วันก่อนผู้เขียนได้มีโอกาสเจอ Institutional Sales หลายรายในงาน Thailand Focus2026 ที่พูดถึงตลาดหุ้นไทยในมุมที่น่าสนใจ เรื่อง โครงสร้างของตลาดไทยมีความสมดุลระหว่างอุตสาหกรรมค่อนข้างมาก ไม่ได้กระจุกตัวอยู่กับ Sector ใด Sector หนึ่งจนเกินไป ที่สำคัญ ภายในแต่ละอุตสาหกรรมยังมีบริษัทหลายประเภทให้นักลงทุนเลือกตามความเสี่ยงและธีมที่ต้องการ
โดยในแต่ละ Sector จะมีหุ้นใหญ่ 3-4 ตัว ที่ฝรั่งชอบเพราะสามารถ Long และ Short ได้ใน Sector เดียวกัน
คำพูดดังกล่าวอาจฟังดูแตกต่างจากความรู้สึกของนักลงทุนไทยที่มักมองว่า SET Index ถูกขับเคลื่อนด้วยหุ้นใหญ่เพียงไม่กี่ตัว แต่ในความเป็นจริงต้องแยกระหว่าง การกระจุกตัวในหุ้นรายบริษัท กับ การกระจุกตัวในอุตสาหกรรม เพราะแม้หุ้นขนาดใหญ่มากบางบริษัทจะมีอิทธิพลต่อดัชนีสูง แต่เมื่อมองภาพรวมราย Sector ตลาดหุ้นไทยยังมีเสาหลักหลายต้นช่วยถ่วงดุลกัน
ภาพนี้สามารถมองเห็นได้ผ่านมูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาด (Market Capitalization) ซึ่งไม่ได้มีไว้เพียงบอกว่าบริษัทหรืออุตสาหกรรมหนึ่งมีขนาดใหญ่เพียงใด แต่ยังสะท้อนว่าอุตสาหกรรมใดมีอำนาจต่อทิศทางดัชนี และตลาดกำลังให้น้ำหนักกับเรื่องราวการลงทุนแบบไหน
ข้อมูล Market Cap รายอุตสาหกรรมตั้งแต่ต้นปีถึงวันที่ 25 สิงหาคม 2569 แสดงให้เห็นว่า Market Cap ของ SET เพิ่มจากประมาณ 16.75 ล้านล้านบาท เป็น 20.12 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้นราว 3.36 ล้านล้านบาท หรือประมาณ 20.1%
กลุ่มที่มีขนาดใหญ่ที่สุดคือพลังงาน มี Market Cap ประมาณ 3.89 ล้านล้านบาท คิดเป็น 19.4% ของทั้งตลาด รองลงมาคืออิเล็กทรอนิกส์ 3.33 ล้านล้านบาท หรือ 16.6% , ธนาคาร 3.04 ล้านล้านบาท หรือ 15.1% , ICT 1.87 ล้านล้านบาท หรือ 9.3% , ขนส่ง 1.50 ล้านล้านบาท หรือ 7.5% และพาณิชย์ 1.25 ล้านล้านบาท หรือ 6.2%
แม้ พลังงาน อิเล็กทรอนิกส์ และ ธนาคาร จะมีสัดส่วนรวมกันมากกว่า 51% ของตลาด แต่ไม่มีอุตสาหกรรมใดมีน้ำหนักสูงจนสามารถนิยามทิศทางของตลาดหุ้นไทยได้เพียงลำพัง เมื่อรวม ICT และขนส่งเข้าไปด้วย ห้าอุตสาหกรรมแรกจะมีสัดส่วนเกือบ 68% แต่แต่ละกลุ่มมีปัจจัยขับเคลื่อนแตกต่างกันอย่างชัดเจน
พลังงาน ขึ้นอยู่กับราคาน้ำมัน ค่าการกลั่น นโยบายพลังงานและทิศทางสินค้าโภคภัณฑ์ ขณะที่อิเล็กทรอนิกส์เชื่อมโยงกับวัฏจักรเทคโนโลยี ค่าเงินบาท และความต้องการจากต่างประเทศ ส่วนธนาคาร ได้รับอิทธิพลจากดอกเบี้ย การเติบโตของสินเชื่อ คุณภาพสินทรัพย์ และเศรษฐกิจภายในประเทศ สำหรับ ICT ขึ้นอยู่กับการแข่งขัน รายได้ต่อผู้ใช้ การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานและข้อมูล ขณะที่ขนส่งอิงกับการเดินทาง การค้าและการท่องเที่ยว
