เอ็กซอนโมบิล (ExxonMobil) ลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MOU) กับพีดีวีเอสเอ (PDVSA) บริษัทน้ำมันแห่งชาติเวเนซุเอลา เพื่อประเมินโอกาสลงทุนในธุรกิจน้ำมันต้นน้ำ ซึ่งอาจปูทางให้เอ็กซอนโมบิลกลับเข้าไปดำเนินธุรกิจในเวเนซุเอลาครั้งใหญ่ในรอบเกือบ 2 ทศวรรษ หลังรัฐบาลของอดีตประธานาธิบดีฮูโก ชาเวซ ยึดทรัพย์สินของบริษัทไปเป็นของรัฐ
ข้อตกลงนี้ไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย และไม่ได้ผูกมัดให้เอ็กซอนต้องเข้าร่วมโครงการใดโดยเฉพาะ โดยบริษัทระบุในแถลงการณ์ว่า บันทึกความเข้าใจฉบับนี้ถือเป็นก้าวแรกที่สำคัญ แต่การลงทุนในอนาคตจำเป็นต้องมีนโยบายที่มีเสถียรภาพ กฎระเบียบที่ชัดเจน มาตรการคุ้มครองการลงทุนที่เข้มแข็ง และผลตอบแทนที่แข่งขันได้
อย่างไรก็ตาม เอ็กซอนโมบิลไม่ได้ระบุว่ากำลังประเมินโครงการใดหรือแหล่งน้ำมันบริเวณใด ทั้งนี้ บริษัทจำเป็นต้องมีสัญญาร่วมทุน (Joint Venture) หรือสัญญาแบ่งปันผลผลิต (Production-Sharing Contract) ขั้นสุดท้ายเสียก่อน จึงจะสามารถเข้าร่วมสำรวจหรือผลิตน้ำมันได้
หากเอ็กซอนเดินหน้าต่อ ก็จะเป็นการหวนคืนสู่เวเนซุเอลาครั้งสำคัญ และนับเป็นชัยชนะทางการเมืองของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ ที่พยายามปฏิรูปภาคพลังงานของเวเนซุเอลาโดยผลักดันให้บริษัทอเมริกันเข้ามารับบทบาทนำ หลังจากกองกำลังสหรัฐฯ บุกปลดประธานาธิบดีนิโคลัส มาดูโร ออกจากตำแหน่งเมื่อเดือนม.ค. ที่ผ่านมา
ในพิธีลงนามที่ถ่ายทอดสดผ่านสถานีโทรทัศน์ VTV ของทางการเวเนซุเอลา เดลซี โรดริเกซ รักษาการประธานาธิบดีเวเนซุเอลา กล่าวต้อนรับการกลับมาของเอ็กซอน และแสดงความหวังว่า MOU ฉบับนี้จะนำไปสู่ข้อตกลงที่เป็นรูปธรรมโดยเร็ว
เราขอต้อนรับพวกคุณกลับมา โรดริเกซกล่าว พร้อมเสริมว่า เวเนซุเอลาคาดหวังให้ความร่วมมือนี้เกิดประโยชน์ต่อทั้งเอ็กซอนและประชาชนชาวเวเนซุเอลา นอกจากนี้ยังระบุด้วยว่า เอ็กซอนจะได้รับเงื่อนไขการลงทุนที่เอื้ออำนวย และมีกรอบกฎหมายที่ชัดเจนคอยคุ้มครองการดำเนินงาน
ทั้งนี้ ก่อนถูกยึดทรัพย์สิน เอ็กซอนเคยถือหุ้น 41.67% ในโครงการน้ำมันดิบหนักเซร์โร เนโกร (Cerro Negro) ซึ่งปัจจุบันคือเปโตรโมนากัส (Petromonagas) รวมถึงถือหุ้น 50% ในโครงการลา เซบา (La Ceiba) ทางตอนใต้ของแอ่งมาราไกโบ
บริษัทในเครือของเอ็กซอนเคยยื่นเรื่องต่ออนุญาโตตุลาการ ณ ศูนย์ระหว่างประเทศเพื่อการระงับข้อพิพาททางการลงทุน (ICSID) ของธนาคารโลก เพื่อฟ้องร้องเวเนซุเอลาเมื่อปี 2550 ก่อนที่ในปี 2557 ICSID จะตัดสินให้เอ็กซอนได้รับเงินชดเชย 1.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐพร้อมดอกเบี้ย อย่างไรก็ดี เวเนซุเอลาได้ยื่นคัดค้านคำตัดสินดังกล่าว ทำให้ข้อพิพาทยังไม่ได้ข้อยุติจนถึงปัจจุบัน
โดย ตนุพัฒน์ ปิยะรัตน์/พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต