NIDA ผ่ายุทธศาสตร์ดันไทยผงาดผู้นำอาเซียน หลักสูตร วบส.15 แนะรัฐปลดล็อก 6 เสาหลักทลายกับดักรายได้ปานกลาง

ข่าวเศรษฐกิจ Monday November 16, 2026 11:54 —สำนักข่าวอินโฟเควสท์

นักศึกษาหลักสูตรการจัดการสำหรับนักบริหารระดับสูง (วปส.) รุ่นที่ 15 สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) ร่วมเวทีเสวนาวิชาการในหัวข้อ ยุทธศาสตร์เสริมสร้างศักยภาพประเทศไทยสู่การเป็นผู้นำอาเซียน ระดมสมองวิเคราะห์จุดแข็งและทลายคอขวดเชิงโครงสร้าง พร้อมยื่นข้อเสนอเชิงนโยบายที่เป็นรูปธรรมให้แก่รัฐบาลและหน่วยงานภาครัฐ เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและพาประเทศก้าวข้ามกับดักรายได้ปานกลางอย่างยั่งยืน และตัวเลข GDP ไทยถูกสิงคโปร์แซงหน้า-เวียดนามจ่อเบียด ผอ.หลักสูตรชี้ 6 ปมโครงสร้างฉุดรั้ง

ก่อนเข้าสู่การเสวนา รศ.ดร.มนตรี โสคติยานุรักษ์ ผู้อำนวยการหลักสูตร วบส.ได้กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ Macro Foundations for ASEAN Leadership โดยระบุว่า ประเทศไทยเสียตำแหน่งอันดับ 2 ในอาเซียน: เดิมทีประเทศไทยมีขนาด GDP เป็นอันดับ 2 ของอาเซียนรองจากอินโดนีเซีย แต่ล่าสุดสิงคโปร์ได้แซงหน้าขึ้นเป็นอันดับ 2 (สิงคโปร์ประมาณ 606,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่วนไทยอยู่ที่ 561,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ทำให้ไทยตกมาอยู่อันดับ 3 ขณะที่คู่แข่งไล่จี้กระชั้นชิด ประเทศเพื่อนบ้าน อย่างเวียดนาม (GDP 527,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) รวมถึงมาเลเซียและฟิลิปปินส์ (มากกว่า 500,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) กำลังเติบโตขึ้นมาขนาบข้างและมีโอกาสเบียดแซงไทยในอนาคต

อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจ (GDP) ของไทยในระยะหลังเติบโตต่ำกว่าศักยภาพเพียง 2% ต่อปี (โดย IMF คาดการณ์ 2.1% และ World Bank คาดการณ์ 1.6%) และต่ำกว่าที่ควรจะเป็นสำหรับประเทศเกิดใหม่ที่ควรโตไม่น้อยกว่า 5% ต่อปี จากในอดีตที่เคยเติบโตได้สูงกว่า 10% ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านเติบโตก้าวกระโดด เวียดนาม ขยายตัวสูงถึง 8% ต่อปี (บางช่วงสูงถึง 8.4% จากการปรับตัวใช้ AI และเทคโนโลยี) ฟิลิปปินส์ และ มาเลเซีย: ขยายตัวประมาณ 5% ต่อปี ด้วยส่วนต่างของอัตราการเติบโตนี้ ทำให้กลุ่มประเทศอันดับ 4, 5 และ 6 มีโอกาสสูงมากที่จะแซงหน้าไทย

ด้านรายได้ต่อหัวของประชากร (Per Capita Income) ไทยอยู่อันดับ 4 ของอาเซียน ประชากรไทยมีรายได้เฉลี่ยประมาณ 7,900 ดอลลาร์สหรัฐต่อคนต่อปี ตามหลังผู้นำภูมิภาค โดยสิงคโปร์ (อันดับ 1) รายได้ต่อหัวสูงถึง 98,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อคนต่อปี ซึ่งเกิดจากการมุ่งเน้นพัฒนาทุนมนุษย์และการศึกษา บรูไน (อันดับ 2) และ มาเลเซีย (อันดับ 3) ยังคงมีรายได้ต่อหัวสูงกว่าไทย

