นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) นำทีมผู้บริหาร ธปท. ชี้แจงข้อเท็จจริงปมแก้ พ.ร.บ. ธนาคารแห่งประเทศไทย (พ.ร.บ. ธปท.) โดยยืนยันว่าไม่มีความขัดแย้งกันภายในองค์กร ไม่มีการทะเลาะหรือขัดแย้งกับนายสมชัย สัจจพงษ์ ประธานกรรมการ ธปท. รวมถึงที่ประชุมคณะกรรมการ ธปท. อีกทั้งไม่เคยมีมติหรือบรรจุวาระ เพื่อพิจารณาแก้ไข พ.ร.บ. ธปท. แต่อย่างใด
อยากทำความเข้าใจให้ชัดเจน คือนี่ไม่ใช่เรื่องความขัดแย้งภายใน เราทุกคนยังเคารพท่านประธานอยู่ ไม่มีใครขัดแย้งหรือทะเลาะกับท่านเลย กรรมการท่านอื่นก็ไม่ได้มีใครแจ้งความประสงค์ และไม่เคยมีการบรรจุวาระเพื่อพิจารณาแก้ไข พ.ร.บ. ธนาคารแห่งประเทศไทย ในที่ประชุมคณะกรรมการธนาคารเลย เพราะฉะนั้น จึงไม่เคยมีมติเห็นชอบหรืออนุมัติให้ดำเนินการแก้ไข นายวิทัย ย้ำ
พร้อมกับชี้แจงถึงที่มาของกรณีที่ประธานกรรมการ ธปท. ออกมาให้ข่าวดังกล่าวว่า เริ่มจากการส่งเอกสาร เพื่อเตรียมการประชุม Workshop ของคณะกรรมการธปท. ซึ่งมีเรื่องการศึกษาทบทวนกฎหมาย โดยผลสรุปจากการศึกษา และการรับฟังความคิดเห็นจากบุคคลภายนอกพบว่า พ.ร.บ. ธปท. ฉบับปัจจุบันยังมีความเหมาะสม
นายวิทัย ยืนยันว่า ส่วนตัวไม่ทราบจริงๆ ว่าเรื่องนี้มีการเมืองอยู่เบื้องหลังหรือไม่ ซึ่งตนและคณะกรรมการ ธปท. ทุกคนให้ความเคารพนายสมชัย สัจจพงษ์ ประธานกรรมการ ธปท. เหมือนเช่นเดิม และในขณะนี้ ยังไม่ได้พบกับประธานกรรมการ ธปท. เพราะนายสมชัย ยังอยู่ต่างประเทศ แต่ได้มีการส่งข้อความผ่านทางไลน์ส่วนตัวแล้ว ซึ่งท่านก็ได้อ่านข้อความแล้ว
ไม่ทะเลาะกับใครเลย ไม่ทะเลาะกับท่านประธาน ท่านมาประชุม ดูแลเหมือนเดิมผมไม่ทราบมีการเมืองแทรกหรือไม่ แต่หวังว่าไม่มี นายวิทัย กล่าว พร้อมมองว่า ไม่มีความจำเป็นต้องให้กระทรวงการคลัง ทำหน้าที่เป็นคนกลางที่เข้ามาช่วยให้เกิดการพูดคุยกัน เพราะไม่คิดว่าเรื่องนี้เป็นความขัดแย้งภายใน ซึ่งเมื่อสถานการณ์ดีขึ้น ก็คงจะมีการขอเข้าพบได้
พวกเราตกใจในสิ่งที่เกิดขึ้น ท่านยกเลิกการประชุม Workshop หลังผู้บริหารส่งอีเมลแจ้งเรื่องการพิจารณากฎหมาย ผมได้ส่งข้อความไลน์ไปหาท่านเพื่ออธิบายความจริงทุกเรื่อง แต่ท่านอาจจะอยู่ในจุดที่ยังไม่สบายใจ จึงยังไม่ได้ตอบกลับ แต่เราจะใช้ความพยายามอย่างต่อเนื่อง ในการเข้าพบ และอธิบายความจริง ผู้ว่าการ ธปท. กล่าว
นายวิทัย กล่าวถึงการวางตัวเป็นกลางในภารกิจทบทวน พ.ร.บ. ธปท. โดยระบุว่า ตนไม่ได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับการพิจารณาแก้ไข พ.ร.บ. ธปท. เนื่องจากมีบางมาตราเกี่ยวข้องกับตำแหน่ง และการถอดถอนผู้ว่าการฯ จึงมอบหมายให้คณะทำงาน ที่มีรองผู้ว่าการฯ เป็นประธานให้เป็นผู้ดำเนินการ เพื่อป้องกันข้อครหากรณีผลประโยชน์ขัดกัน