ความแตกต่างของปัจจัยขับเคลื่อนเหล่านี้ทำให้เงินลงทุนสามารถหมุนจากอุตสาหกรรมหนึ่งไปยังอีกอุตสาหกรรมหนึ่งได้ โดยไม่จำเป็นต้องไหลออกจากตลาดไทยทั้งหมด
หากราคาน้ำมันอ่อนตัวและหุ้นพลังงานพักฐาน ตลาดอาจมีหุ้นธนาคารขึ้นมารับช่วง หากดอกเบี้ยขาลงเริ่มกดดันส่วนต่างดอกเบี้ยของธนาคาร เงินอาจหมุนเข้าสู่การเงิน อสังหาริมทรัพย์ พาณิชย์ หรือกองทุนอสังหาริมทรัพย์ ขณะที่ช่วงเศรษฐกิจในประเทศชะลอตัว นักลงทุนยังสามารถเลือกหุ้นส่งออก อิเล็กทรอนิกส์ อาหาร หรือบริษัทที่มีรายได้จากต่างประเทศได้
โครงสร้างดังกล่าวทำให้ตลาดหุ้นไทยไม่ได้มีเพียงหลายอุตสาหกรรม แต่ภายในแต่ละกลุ่มยังมีบริษัทหลายรูปแบบให้เลือกลงทุนด้วย
กลุ่มธนาคาร มีตั้งแต่ธนาคารขนาดใหญ่ที่เน้นลูกค้าบริษัทและธุรกิจต่างประเทศ ธนาคารที่มีฐานธุรกรรมภาครัฐ ไปจนถึงธนาคารที่เน้นรายย่อยและเงินปันผล กลุ่มพลังงานครอบคลุมทั้งธุรกิจต้นน้ำ โรงกลั่น ปิโตรเคมี โรงไฟฟ้า พลังงานหมุนเวียน และสถานีบริการน้ำมัน
กลุ่มพาณิชย์ มีทั้งร้านสะดวกซื้อ ค้าส่ง ห้างสรรพสินค้า ร้านวัสดุก่อสร้าง สินค้าไอที และค้าปลีกเฉพาะทาง ส่วนธีมท่องเที่ยว ไม่ได้จำกัดอยู่แค่โรงแรมหรือสายการบิน แต่ยังเชื่อมโยงถึงสนามบิน โรงพยาบาล ร้านค้า ร้านอาหาร และระบบขนส่ง
ดังนั้น แม้นักลงทุนจะมีมุมมองเชิงบวกต่อธีมเดียวกัน ก็ยังสามารถเลือกบริษัทที่มีรูปแบบรายได้และระดับความเสี่ยงต่างกันได้ เช่น หากเชื่อในการฟื้นตัวของการท่องเที่ยว แต่ไม่ต้องการรับความเสี่ยงจากราคาน้ำมันและต้นทุนของสายการบิน อาจเลือกสนามบิน โรงแรม โรงพยาบาล หรือพาณิชย์ที่ได้ประโยชน์จากนักท่องเที่ยวต่างชาติแทน
ความสมดุลนี้เห็นได้ชัดจากการเปลี่ยนแปลงของ Market Cap ในแต่ละช่วงเวลา โดยระหว่างเดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม Market Cap ของกลุ่มอิเล็กทรอนิกส์ลดลงถึง 594,759 ล้านบาท แต่กลุ่มพลังงานเพิ่มขึ้น 380,586 ล้านบาท กลุ่มธนาคารเพิ่มขึ้น 279,937 ล้านบาท และ ICT เพิ่มขึ้น 107,210 ล้านบาท ส่งผลให้ Market Cap ของ SET โดยรวมยังเพิ่มขึ้นประมาณ 406,680 ล้านบาท