ความสามารถในการแข่งขันและอันดับความน่าเชื่อถือ อันดับเครดิตของไทยยังคงได้ประเมินในเกณฑ์ที่ดี (BBB+ /Baa1) สูงกว่าฟิลิปปินส์และเวียดนาม แต่ยังตามหลังสิงคโปร์ (AAA) และมาเลเซีย (A-) ส่วนความสามารถการแข่งขัน (Competitiveness Index) ของไทยอยู่อันดับที่ 26 ของโลก แม้จะดีขึ้น แต่เวียดนาม เพิ่งได้รับการจัดอันดับเป็นปีแรกก็พุ่งขึ้นมาอยู่อันดับที่ 27 ของโลกทันที จ่อเบียดไทยในด้านขีดความสามารถการแข่งขัน

ข้อจำกัดทางโครงสร้างของเศรษฐกิจไทย 6 มิติสำคัญ ดังนี้:

1. โครงสร้างงบประมาณแผ่นดินที่ไม่ยืดหยุ่น

  • งบประจำเบียดบังงบลงทุน: งบประมาณแผ่นดินของไทยสูงถึง 75% เป็นงบประมาณประจำ โดยเกือบครึ่งหนึ่งของงบประจำ (ประมาณ 37% ของงบประมาณทั้งหมด) คือเงินเดือนข้าราชการ ส่งผลให้เหลืองบประมาณสำหรับการลงทุนพัฒนาประเทศอย่างจำกัด
  • ติดเพดานวินัยการเงินการคลัง: รัฐบาลมีภาระหนี้และข้อจำกัดงบประมาณสูง จนเคยต้องปรับเพิ่มเพดานหนี้สาธารณะจาก 60% เป็น 70% ของ GDP ทำให้ภาครัฐขับเคลื่อนเศรษฐกิจลำบาก และต้องหันมาระดมความร่วมมือกับเอกชนผ่านแนวคิด กรอ. เศรษฐกิจ พลัส

2. ระบบโครงสร้างพื้นฐานและโลจิสติกส์มีต้นทุนสูง

  • พึ่งพาการขนส่งทางถนนเป็นหลัก: การขนส่งของไทยเน้นทางถนนเป็นส่วนใหญ่ แต่ใช้ประโยชน์จากการขนส่งทางรางและทางน้ำน้อยมาก
  • ความเร็วในการขนส่งสินค้าต่ำมาก: รถไฟขนส่งสินค้าของไทย (เช่น ปูนซีเมนต์ และ น้ำมัน) มีความเร็วเฉลี่ยเพียง 29 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซึ่งต่างจากประเทศอย่างจีนที่มีระบบรถไฟความเร็วสูง 350 กม./ชม. ทำให้ไทยเสียเปรียบด้านต้นทุนและเวลาในการขนส่งสินค้าอย่างมาก

3. การพึ่งพาปัจจัยภายนอกสูงและความเปราะบางทางพลังงาน

  • พึ่งพาต่างประเทศถึง 72%: โครงสร้างเศรษฐกิจไทยผูกติดกับต่างประเทศ (การส่งออก ท่องเที่ยว และ FDI) สูงถึง 72% ขณะที่แรงขับเคลื่อนภายในประเทศมีเพียง 28% ทำให้เมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจโลกหรือความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ เศรษฐกิจไทยจะได้รับผลกระทบโดยตรงทันที
  • การใช้น้ำมันสูง: ไทยใช้น้ำมันสูงถึงวันละประมาณ 1 ล้านบาร์เรล (คิดเป็น 1% ของการผลิตน้ำมันทั้งโลก) ทำให้เปราะบางต่อภาระเงินเฟ้อและต้นทุนการผลิตเมื่อราคาพลังงานโลกผันผวน

