BGRIM ชี้ร่างแผน PDP 2026 มาถูกทาง เปิดกว้างทุกภาคส่วนร่วมกำหนดทิศทางพลังงานชาติ พร้อมเสนอรัฐบาลปลดล็อกสิทธิ์ให้โรงงานซื้อขายไฟฟ้าโซลาร์ข้ามกันได้เสรีในพื้นที่นิคมฯ สลายข้อจำกัดระบบดั้งเดิม หวังยกระดับสู่ Smart Microgrid รองรับกลไก Direct PPA
นายนพเดช กรรณสูต ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธุรกิจในประเทศไทย มาเลเซีย และโซลูชันธุรกิจอุตสาหกรรม บมจ.บี.กริม เพาเวอร์ [BGRIM] กล่าวในงาน BIG ISSUE : PDP 2026 ENERGY GREEN POWER พลิกโฉมพลังงานไทย สู่ฐานการผลิตสีเขียว ว่า สิ่งที่รัฐบาลกำลังดำเนินการในร่างแผน PDP 2026 ถือว่ามาถูกทาง โดยจุดเด่นสำคัญที่สุดคือการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ทั้งการร่วมกำหนดแผน การเปิดรับฟังความคิดเห็นจากหลายมิติ และการนำข้อเสนอแนะมาต่อยอด ซึ่งถือเป็นนิมิตหมายที่ดีของแผนพลังงานชาติ
ปัจจุบัน บี.กริม เพาเวอร์ ได้ร่วมพัฒนาระบบไฟฟ้าในนิคมอุตสาหกรรมถึง 11 แห่ง ดูแลลูกค้าผู้ประกอบการอุตสาหกรรมกว่า 250 ราย คิดเป็นปริมาณการใช้ไฟฟ้ามากกว่า 800 เมกะวัตต์ อย่างไรก็ดี ในช่วง 710 ปีที่ผ่านมา บริบทของโลกเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง ทั้งเป้าหมายการลดคาร์บอน, Net Zero, และแรงกดดันด้านต้นทุนค่าไฟฟ้า ส่งผลให้โรงงานอุตสาหกรรมมีความต้องการติดตั้งพลังงานหมุนเวียนสูงมาก ทั้งโซลาร์รูฟท็อป โซลาร์ลอยน้ำ (Floating Solar) และโซลาร์ฟาร์ม ในรูปแบบผลิตใช้เอง
ในแง่ของความต้องการใช้ไฟฟ้า ปัจจุบันดีมานด์ไฟฟ้าในนิคมอุตสาหกรรมทั่วประเทศมีสูงถึงประมาณ 2,500 เมกะวัตต์ ในพื้นที่ที่ บี.กริม ดูแลอยู่มีดีมานด์ราว 8001,000 เมกะวัตต์ แต่ปัจจุบันติดตั้งโซลาร์ไปได้เพียง 100150 เมกะวัตต์เท่านั้น ยังมีพื้นที่หลังคา ผิวน้ำ และพื้นที่ว่างในนิคมฯ อีกมหาศาลที่พร้อมจะผลิตไฟสีเขียวได้ทันที เพียงแค่ปลดล็อกกฎระเบียบก็สามารถจ่ายไฟฟ้าพลังงานสะอาดข้ามโรงงานในพื้นที่นิคมฯ ได้อย่างเสรี
นายนพเดช เสนอแนวทางที่รัฐบาลสามารถทำได้ทันทีโดยไม่ต้องรองบประมาณมหาศาล นั่นคือการปลดล็อกสิทธิ์การขายไฟฟ้า อนุญาตให้โรงงานหรือผู้ประกอบการที่ติดตั้งโซลาร์ไปแล้ว สามารถจำหน่ายจ่ายไฟฟ้าพลังงานสะอาดข้ามโรงงานในพื้นที่นิคมฯ ได้อย่างเสรี และโดยเปิดระบบโครงข่ายจำหน่ายไฟฟ้าในนิคมฯ สลายข้อจำกัดของระบบ Enhanced Single Buyer ดั้งเดิม โดยเปิดให้ซื้อขายไฟฟ้าผ่านโครงข่ายภายในนิคมอุตสาหกรรม ส่งเสริมให้เกิดการจัดการพลังงานแบบกระจายศูนย์ (Distributed Energy Resources: DER) ควบคู่กับพลังงานฐานจากก๊าซธรรมชาติอย่างอิสระ
ประเด็นถัดมาคือการต่อยอดสู่ Smart Microgrid โดย BGRIM ได้พัฒนาโครงข่าย Microgrid ในนิคมฯ จนกลายเป็น Smart Microgrid ที่เชื่อมโยงข้อมูลโรงงาน พยากรณ์ (Forecast) ความต้องการใช้ไฟและสภาพภูมิอากาศได้อย่างแม่นยำ รองรับความมีเสถียรภาพของพลังงาน รองรับความต้องการพลังงานสะอาดได้มากขึ้น และเกิดกลไกตลาดที่แข่งขันด้านราคาอย่างเป็นธรรม นอกจากนี้โครงข่าย Smart Microgrid ในระดับนิคมฯ ต้องสามารถเชื่อมโยงเข้ากับระบบ Smart Grid ของที่อื่นได้ด้วย เพื่อรองรับกลไก Direct PPA ที่จะซื้อขายไฟฟ้าข้ามพื้นที่ได้จริง
แนะใช้อัปไซด์โครงสร้างพื้นฐานเดิม เลื่อนอายุโรงไฟฟ้า-รับซื้อโซลาร์ส่วนเกินวันหยุด
ในมิติของการบริหารจัดการทรัพยากรที่มีอยู่แล้ว นายนพเดช เสนอให้ภาครัฐและภาคส่วนที่เกี่ยวข้องใช้ประโยชน์จากโครงสร้างพื้นฐานไฟฟ้าเดิมของประเทศอย่างเต็มศักยภาพสูงสุด ก่อนที่จะเร่งสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ ส่วนหนึ่งคือระบบโครงสร้างพื้นฐาน เช่นโรงไฟฟ้าเดิมที่อยู่ ที่สามารถขยายอายุการใช้งานโรงไฟฟ้าออกไปได้ลดภาระการลงทุนใหม่ หรือการส่งเสริมการใชวัตถุดิบในประเทศ เช่น ไบโอแมส ที่มีอยู่ให้เต็มที่ ขณะเดียวกันในวันเสาร์-อาทิตย์ที่มีกำลังการผลิตไฟฟ้าจากโซลาร์เหลืออยู่ในระบบ ควรเปิดให้มีการรับซื้อนำมาใช้ประโยชน์ ดีกว่าปล่อยทิ้งไปโดยเปล่าประโยชน์
นอกจากนี้ในสภาวะปกติ ก๊าซธรรมชาติ LNG ยังเป็นตัวเลือกที่เข้าถึงได้ในราคาที่เป็นธรรม แต่สำหรับกลุ่มอุตสาหกรรมใหม่ เช่น Data Center ที่มีความต้องการใช้พลังงานสูง ผู้ประกอบการหรือผู้สร้างโหลดต้องเข้ามามีส่วนรับผิดชอบในส่วนของต้นทุนระบบ (System Cost) ด้วยเช่นกัน
อย่างไรก็ตาม แนวทางพัฒนา PDP2026 ที่พูดถึงเยอะคือเรื่องพลังงานทดแทน แต่ส่วนที่มักจะถูกมองข้ามคือการบริหารจัดการทางฝั่งผู้ใช้ไฟฟ้า ซึ่งมองว่าต้องมีการทบทวนว่าในแต่ละโรงงาน อุตสาหกรรม มีการใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าหรือเหมาะสมหรือไม่ โดยในโมเดลปัจจุบันรัฐบาลพยายามที่จะส่งเสริมการประหยัดและอนุรักษ์พลังงาน ผ่าน ESCO Model ที่จะเข้าไปตรวจเช็กและปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้ไฟฟ้าในโรงงานอุตสาหกรรม เช่น ระบบทำความเย็น (Cooling) และระบบปรับอากาศ หรือการจูงใจให้คนลดการใช้พลังงานได้อย่างไร
ประเด็นถัดมาในอนาคต ทั้งครัวเรือนและภาคอุตสาหกรรมจะเปลี่ยนบทบาทเป็นผู้ผลิตไฟฟ้าใช้เอง (Prosumer) ซึ่งจำเป็นต้องมีคนกลางหรือ Load Aggregator ผ่านแพลตฟอร์ม ในการรวบรวมและบริหารจัดการทรัพยากรพลังงานแบบกระจายศูนย์ ตามพื้นที่ต่างๆ เพื่อสร้างความเสถียรและเปิดให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรี
โดย วรินทร ศิรินอก/เสาวลักษณ์ อวยพร