อินโดฯ ปิดช่องคนโกงหนีคดี ไฟเขียวกม.ยึดทรัพย์ไม่ต้องรอคำพิพากษา-คืนเงินเหยื่อฉ้อโกง

ข่าวต่างประเทศ Thursday November 19, 2026 16:18 —สำนักข่าวอินโฟเควสท์

รัฐสภาอินโดนีเซียลงมติด้วยวิธีเปล่งเสียงในวันนี้ (19 พ.ย.) ผ่านร่างกฎหมายว่าด้วยการริบทรัพย์สินที่พิจารณายืดเยื้อมานานถึง 18 ปีนับตั้งแต่ปี 2551 โดยเปิดทางให้เจ้าหน้าที่รัฐขออำนาจศาลสั่งอายัด ยึด และริบทรัพย์สินที่เชื่อมโยงกับการกระทำผิดได้โดยไม่ต้องรอคำพิพากษาลงโทษทางอาญา เพื่อปิดช่องโหว่กรณีผู้ต้องหาหลบหนีหรือเสียชีวิต พร้อมนำทรัพย์สินที่ตามคืนมาได้ไปเยียวยาผู้เสียหายจากคดีฉ้อโกง

กฎหมายฉบับใหม่ครอบคลุมทรัพย์สินที่มีมูลค่าตั้งแต่ 1 พันล้านรูเปียห์ (ราว 55,000 ดอลลาร์สหรัฐ) ขึ้นไป โดยเปิดทางให้ใช้กลไกริบทรัพย์โดยไม่ต้องรอคำตัดสินศาลได้ในกรณีที่ผู้ต้องสงสัยหรือจำเลยเสียชีวิต หลบหนี ป่วยหนักถาวร หรือไม่ทราบตัวตนและที่อยู่ ทั้งยังให้อำนาจแกะรอยและติดตามทรัพย์สินที่โอนย้ายไปยังบุคคลที่สาม

อย่างไรก็ดี หากติดตามตัวผู้กระทำผิดมาดำเนินคดีได้ในภายหลัง การริบทรัพย์นี้ก็ไม่ถือเป็นการลบล้างความรับผิดทางอาญา นอกจากนี้ กฎหมายยังเพิ่มบทบัญญัติให้นำทรัพย์สินที่ยึดคืนมาได้ไปชดเชยแก่ผู้เสียหายจากคดีหลอกลวงลงทุนและฉ้อโกงหลักทรัพย์ด้วย

กฎหมายนี้มุ่งเอาผิดคดีทุจริตคอร์รัปชันเป็นหลัก ควบคู่กับความผิดอาญาร้ายแรงอีก 6 ประเภท ได้แก่ คดียาเสพติด การก่อการร้ายและการสนับสนุนเงินทุนก่อการร้าย การค้ามนุษย์ การลักลอบขนคนเข้าเมือง การลักลอบค้าอาวุธ และคดีฉ้อโกงหรือยักยอกทรัพย์ทางเทคโนโลยีบางลักษณะที่กระทบต่อเศรษฐกิจในวงกว้าง ซึ่งรัฐสภาปรับลดลงจากเดิม 13 ประเภท เพื่อไม่ให้ซ้ำซ้อนกับกฎหมายอาญาที่มีอยู่และป้องกันการใช้อำนาจโดยมิชอบ

ก่อนการลงมติ พรรคการเมืองทั้ง 8 พรรคในรัฐสภาเพิ่งบรรลุข้อตกลงเห็นชอบร่วมกันเมื่อวันพุธ (18 พ.ย.) หลังจากที่ร่างกฎหมายนี้ติดขัดมาตลอดหลายปีเพราะความกังวลว่าจะถูกนำไปใช้เป็นเครื่องมือทางการเมือง แม้แต่อดีตประธานาธิบดีโจโค วิโดโด ที่พยายามผลักดันเมื่อปี 2566 ก็ยังไม่สำเร็จก่อนพ้นตำแหน่ง จนกระทั่งประธานาธิบดีปราโบโว ซูเบียนโต ประกาศสนับสนุนอย่างเปิดเผยในปี 2568 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายปราบปรามการทุจริต ตามด้วยแรงเร่งรัดจากซุฟมี ดัซโจ อะฮ์มัด รองประธานสภาผู้แทนราษฎรและแกนนำพรรคขบวนการอินโดนีเซียยิ่งใหญ่ (Gerindra) ในเดือนส.ค. 2568 รวมถึงแรงกดดันจากกลุ่มผู้ชุมนุมประท้วงในเวลาต่อมา

ฮาบีบูรคมัน ประธานคณะกรรมาธิการด้านกฎหมายของรัฐสภา ชี้ว่ากฎหมายนี้ช่วยเปลี่ยนแนวทางจากการมุ่งจับคนผิดเข้าคุกเพียงอย่างเดียว มาเน้นทวงคืนความเสียหายให้รัฐและประชาชน เพราะในคดีฉ้อโกงรายใหญ่ที่ผ่านมา ผู้กระทำผิดมักยอมรับโทษจำคุกแต่ยังคงซุกซ่อนเงินที่ได้มาโดยมิชอบไว้ พร้อมยืนยันว่ากฎหมายวางระบบป้องกันการใช้อำนาจเกินขอบเขตไว้อย่างรัดกุม ทั้งการให้หน่วยงานอิสระกำกับดูแล การพิจารณาคดีที่โปร่งใสของศาล ระบบดิจิทัลสำหรับบริหารจัดการทรัพย์สิน การเปิดทางให้ผู้ได้รับผลกระทบยื่นคัดค้าน รวมถึงการคุ้มครองบุคคลที่สามที่ครอบครองทรัพย์สินโดยสุจริต

เราวางมาตรการคุ้มครองไว้รัดกุมแล้ว เพื่อปิดช่องไม่ให้นำกฎหมายนี้ไปใช้เป็นเครื่องมือใช้อำนาจ ฮาบีบูรคมันกล่าวเมื่อวันพุธ

ทั้งนี้ รัฐสภาจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นสาธารณะจากผู้เชี่ยวชาญและภาคส่วนต่าง ๆ ถึง 87 ครั้งนับตั้งแต่เดือนก.ย. 2568 ก่อนสรุปร่างกฎหมาย ขณะที่ข้อมูลเมื่อเดือนมิ.ย. จากหน่วยงานทวงคืนทรัพย์สินของสำนักงานอัยการสูงสุดอินโดนีเซียระบุว่า รัฐต้องดูแลบริหารจัดการทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องกับคดีอาญาทั่วประเทศราว 27,753 รายการ ทั้งเงินสด อสังหาริมทรัพย์ และกิจการต่าง ๆ ซึ่งมักเสื่อมมูลค่าลงระหว่างที่คดีความยืดเยื้อ

โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต/กนิษฐ์นุช สิริสุทธิ์


เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และ ข้อตกลงการใช้บริการ รับทราบ