ส่วนการแก้ไข พ.ร.บ. ธุรกิจสถาบันการเงิน นั้น ธปท. ได้เสนอปรับปรุงกฎหมายสถาบันการเงิน 1 มาตราใหญ่ พร้อมเพิ่ม 2 วรรค เพื่อขยายอำนาจกำกับดูแลกลุ่มธุรกิจ Non-Bank ทั้งสินเชื่อส่วนบุคคล, บัตรเครดิต, จำนำทะเบียน, บัญชีชำระเงิน, FX, AMC แทนการใช้ประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 58 (ปว.58) ที่ใช้มาตั้งแต่ปี 2515 เพื่อยกระดับการคุ้มครองผู้บริโภค
นายวิทัย ยืนยันว่า การ แก้ไข หรือ ไม่แก้ไข พ.ร.บ. ธปท. ไม่เกี่ยวข้องกับการทำให้สินเชื่อ SMEs ติดลบ ซึ่งตนได้เป็นผู้ชี้ประเด็นเรื่องสินเชื่อ SMEs ติดลบ 15 ไตรมาสในการแถลง Governor Connect ครั้งแรก เพื่อปรับบทบาท ธปท. เข้ามาช่วยแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง ผ่านโครงการ SME Credit Boost โดยดึงเงินกำไรจากธนาคารพาณิชย์ 20,000 ล้านบาท มาตั้งกลไกค้ำประกันสินเชื่อได้ถึง 80,000 ล้านบาท โดยตั้งเป้าปีถัดไปปีละ 100,000 ล้านบาท รวม 5 ปี 500,000 ล้านบาท และโครงการ Secure+ อีก 5,000 ล้านบาท
นอกจากนี้ ได้ปฏิเสธข้อกล่าวหาว่า ธปท. เอื้อประโยชน์ให้แบงก์พาณิชย์ โดยยืนยันว่า ยุคนี้คุมเข้มที่สุด ทั้งการปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบาย 2 ครั้ง การดึงเงินกำไร 20,000 ล้านบาทมาช่วย SMEs การลดค่าธรรมเนียม 19 รายการ ส่งผลกระทบต่อรายได้ธนาคารพาณิชย์ 8,000 ล้านบาทในปีถัดไป
ส่วนมาตรการคุมการถอนเงินสดเกิน 5 ล้านบาท ส่งผลให้ยอดถอนเงินสดขนาดใหญ่ลดลง 69% จาก 100,000 ล้านบาทในเดือนม.ค.69 เหลือ 30,000 ล้านบาทในเดือนต.ค.69 และการถอนทองคำแท่งเกิน 2 กิโลกรัม ลดลงถึง 85% ยืนยันว่าไม่มีการซอยย่อยธุรกรรม เพื่อหลบเลี่ยงตามที่ถูกกล่าวหา
ส่วนตัวไม่ได้เกี่ยวข้อง เกี่ยวกับการแก้ไขพ.ร.บ.เลย เพราะมีเรื่องเกี่ยวกับตำแหน่ง และการถอดถอน เรื่องบางเรื่อง ไม่ใช่เรื่องเวลา แต่เป็นเรื่องหลักการ ที่ไม่สามารถแก้ไขให้ได้ เรื่องที่เป็นหลักการเหล่านี้ จะ 1 ปี 2 ปี 3 ปี ก็แก้ไม่ได้ เพราะเป็นหลักการใหญ่ ที่ไม่สามารถแก้ไขให้ได้ นายวิทัย กล่าว
น.ส.สุวรรณี เจษฎาศักดิ์ รองผู้ว่าการ ด้านเสถียรภาพสถาบันการเงิน ธปท. ในฐานะประธานคณะทำงานแก้ไขกฎหมาย กล่าวว่า ด้วยกรอบกฎหมายของประเทศ มี พ.ร.บ. ประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย ซึ่งต้องทำทุก 5 ปี โดยล่าสุดเพิ่งทำไปเมื่อกลางปี 2568 ตามรอบระยะเวลาที่กำหนด มีการทำเปิดรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณะ และนำเสนอรายงานเข้าสู่ที่ประชุมคณะกรรมการ ธปท. เป็นวาระเพื่อทราบ ซึ่งที่ประชุมมีมติรับทราบ โดยไม่ได้มีมติให้แก้ไข พ.ร.บ. ธปท.