นั่นหมายความว่า แม้หนึ่งในอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่สุดจะสูญเสียมูลค่าเกือบหกแสนล้านบาท ตลาดยังสามารถเดินหน้าต่อได้ เพราะมีกลุ่มอื่นขึ้นมารับบทผู้นำแทน นี่คือภาพของ Sector Rotation และเป็นข้อได้เปรียบของตลาดที่ไม่ได้พึ่งพาเรื่องราวการลงทุนเพียงเรื่องเดียว
อย่างไรก็ตาม เมื่อเข้าสู่เดือนสิงหาคม ภาพเริ่มเปลี่ยนไป Market Cap ของ SET ลดลงประมาณ 383,494 ล้านบาท โดยกลุ่มอิเล็กทรอนิกส์ลดลง 318,239 ล้านบาท ICT ลดลง 105,592 ล้านบาท และพลังงานลดลง 38,312 ล้านบาท
แม้ในช่วงเดียวกันกลุ่มขนส่งจะเพิ่มขึ้น 57,662 ล้านบาท อาหารเพิ่มขึ้น 25,360 ล้านบาท สุขภาพเพิ่มขึ้น 24,797 ล้านบาท และธนาคารเพิ่มขึ้น 21,169 ล้านบาท แต่กลุ่มที่ปรับขึ้นยังมีขนาดไม่มากพอจะชดเชยมูลค่าที่หายไปจากอิเล็กทรอนิกส์ และ ICT
กรณีนี้แสดงให้เห็นทั้งข้อดีและข้อจำกัดของโครงสร้างตลาดไทย ด้านหนึ่ง ตลาดมีหลายอุตสาหกรรมคอยรับไม้ต่อกัน แต่อีกด้านหนึ่ง หุ้นหรือกลุ่มที่มี Market Cap สูงยังสามารถส่งผลต่อดัชนีได้มากกว่าหุ้นจำนวนมากที่มีขนาดเล็กกว่า
สมมติว่ามีหุ้นขนาดกลางและเล็ก 200 บริษัทปรับขึ้น แต่หุ้นขนาดใหญ่มากเพียงไม่กี่บริษัทปรับลง ดัชนี SET ก็อาจปิดลบได้ เพราะดัชนีคำนวณโดยให้น้ำหนักตาม Market Cap ไม่ได้ให้น้ำหนักทุกบริษัทเท่ากัน
ทั้งหมด คือเหตุผลว่าทำไมบางช่วงดัชนี SET ดูแข็งแรง แต่พอร์ตของนักลงทุนจำนวนหนึ่งกลับไม่ฟื้นตาม หรือบางช่วงดัชนีปรับลง แต่หุ้นรายตัวจำนวนมากยังให้ผลตอบแทนดี ภาพของดัชนีจึงไม่ได้สะท้อนประสบการณ์ของนักลงทุนทุกคนเสมอไป เพราะแต่ละพอร์ตมีสัดส่วนอุตสาหกรรมและขนาดหุ้นแตกต่างกัน
หากมองตั้งแต่ต้นปี กลุ่มธนาคารถือเป็น Sector ที่โดดเด่นที่สุด Market Cap เพิ่มจาก 2.23 ล้านล้านบาท เป็น 3.04 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้นประมาณ 800,726 ล้านบาท หรือ 35.8% สูงกว่าการเติบโตของ Market Cap ทั้งตลาดอย่างชัดเจน ทำให้สัดส่วนของธนาคารเพิ่มจาก 13.3% เป็น 15.1%
กลุ่มพลังงานมี Market Cap เพิ่มขึ้นประมาณ 757,438 ล้านบาท หรือ 24.1% ขณะที่อิเล็กทรอนิกส์เพิ่มขึ้นประมาณ 661,729 ล้านบาท หรือ 24.8% ทั้งสามกลุ่มจึงเป็นแรงขับเคลื่อนหลักของตลาดในช่วงที่ผ่านมา
แต่การที่ Market Cap เพิ่มขึ้น ไม่ได้หมายความว่าอุตสาหกรรมนั้นได้รับเงินใหม่ไหลเข้าในจำนวนเท่ากัน หาก Market Cap เพิ่มขึ้น 5 แสนล้านบาท ไม่ได้แปลว่ามีนักลงทุนใช้เงินซื้อสุทธิ 5 แสนล้านบาท เพราะ Market Cap คำนวณจากราคาหุ้นล่าสุดคูณด้วยจำนวนหุ้นจดทะเบียนทั้งหมด
เมื่อแรงซื้อบางส่วนผลักให้ราคาหุ้นสูงขึ้น ราคาล่าสุดจะถูกนำไปคำนวณกับหุ้นทุกหุ้นของบริษัท ทำให้ Market Cap เพิ่มขึ้นได้มากกว่ามูลค่าเงินซื้อขายจริง ในทางกลับกัน เมื่อหุ้นขนาดใหญ่ปรับลง Market Cap หลายแสนล้านบาทก็สามารถหายไปได้ แม้แรงขายจริงจะไม่ได้มีขนาดใกล้เคียงกัน
นอกจากนี้ Market Cap ยังเปลี่ยนแปลงจากการออกหุ้นเพิ่มทุน การนำบริษัทใหม่เข้าจดทะเบียน การควบรวมกิจการ หรือการเปลี่ยนแปลงจำนวนหุ้นได้ด้วย ดังนั้น หากต้องการประเมิน Fund Flow จำเป็นต้องดูมูลค่าซื้อขาย ยอดซื้อขายสุทธิของนักลงทุนแต่ละกลุ่ม และการเปลี่ยนแปลงของจำนวนหุ้นประกอบกัน ไม่ควรใช้ Market Cap เพียงตัวเดียว
การที่นักลงทุน ติดตาม Market Cap ราย Sector จึงช่วยตอบคำถามสำคัญได้หลายเรื่อง ทั้งตลาดกำลังถูกขับเคลื่อนโดยกลุ่มใด การปรับขึ้นกระจายในวงกว้างหรือกระจุกอยู่ในหุ้นใหญ่ไม่กี่ตัว และพอร์ตของเรามีโอกาสเคลื่อนไหวไปในทิศทางเดียวกับดัชนีมากน้อยเพียงใด
ขณะเดียวกัน ความสมดุลในระดับอุตสาหกรรมไม่ได้หมายความว่าตลาดไทยไม่มีความเสี่ยงด้านการกระจุกตัว เพราะภายในบาง Sector มูลค่าส่วนใหญ่อาจยังอยู่กับหุ้นผู้นำเพียงหนึ่งหรือสองบริษัท หุ้นตัวเดียวจึงอาจทำให้ Market Cap ของทั้งกลุ่มและดัชนี SET ผันผวนได้มากกว่าภาพของเศรษฐกิจจริง
จุดแข็งของตลาดหุ้นไทยจึงอยู่ที่การมีหลาย Sector ให้หมุน และหลายบริษัทให้เลือก ส่วนสิ่งที่ควรพัฒนาต่อคือการสร้างบริษัทขนาดใหญ่ในอุตสาหกรรมใหม่ให้มากขึ้น เพื่อไม่ให้แต่ละ Sector ต้องพึ่งพาหุ้นผู้นำเพียงไม่กี่ตัว และทำให้โครงสร้างตลาดเติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจยุคใหม่
ตลาดหุ้นไทยอาจไม่มีอุตสาหกรรมใดอุตสาหกรรมหนึ่งที่เติบโตหวือหวาจนทั่วโลกต้องไล่ซื้อ แต่มีทั้งธนาคาร พลังงาน สื่อสาร อิเล็กทรอนิกส์ พาณิชย์ อาหาร ขนส่ง ท่องเที่ยว โรงพยาบาล อสังหาริมทรัพย์ และนิคมฯ อยู่ในตลาดเดียวกัน นักลงทุนจึงสามารถจัดพอร์ตตามวัฏจักรเศรษฐกิจ ดอกเบี้ย ค่าเงินบาท ราคาสินค้าโภคภัณฑ์ และการบริโภคได้ค่อนข้างครบถ้วน
คำพูดที่ได้ยินในงาน Thailand Focus จึงชวนให้กลับมามองตลาดหุ้นไทยในมุมใหม่ จุดขายของเราอาจไม่ใช่การมี Sector ใดครองตลาดอย่างเด็ดขาด แต่คือการมีหลายอุตสาหกรรมคอยถ่วงดุลและผลัดกันนำตลาด
ตลาดที่สมดุลอาจไม่ได้วิ่งเร็วที่สุดในทุกช่วงเวลา แต่เมื่อผู้นำเดิมพัก ยังมีผู้นำใหม่ขึ้นมารับไม้ต่อ และมีทางเลือกมากพอให้นักลงทุนอยู่ในตลาดได้ โดยไม่ต้องเดิมพันกับอุตสาหกรรมเดียวตลอดทั้งวัฏจักรเหมือนตลาดหุ้นอื่นในตอนนี้
โดย ธิติ ภัทรยลรดี