4. ข้อจำกัดด้านการพัฒนาทุนมนุษย์และการจัดลำดับความสำคัญ

  • ขาดการลงทุนในทุนมนุษย์ที่เข้มข้น: ประเทศอย่างสิงคโปร์ซึ่งไม่มีทรัพยากรธรรมชาติ ได้ทุ่มเทพัฒนา ทุนมนุษย์ (Human Capital Investment) ผ่านการศึกษา จนสร้างรายได้ต่อหัวสูงถึง 98,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี
  • ความสมบูรณ์ทำให้ขาดการจัดลำดับความสำคัญ: ในอดีตไทยมีความอุดมสมบูรณ์และทรัพยากรหลากหลาย จึงขาดการจัดลำดับความสำคัญ (Prioritization) ในการพัฒนา ส่งผลให้การยกระดับทักษะแรงงานและการศึกษายังไม่ตอบโจทย์การสร้างมูลค่าเพิ่มสูง

5. ห่วงโซ่อุปทานมูลค่าต่ำและการปรับตัวด้านเทคโนโลยีล่าช้า

  • อยู่ใน Supply Chain มูลค่าต่ำ: ไทยเป็นเพียงส่วนประกอบเล็กๆ ในห่วงโซ่อุปทานโลก และพึ่งพาสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมเดิมที่สร้างมูลค่าเพิ่มได้ยาก ต่างจากไต้หวันที่มีเทคโนโลยีชิปขั้นสูง (TSMC) ซึ่งเติบโตก้าวกระโดดตามอุปสงค์โลก
  • การใช้ AI และ Big Data ยังจำกัด: ไทยยังตามหลังในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น AI, Big Data และระบบแพลตฟอร์มในการบริหารจัดการภาครัฐและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตเมื่อเทียบกับประเทศผู้นำ

6. ภาระหนี้ครัวเรือนและหนี้เสีย (NPL)

  • ภาคประชาชนและครัวเรือนไทยต้องเผชิญภาระหนี้สินสูงขึ้น รวมถึงเริ่มเกิดปัญหาหนี้เสีย (NPL) สะสม ซึ่งกลายเป็นปัจจัยลบกดดันกำลังซื้อและการบริโภคภายในประเทศ

สรุปข้อเสนอเชิงนโยบายหลักสำหรับภาครัฐและรัฐบาล

จากการระดมสมองและนำเสนอรายงานวิจัยของตัวแทนนักศึกษาหลักสูตร วปส. 15 ทั้ง 6 กลุ่ม พบข้อสรุปร่วมกันว่า ประเทศไทยมีความได้เปรียบเชิงโครงสร้างอย่างมหาศาล ทั้งในด้านทำเลที่ตั้งศูนย์กลางของภูมิภาค ทรัพยากรทางชีวภาพที่อุดมสมบูรณ์ และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่แข็งแกร่งเป็นอันดับ 2 ของอาเซียน

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยยังคงติดอยู่ใน กับดักรายได้ปานกลาง และไม่สามารถก้าวสู่การเป็นผู้นำอาเซียนได้เต็มศักยภาพ เนื่องจากเผชิญกับ คอขวดเชิงบริหารจัดการ โดยเฉพาะปัญหาการทำงานแยกส่วนของหน่วยงานราชการ การขาดหน่วยงานเจ้าภาพหลัก (Lead Agency) กฎระเบียบที่ล้าสมัย และความไม่ต่อเนื่องทางนโยบายเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง

เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรมภายในระยะสั้น (Quick Win 12 เดือน) และวางรากฐานสู่ความยั่งยืนในระยะยาว ตัวแทนนักศึกษาทั้ง 6 กลุ่มได้จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายให้แก่รัฐบาลและหน่วยงานภาครัฐ ดังนี้

ประเด็นปัญหาและข้อเสนอเชิงนโยบายรายกลุ่ม (ทั้ง 6 กลุ่ม)

กลุ่ม / ด้านยุทธศาสตร์ปัญหาและอุปสรรคหลัก (Bottlenecks)ข้อเสนอเชิงนโยบายและแนวทางปฏิบัติ (Actionable Proposals)ข้อเสนอเร่งด่วน (Quick Win 12 เดือน)
1. กลุ่ม Klein
(การพัฒนาทุนมนุษย์และตลาดแรงงาน)
ผู้ว่างงานกว่า 4 แสนคน (เป็นเด็กจบใหม่/Job Hopper กว่า 1.7 แสนคน)
หลักสูตรเรียน 4 ปี ล้าสมัย ไม่ตรงความต้องการตลาด (Skill Mismatch)
หน่วยงานรัฐ (ศธ., อว., แรงงาน) แยกส่วนทำงานและขาดตัวชี้วัดร่วมกัน
Future Job-Driven: ออกแบบหลักสูตรโดยใช้อุตสาหกรรมอนาคต (Bio, Smart Electronics, Digital) เป็นตัวตั้ง แล้วถอดเป็นทักษะ (Skill Mapping)
Project-Based Learning: ดึงเอกชนร่วมสร้างเวทีบ่มเพาะทักษะและสตาร์ทอัพในรั้วสถาบันการศึกษา
ระบบธนาคารหน่วยกิต (Credit Bank): สร้างกลไก Reskill/Upskill ตลอดชีวิตให้วัยทำงาน (อายุ 15-64 ปี)
ตั้งคณะกรรมการร่วมภาครัฐ-เอกชน-การศึกษา ทำ Sandbox รื้อหลักสูตรและเปลี่ยนตัวชี้วัดจากการนับ จำนวนผู้จบการศึกษา เป็น ผลิตภาพ (Productivity) และทักษะที่ตรงงาน พร้อมล็อกแผนงานให้ต่อเนื่องไม่ผูกติดกับตำแหน่งทางการเมือง
2. กลุ่ม Prescott
(เศรษฐกิจชีวภาพมูลค่าสูง Bioeconomy)
เน้นขายวัตถุดิบเกษตรขั้นต้น ขาดเทคโนโลยีแปรรูปขั้นสูง
SME ขาดโรงงานต้นแบบ (Pilot Plant) ต้องพึ่งพาการนำเข้าสารสกัด
กฎหมายล้าสมัย ไม่สอดรับกติกาโลก (เช่น EU Deforestation Regulation EUDR)
วิชั่นสู่ Asian Bio-Manufacturing Hub (ปี 2040): มุ่งเป้าสร้างรายได้แสนล้านบาทต่อยอดจากนโยบาย BCG
รัฐร่วมทุนสร้าง Shared Pilot Plants: สร้างโรงงานต้นแบบสกัดขั้นสูง 3 แห่งให้ SME ใช้ร่วมกัน
ยกระดับมาตรฐานต้นน้ำ & Traceability: ใช้ดาวเทียมและ IT บันทึกข้อมูลการเพาะปลูก และตั้งกองทุนคืนกำไรให้เกษตรกร
จัดตั้ง Lead Agency (National Bio-Manufacturing One-Stop Service) บูรณาการ 5 กระทรวง (เกษตรฯ, อุตสาหกรรม, อว., พาณิชย์, สิ่งแวดล้อม) ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี เดินหน้า Product Champions (เช่น ขมิ้นชัน, เปลือกมังคุด, รำข้าว) พร้อมใช้นโยบาย First Buyer Policy ให้รัฐรับซื้อสินค้าเกษตรที่ได้มาตรฐาน
3. กลุ่ม Hurwick
(ระบบขนส่งด่วนและโลจิสติกส์)
ต้นทุนแฝงจากการวิ่งรถเปล่า (Empty Run) รถบรรทุกวิ่งไม่เต็มคัน
ระบบคัดแยกและคลังสินค้าของรายย่อยไม่เชื่อมโยงกัน
สงครามตัดราคาค่าส่ง (เช่น 19 บาท) ทำกำไรต่ำ ขาดทุนวิจัยพัฒนา
ลดต้นทุนแฝงที่ไม่ก่อให้เกิดมูลค่า: เชื่อมโยงข้อมูลเรียลไทม์ระหว่างผู้ผลิต คลังสินค้า และขนส่ง
ใช้ GPS และ AI บริหารเส้นทาง: คำนวณปริมาณพัสดุและสภาพจราจรเพื่อลดการวิ่งรถเปล่า
Digital Access & Green Logistics: เปิดให้ SME เข้าถึงซอฟต์แวร์ Cloud และส่งเสริมการใช้รถขนส่งไฟฟ้า (EV)
ให้รัฐบาล (คมนาคม, พาณิชย์, สสว., กขค.) เป็นตัวกลางเชื่อมโยงข้อมูลและพิจารณาจัดทำ ราคากลางมาตรฐาน เพื่อยุติสงครามตัดราคาที่ไม่เป็นธรรม และเปลี่ยนตลาดสู่การแข่งขันด้านประสิทธิภาพ
4. กลุ่ม Sims
(โครงสร้างพื้นฐานการบิน สนามบินสุวรรณภูมิ)
โครงการพัฒนาสุวรรณภูมิคืบหน้าเพียง 30-40% ของแผนแม่บท ขาด Terminal 2
ติดกับดักระบบราชการและการแทรกแซงทางการเมือง ทำให้โครงการล่าช้า
พื้นที่เชิงพาณิชย์หน้า Gate และสิ่งอำนวยความสะดวกยังไม่ตอบโจทย์ฮับการบิน
เร่งขยายสนามบินเต็มสเกล (Full Scale): บริหารจัดการเวลา (Time-to-Market) แข่งกับคู่แข่งในภูมิภาคอย่างชางงี
ยกระดับ Commercial & Transit Facilities: เพิ่มร้านค้าบริการหน้า Gate และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้โดยสารต่อเครื่องระยะไกล
เสนอแนวคิดเชิงโครงสร้างให้มี กระทรวงความร่วมมือระหว่างกระทรวง (หรือกลไกเจ้าภาพส่วนกลางที่มีอำนาจเบ็ดเสร็จ) เพื่อทลายกำแพงการทำงานแยกส่วนของหน่วยงานรัฐและลดแรงเสียดทานทางการเมือง
5. กลุ่ม Lucas
(รัฐบาลดิจิทัลและการบริหารจัดการข้อมูล)
งบประมาณแผ่นดินกว่า 70% เป็นงบประจำ หน่วยงานราชการถือครองข้อมูลแยกส่วนกัน (Silo)
ข้อมูลสำคัญ (เช่น ข้อมูลน้ำท่วม การขนส่ง) ไม่ไหลเวียนเพื่อใช้ตัดสินใจ
ประชาชนยังขาดทักษะเท่าทันสื่อดิจิทัล (Digital Literacy)
โมเดล Digital Transformation 7 ขั้นตอน (อ้างอิง OECD & DGA): พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน, กำลังคน, ธรรมาภิบาลข้อมูล, แชร์กระบวนงาน, วิเคราะห์ข้อมูลจริง, เชื่อมต่อหน่วยงาน และปรับปรุงต่อเนื่อง
สร้างฐานข้อมูลเดียว (One Data & Open Data): เปิดเผยข้อมูลสาธารณะให้ภาคธุรกิจนำไปต่อยอดเป็น Platform Economy
ผลักดันการกำหนดนโยบายบนฐานข้อมูลจริง (Evidence/Fact-Based Policy) และเปิดระบบ Open Data ให้ประชาชนทุกช่วงวัยเข้าถึงข้อมูลทิศทางประเทศเพื่อวางแผนพัฒนาตนเอง พร้อมสร้างภูมิคุ้มกัน Digital Literacy เฉพาะกลุ่มวัย
6. กลุ่ม Sargent
(ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์และข้อมูลส่วนบุคคล)
วิกฤตข้อมูลส่วนบุคคลรั่วไหลรุนแรง บั่นทอนความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจดิจิทัล
หน่วยงานรัฐพัฒนาแอปพลิเคชันซ้ำซ้อน ขาดมาตรฐานความปลอดภัยกลาง
ปัญหาแก๊งคอลเซ็นเตอร์และอาชญากรรมไซเบอร์ระบาดหนัก
ยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยภาครัฐ: ลดการสร้างแอปฯ ซ้ำซ้อน จำกัดสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูลของเจ้าหน้าที่ และตรวจสอบซอฟต์แวร์คู่ค้ารัฐ
บูรณาการปราบปรามอาชญากรรมไซเบอร์: เชื่อมโยงข้อมูลเส้นทางการเงินและสัญญาณสื่อสารแบบเรียลไทม์
จัดทำ Data Security Rating (เปรียบเสมือนมิชลินสตาร์ด้านความปลอดภัย) บังคับใช้ในเกณฑ์จัดซื้อจัดจ้างภาครัฐโดยมี สกมช. เป็นเจ้าภาพหลัก วัดผลจาก ข้อมูลรั่วไหลเป็นศูนย์ ควบคู่กับการเชื่อมข้อมูล ธนาคาร-ตำรวจ-ค่ายมือถือ เพื่อสกัดบัญชีม้าทันที

เมื่อนำข้อเสนอของทั้ง 6 กลุ่มมาสังเคราะห์ร่วมกัน พบว่าหัวใจสำคัญของการปลดล็อกประเทศไทยสู่การเป็นผู้นำอาเซียน ประกอบด้วย 3 เงื่อนไขความสำเร็จหลัก (Key Success Factors) ที่รัฐบาลต้องดำเนินการควบคู่กัน ได้แก่

  1. การสร้าง เจ้าภาพส่วนกลาง ที่มีอำนาจบูรณาการข้ามกระทรวง ยุติปัญหาการทำงานแบบแยกส่วน (Silo) ด้วยการจัดตั้งกลไกเจ้าภาพระดับชาติที่มีอำนาจสั่งการและประสานงานข้ามกระทรวงได้จริง พร้อมออกแบบกลไกคณะกรรมการที่ยึดโยงกับแผนยุทธศาสตร์ระยะกลาง-สั้น เพื่อสร้างความต่อเนื่องทางนโยบายแม้มีการเปลี่ยนผ่านทางการเมือง
  2. การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบ One Data ที่ปลอดภัยและเปิดกว้าง บูรณาการฐานข้อมูลภาครัฐให้เป็นหนึ่งเดียวเพื่อลดความซ้ำซ้อนและใช้ตัดสินใจเชิงนโยบายบนฐานข้อมูลจริง ควบคู่กับการบังคับใช้มาตรฐานความปลอดภัยทางไซเบอร์อย่างเข้มงวด (Data Security Rating) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนและนักลงทุน
  3. การปรับกติกาและตัวชี้วัดภาครัฐให้มุ่งเน้นผลลัพธ์ ปรับปรุงกฎระเบียบที่ล้าสมัยและแก้ไขเงื่อนไขการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐให้เอื้อต่อการเกิดนวัตกรรม การใช้วัสดุ/สารสกัดในประเทศ (First Buyer Policy) และการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานที่รวดเร็วทันต่อการแข่งขันในภูมิภาค

รศ.ดร.มนตรี กล่าวว่า การอบรมหลักสูตร วบส.ช่วยให้ผู้บริหารมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเศรษฐกิจ การเงิน ตลาดทุน นโยบายและยุทธศาสตร์ที่สำคัญของประเทศ การบริหารองค์กรสมัยใหม่ รวมทั้งเสริมสร้างแนวคิดและมุมมองใหม่ๆที่สามารถนำไปพัฒนาและต่อยอดในการบริหารองค์กรเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต รวมทั้งสร้างเครือข่ายทางสังคมที่จะนำไปสู่ความร่วมมือกับทั้งภาครัฐและเอกชนต่อไป

ขณะนี้หลักสูตรกำลังเปิดรับสมัครผู้บริหารเข้าร่วมศึกษาอบรมใน รุ่นที่ 16 ตั้งแต่วันนี้ถึง 11 ธ.ค.69 ประกาศผลผู้ผ่านการคัดเลือกในวันที่ 14 ธ.ค.69 กำหนดเปิดเรียน 13 ม.ค.-26 พ.ค.70 จัดการเรียนการสอนเฉพาะวันพุธ เวลา 13.30-18.00 น. ณ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์


เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และ ข้อตกลงการใช้บริการ รับทราบ