ทั้งนี้ ธปท. ได้รายงานผลการประเมินสัมฤทธิ์ พ.ร.บ. ธปท. ให้ รมว.คลัง รับทราบแล้วตั้งแต่กลางปี 2568 โดยในอดีต พ.ร.บ. ธปท. มีการปฏิรูปใหญ่เมื่อปี 2551 และแก้ไขเพิ่มเติมอีก 3 ครั้ง ทั้งปี 2559 แก้ไของค์ประกอบกรรมการและกรรมการคัดเลือก, ปี 2560 แก้ไขการบริหารจัดการทรัพย์สิน, ปี 2561 แก้ไขกลไกการแก้ไขปัญหาสถาบันการเงิน
นอกจากนี้ ในเดือนต.ค.68 มีการตั้งคณะทำงานศึกษา 2 ชุด ได้แก่ ชุด พ.ร.บ. ธปท. และชุด พ.ร.บ. ธุรกิจสถาบันการเงิน โดยได้สอบถามไปยังกรรมการ ธปท. ทั้ง 12 ท่าน ซึ่งเป็นกรรมการคนนอก 8 ท่าน รวมถึงเลขาธิการสภาพัฒน์, ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.), เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา และเลขาธิการ คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ซึ่งปรากฏว่าไม่มีกรรมการท่านใด เสนอประเด็นให้แก้ไข พ.ร.บ.ธปท. แม้แต่รายเดียว
นายจิรานุวัฒน์ ธัญญะเจริญ ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายกฎหมาย ธปท. กล่าวว่า การประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้ว่าการ ธปท. กับเหตุในการให้พ้นจากตำแหน่งก่อนวาระ ตามมาตรา 28/19 กฎหมายได้แยกไว้ต่างหากเป็นคนละเรื่อง การนำผลประเมินมาเป็นเหตุปลดผู้ว่าการ ธปท. จะกระทบต่อความเป็นอิสระในการดำเนินงานของธนาคารกลาง ซึ่งเป็นหลักการใหญ่ในการสร้างความน่าเชื่อถือ
สำหรับการประเมินผลงานผู้ว่าการ ธปท. (มาตรา 25/1) กับการพ้นจากตำแหน่งก่อนวาระ (มาตรา 28/19) กฎหมายแยกเรื่องการประเมินผลงาน ซึ่งเป็นเรื่องการบริหารจัดการ ออกจากเหตุแห่งการปลดจากตำแหน่ง เช่น ขาดคุณสมบัติหรือหย่อนความสามารถ เพื่อป้องกันไม่ให้ผลประเมินถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองในการปลดผู้ว่าการฯ เมื่อเกิดความขัดแย้งเชิงนโยบาย ซึ่งเป็นมาตรฐานเดียวกับธนาคารกลางในต่างประเทศ เช่น อังกฤษ และนอร์เวย์
ขณะที่กลไกการคัดเลือกผู้ว่าการฯ กฎหมายปี 2551 และ 2559 กำหนดให้มีคณะกรรมการคัดเลือกที่เป็นอิสระ โดยห้ามไม่ให้ข้าราชการประจำ ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง หรือผู้มีส่วนได้เสียเข้ามาเป็นกรรมการคัดเลือก เพื่อให้ผู้ว่าการฯ มีความเป็นอิสระจากการเมืองอย่างแท้จริง
ส่วนการเสนอรายชื่อกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ตามกฎหมายปัจจุบันกำหนดให้ผู้ว่าการฯ ในฐานะหัวหน้าหน่วยงาน และปลัดกระทรวงการคลัง ในฐานะกระทรวงกำกับดูแล เป็นผู้เสนอรายชื่อ และให้คณะกรรมการคัดเลือก ซึ่งแต่งตั้งโดย รมว.คลัง เป็นผู้คัดเลือกขั้นสุดท้าย ซึ่งถือเป็นกลไกถ่วงดุลที่เหมาะสมแล้ว
น.ส.ดารณี แซ่จู รองผู้ว่าการ ด้านเสถียรภาพระบบการชำระเงินและกำกับบริการทางการเงิน ธปท. กล่าวว่า การปรับปรุง พ.ร.บ. ธุรกิจสถาบันการเงิน โดยขยายอำนาจการกำกับดูแลให้ครอบคลุมผู้ให้บริการการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร (Non-Bank) เช่น สินเชื่อส่วนบุคคล, บัตรเครดิต, จำนำทะเบียน, ผู้ให้บริการชำระเงิน (Payment), AMC และ FX
ทั้งนี้ เพิ่มบทบาทคณะกรรมการนโยบายสถาบันการเงิน ซึ่งมีกรรมการคนนอกร่วมด้วย ให้เข้ามาช่วยกลั่นกรอง และสามารถเรียกดูข้อมูลจากผู้ให้บริการที่ยังไม่ได้กำกับดูแล เพื่อประเมินความเสี่ยงก่อนออกเกณฑ์
นายปิติ ดิษยทัต รองผู้ว่าการด้านเสถียรภาพการเงิน ธปท. กล่าวว่า งานวิจัยสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ เรื่อง Capital Misallocation และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของ SME จัดทำขึ้นเพื่อสร้าง evidence-based policy สนับสนุนแนวทางการดำเนินนโยบายของ ธปท. ไม่ใช่ผลงานวิจัยที่ชี้ว่า ธปท. ทำงานบกพร่องตามที่มีการนำไปกล่าวอ้าง
สถาบันป๋วยฯ ทำการศึกษาวิจัยตามทิศทางนโยบายของผู้ว่าการ ธปท. ที่เน้นย้ำเรื่องโครงสร้างธุรกิจ SMEs ซึ่งคิดเป็น 35% ของ GDP มีจำนวน 99.5% ของธุรกิจทั้งหมด และจ้างงานถึง 70% ของแรงงานในประเทศ ซึ่งงานวิจัย ชี้ให้เห็นปัญหาการเข้าถึงแหล่งเงินทุน และต้นทุนดอกเบี้ยของ SMEs เพื่อนำมาใช้เป็นฐานข้อมูลในการออกแบบมาตรการช่วยเหลือ SMEs ของ ธปท. อย่างตรงจุด นายปิติ กล่าว
โดย ธปฦ/ กษมาพร กิตติสัมพันธ์