การเจรจา 3 ฝ่ายระหว่างรัสเซีย สหรัฐอเมริกา และยูเครน ณ กรุงอาบูดาบี เมืองหลวงของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ได้สิ้นสุดลงแล้วเมื่อวันพุธ (11 พ.ย.) โดยรัสเซียและยูเครนสามารถบรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนเชลยศึก ครั้งใหญ่ ซึ่งถือเป็นผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม แต่ทั้งสามฝ่ายยังไม่มีการประกาศข้อตกลงเกี่ยวกับการหยุดยิง ข้อพิพาทด้านดินแดน หรือหลักประกันความมั่นคงในระยะยาว
การเจรจา 2 วันที่ผ่านมาได้ข้อสรุปอะไรบ้าง และแนวโน้มของการเจรจาในครั้งต่อไปจะเป็นอย่างไร สำนักข่าวซินหัวได้สรุปข้อมูลสำคัญไว้ ดังนี้
ผลสำเร็จ: รัสเซีย-ยูเครนตกลงแลกเปลี่ยนเชลยศึก
วลาดิเมียร์ เมดินสกี หัวหน้าคณะผู้แทนเจรจาของรัสเซีย กล่าวว่า ทั้งสามฝ่ายได้หารือเกี่ยวกับประเด็นด้านมนุษยธรรม โดยอนาคตด้านความมั่นคงของยุโรปถือเป็นประเด็นสำคัญในการเจรจาที่มีสหรัฐฯ เป็นคนกลาง พร้อมกับเสริมว่า ทั้งสามฝ่ายสามารถบรรลุความเข้าใจร่วมกันในบางประเด็น แต่ไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดเพิ่มเติม นอกจากนี้ เมดินสกีเรียกร้องให้มีการจัดทำกรอบความมั่นคงที่เป็นธรรม โดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของทุกประเทศ พร้อมระบุว่า ความขัดแย้งในยูเครนได้เผยให้เห็นจุดอ่อนในระบบความมั่นคงของยุโรป
จาเรด คุชเนอร์ สมาชิกคณะเจรจาของสหรัฐฯ เปิดเผยกับผู้สื่อข่าวว่า การหารือเป็นไปอย่างละเอียดและครอบคลุมประเด็นสำคัญทั้งหมด ซึ่งเขามองว่าเป็นก้าวแรกที่ดีในการเดินหน้าสู่การแก้ไขปัญหา พร้อมกับระบุว่า ข้อตกลงแลกเปลี่ยนเชลยศึกถือเป็นหนึ่งในผลลัพธ์เชิงบวกของการเจรจาครั้งนี้ โดยจำนวนเชลยศึกที่จะได้รับการแลกเปลี่ยนอย่างแน่ชัดจะได้ข้อสรุปในวันพฤหัสบดี (12 พ.ย.)
เดวิด อาราคาเมีย ผู้แทนเจรจาของยูเครนและประธานกลุ่มสมาชิกรัฐสภาของพรรค Servant of the People ซึ่งเป็นพรรคการเมืองของยูเครน กล่าวว่า การหารือครั้งนี้ช่วยสร้างแรงขับเคลื่อนที่ดีต่อความพยายามหาทางออกเพื่อยุติความขัดแย้งให้ได้ภายในสิ้นปีนี้
อุปสรรค: ยังเห็นต่างเรื่องหลักประกันความมั่นคง
แม้มีรายงานความคืบหน้าเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนเชลยศึก แต่ทั้งสามฝ่ายยังไม่มีการประกาศข้อตกลงเกี่ยวกับการหยุดยิง ข้อพิพาทด้านดินแดน หรือหลักประกันความมั่นคงในระยะยาว
วาดิม คอซยูลิน หัวหน้านักวิจัยจาก Institute of Contemporary International Studies of the Russian Diplomatic Academy กล่าวว่า ทั้งสองฝ่ายดูเหมือนพร้อมเจรจา แต่ยังไม่พร้อมที่จะประนีประนอม
