตั้งแต่สงครามเริ่มต้นขึ้น
รายงานระบุว่า ข้อตกลงดังกล่าวจะรวมถึงการที่อิหร่านให้คำมั่นว่าจะระงับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม (Moratorium) ขณะที่สหรัฐฯ ตกลงที่จะยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรและคืนเงินอายัดของอิหร่านจำนวนหลายพันล้านดอลลาร์ นอกจากนี้ทั้งสองฝ่ายจะยกเลิกข้อจำกัดในการสัญจรผ่านช่องแคบฮอร์มุซ
อย่างไรก็ตาม เงื่อนไขหลายประการที่ระบุในบันทึกความเข้าใจฉบับนี้จะขึ้นอยู่กับการบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้าย ซึ่งหมายความว่ายังคงมีความเป็นไปได้ที่สงครามอาจจะกลับมาปะทุขึ้นใหม่ หรือตกอยู่ในสภาวะสุญญากาศที่สงครามหยุดนิ่งแต่ปัญหาไม่ได้รับการแก้ไขอย่างแท้จริง
แม้เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ บางส่วนยังคงรู้สึกกังขาว่า ทั้งสองฝ่ายจะสามารถบรรลุข้อตกลงกันได้จริงหรือไม่ เนื่องจากที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เคยแสดงมุมมองบวกเกี่ยวกับการบรรลุข้อตกลงมาแล้วหลายครั้ง แต่ก็ยังไม่เคยเกิดขึ้นได้จริง อย่างไรก็ดี การที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ตัดสินใจชะลอปฏิบัติการในช่องแคบฮอร์มุซที่เพิ่งประกาศไป เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้ข้อตกลงหยุดยิงที่เปราะบางต้องพังทลายลงนั้น มีพื้นฐานมาจากความคืบหน้าในการเจรจาครั้งนี้
* เบื้องหลัง MOU 1 หน้า
รายงานระบุว่า ขณะนี้ สตีฟ วิตคอฟฟ์ และ จาเรด คุชเนอร์ ตัวแทนของปธน.ทรัมป์ กำลังเร่งเจรจาบันทึกความเข้าใจความยาว 1 หน้ากระดาษ จำนวน 14 ข้อ กับเจ้าหน้าที่อิหร่านหลายราย ทั้งโดยตรงและผ่านตัวกลาง
ภายใต้ MOU ฉบับนี้ จะมีการประกาศยุติสงครามในภูมิภาค และเริ่มต้นระยะเวลา 30 วันเพื่อการเจรจาข้อตกลงโดยละเอียด ซึ่งครอบคลุมถึงการเปิดช่องแคบฮอร์มุซ การจำกัดโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน และยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ โดยแหล่งข่าวเผยว่า การเจรจาดังกล่าวอาจเกิดขึ้นที่กรุงอิสลามาบัด ประเทศปากีสถาน หรือนครเจนีวา สวิตเซอร์แลนด์
ทั้งนี้ ข้อจำกัดของอิหร่านในการเดินเรือผ่านช่องแคบ และการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ จะค่อย ๆ ถูกยกเลิกในช่วงเวลา 30 วันดังกล่าว ตามข้อมูลจากเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ซึ่งกล่าวเสริมด้วยว่า หากการเจรจาล้มเหลว กองกำลังสหรัฐฯ จะสามารถกลับมาปิดล้อมหรือใช้ปฏิบัติการทางทหารได้ทันที
* เงื่อนไขนิวเคลียร์คือประเด็นที่ยังต้องลุ้น
ระยะเวลาของการระงับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมกำลังเป็นประเด็นที่เจรจากันอย่างเข้มข้น โดยสหรัฐฯ ต้องการให้ระงับนาน 20 ปี อิหร่านเสนอเพียง 5 ปี แต่แนวโน้มข้อสรุปอาจจบที่ 12-15 ปี
แหล่งข่าวระบุว่า สหรัฐฯ ยังต้องการเพิ่มบทบัญญัติที่ว่า หากอิหร่านละเมิดข้อตกลงเรื่องการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม ระยะเวลาในการระงับจะถูกยืดออกไป โดยเมื่อสิ้นสุดระยะเวลาดังกล่าว อิหร่านจะสามารถเสริมสมรรถนะได้ที่ระดับต่ำคือ 3.67%
ขณะเดียวกัน อิหร่านจะต้องให้คำมั่นใน MOU ว่าจะไม่แสวงหาอาวุธนิวเคลียร์หรือดำเนินกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการสร้างอาวุธ นอกจากนี้ อิหร่านต้องยอมรับระบบการตรวจสอบที่เข้มข้นขึ้น รวมถึงการตรวจสอบแบบฉับพลันโดยผู้ตรวจสอบจากสหประชาชาติ (UN)
ทางฝ่ายสหรัฐฯ จะให้คำมั่นภายใต้ MOU ว่าจะค่อย ๆ ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรที่บังคับใช้กับอิหร่าน และทยอยคืนเงินอายัดของอิหร่านจำนวนหลายพันล้านดอลลาร์จากทั่วโลก