เขาอธิบายว่า ทั้งสองฝ่ายมีความเข้าใจเกี่ยวกับหลักประกันความมั่นคงที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง โดยยูเครนต้องการคำมั่นสัญญาที่ชัดเจนในการปกป้องประเทศ ขณะที่รัสเซียยืนกรานว่าการสร้างหลักประกันความมั่นคงให้ยูเครนจะต้องไม่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของรัสเซีย ดังนั้น ความคืบหน้าของการเจรจาขึ้นอยู่กับว่า ทั้งสองฝ่ายพร้อมหารือเกี่ยวกับพันธกรณีที่ต้องปฏิบัติต่อกันหรือไม่ แทนที่จะเอาแต่เน้นย้ำข้อเรียกร้องของฝ่ายตนเอง
อาเหม็ด อัล-จานาบี นักวิเคราะห์การเมืองจาก UAE มองว่า การเจรจาครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญไปสู่การบรรลุข้อตกลงทางการเมือง เนื่องจากช่วยฟื้นฟูการติดต่อและการมีส่วนร่วมทางการทูตระหว่างรัสเซียกับยูเครน
เขาระบุว่า ต้นตอของความขัดแย้งส่วนหนึ่งมาจากมุมมองที่แตกต่างกันเกี่ยวกับสถานะของยูเครนในโครงสร้างความมั่นคงของยุโรป ความสัมพันธ์ระหว่างยูเครนกับนาโต ตลอดจนข้อพิพาทด้านดินแดนกับรัสเซีย ดังนั้น ข้อตกลงใดก็ตามที่ไม่สามารถจัดการกับต้นตอของความขัดแย้งและกำหนดมาตรการด้านความมั่นคงที่ทุกฝ่ายยอมรับได้ ย่อมยังคงมีความเปราะบาง การยุติความขัดแย้งอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยการประนีประนอมร่วมกันและหลักประกันที่ชัดเจน เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการสู้รบขึ้นอีก
แนวโน้ม: สหรัฐฯ เตรียมเดินหน้าหารือเพิ่มเติมที่มอสโก
จาเรด คุชเนอร์ กล่าวว่า เขาและสตีฟ วิตคอฟฟ์ ผู้แทนพิเศษของสหรัฐฯ มีแผนเดินทางไปยังกรุงมอสโกเพื่อหารือเพิ่มเติม โดยทั้งสองจะพยายามผลักดันให้เกิดความคืบหน้าในการเจรจาที่มอสโก หากประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ผู้นำรัสเซีย เห็นชอบกับข้อเรียกร้องของสหรัฐฯ ในการยุติสงคราม และหลังจากนั้นจะเดินทางไปพบกับโวโลดิเมียร์ เซเลนสกี ประธานาธิบดียูเครน
อเล็กเซย์ มูกิน ผู้อำนวยการ Centre for Political Information ในมอสโก มองว่าการหารือที่กรุงอาบูดาบีเปิดโอกาสให้แต่ละฝ่ายได้ประเมินจุดยืนของอีกฝ่าย และคาดว่าการเจรจารอบต่อ ๆ ไปน่าจะมีความคืบหน้ามากขึ้น
อาเหม็ด อัล-จานาบี นักวิเคราะห์การเมืองจาก UAE กล่าวเสริมว่า ความคืบหน้าในการเจรจาครั้งต่อไปจะขึ้นอยู่กับความสามารถของสหรัฐฯ ในการลดช่องว่างระหว่างจุดยืนของทั้งสองฝ่าย ควบคู่ไปกับความพร้อมของรัสเซียและยูเครนในการแสดงความยืดหยุ่น โดยเฉพาะในประเด็นข้อพิพาทด้านดินแดนและหลักประกันความมั่นคง
เขาเน้นย้ำว่า การรักษาช่องทางการเจรจาระหว่างทั้งสองฝ่ายให้ดำเนินต่อไปได้ ก็ถือเป็นความคืบหน้าในทิศทางที่ดีในการยุติความขัดแย้งเช่นกัน
โดย ปรียพรรณ มีสุข/พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต