ข่าวอินโฟเควสท์
00:20 อินโดฯเผยเสียชีวิต 2 ราย ขณะ 2,000 รายไร้ที่อยู่อาศัย หลังแผ่นดินไหว 7.2 แมกนิจูดวานนี้   สำนักงานบรรเทาภัยพิบัติแห่งชาติอินโดนีเซีย (BNPB) เปิ…
00:08 รมว.กลาโหมเยอรมนีลาออก ขณะเตรียมรับตำแหน่งประธานคณะกรรมาธิการยุโรป   นางเออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน รัฐมนตรีกลาโหมเยอรมนี ประกาศลาออกจากตำแหน่งใน…
23:56 หุ้น"ไซแมนเทค"ทรุด หลังยุติเจรจาขายกิจการให้"บรอดคอม"   ราคาหุ้นไซแมนเทค คอร์ป ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ด้านการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ของสหรัฐ ดิ่งล…
23:42 (เพิ่มเติม)กบฎฮูตีใช้โดรนถล่มฐานทัพอากาศซาอุฯ ขณะขู่เดินหน้าโจมตีต่อไป   สื่อรายงานว่า กลุ่มกบฎฮูตีในเยเมน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน ได้ใ…
23:28 "ทรัมป์"เล็งปลดรมว.พาณิชย์ เซ่นความพ่ายแพ้ประเด็นสำรวจสำมะโนประชากร   สำนักข่าว NBC รายงานว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ได้แจ้งต่อคนสนิทของเขาว…

In Focus: จับตาสถานการณ์ตึงเครียดสหรัฐ-อิหร่าน ฤาสงครามตะวันออกกลางจะอุบัติ?

ข่าวต่างประเทศ สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (IQ) -- พุธที่ 26 มิถุนายน 2562 11:52:49 น.

สัญญาณความตึงเครียดระหว่างสหรัฐและอิหร่านได้ทวีความรุนแรงถึงขีดสุดในรอบหลายปี หลังจากที่กองทัพสหรัฐเปิดเผยเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาว่า โดรนของสหรัฐถูกขีปนาวุธอิหร่านโจมตีขณะบินอยู่เหนือน่านฟ้าสากลบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่อิหร่านเองก็ได้ออกมายอมรับว่า ทางกลุ่มเป็นผู้ยิงโดรนสอดแนมของสหรัฐร่วงลงทางตอนใต้ของประเทศ ซึ่งถือเป็นการเพิ่มความตึงเครียดต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศทั้งสอง หลังจากเกิดเหตุโจมตีเรือบรรทุกน้ำมัน 2 ลำเมื่อสัปดาห์ก่อนหน้าใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ

การเผชิญหน้ากันระหว่าง 2 ประเทศทำให้ทั่วโลกหวาดวิตกว่า ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐและอิหร่านจะก่อตัวกลายเป็นสงครามที่ขยายวงกว้างจนส่งผลต่อแถบตะวันออกกลางทั้งหมดหรือไม่ ฉะนั้น คอลัมน์ In Focus ในสัปดาห์นี้ จึงขอพาทุกท่านไปเจาะลึกถึงสถานการณ์ที่เกิดขึ้น รวมถึงเบื้องหลังความขัดแย้งระหว่าง 2 ประเทศ

*เกิดอะไรขึ้นกับโดรนของสหรัฐ

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC) ได้ออกมายอมรับว่า ทางกลุ่มเป็นผู้โจมตีโดรนสอดแนมของสหรัฐที่บินเข้ามาในเขตแดนของประเทศ ซึ่งสวนทางกับคำกล่าวของทางสหรัฐที่ยืนยันว่า โดรนถูกยิงที่น่านฟ้าสากลบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ

การโจมตีโดรนของสหรัฐถือเป็นการประกาศต่อชาวโลกว่า กองทัพของอิหร่านไม่หวั่นเกรงต่อการรุกรานจากต่างชาติ โดยนายฮอสเซน ซาลามี ผู้บัญชาการ IRGC กล่าวว่า "อิหร่านไม่ได้ต้องการทำสงครามกับประเทศใด แต่เราก็พร้อมรับมือกับสงครามที่อาจเกิดขึ้นได้"

หลังจากนั้น สหรัฐและอิหร่านต่างโต้แย้งกันไปมาว่าการโจมตีโดรนเกิดขึ้นที่บริเวณใดกันแน่ ซึ่งทางอิหร่านยืนกรานว่า กองกำลังของตนยิงโดรนตกในเขตแดนของประเทศ โดยนายโมฮัมหมัด จาวาด ซาริฟ รมว.ต่างประเทศของอิหร่าน ได้ทวีตข้อความในวันพฤหัสบดีที่ผ่านมาว่า อิหร่านไม่ได้ต้องการสงคราม แต่เราจำเป็นต้องปกป้องน่านฟ้า แผ่นดิน และน่านน้ำของประเทศ พร้อมระบุว่า อิหร่านจะนำหลักฐานการรุกรานของสหรัฐไปแสดงต่อองค์การสหประชาชาติ เพื่อให้ทั่วโลกได้เห็นว่าสหรัฐเป็นฝ่ายโกหก

*ทำไมอิหร่านจึงเลือกเปิดศึกกับสหรัฐ

หากจะพูดถึงประเด็นนี้ ก็คงต้องย้อนกลับไปในปี 2561 เมื่อประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ตัดสินใจถอนสหรัฐออกจากข้อตกลงนิวเคลียร์ พร้อมประกาศใช้มาตรการคว่ำบาตรอิหร่านรอบใหม่ด้วยเหตุผลที่ว่า ข้อตกลงนิวเคลียร์ซึ่งอิหร่านได้ลงนามร่วมกับกลุ่มประเทศ P5+1 ได้แก่ จีน รัสเซีย อังกฤษ ฝรั่งเศส สหรัฐ และเยอรมนีเมื่อปี 2558 นั้น คว้าน้ำเหลวในการลดความทะเยอทะยานของอิหร่านในการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์

นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา อิหร่านได้ขู่ว่าจะเพิ่มระดับการเสริมสมรรถนะแร่ยูเรเนียมให้สูงกว่าขีดจำกัดที่ระบุไว้ในข้อตกลง พร้อมประกาศว่า จะระงับพันธกิจข้อตกลงนิวเคลียร์บางประการ และกำหนดเส้นตายภายในต้นเดือนก.ค. เพื่อเจรจาข้อตกลงใหม่กับประเทศต่าง ๆ อันเป็นการกดดันรัฐบาลสหรัฐอย่างเต็มตัว

เมื่อวันจันทร์ที่ 17 มิ.ย. นายแพทริค ชานาฮาน อดีตรักษาการรัฐมนตรีกระทรวงกลาโหมสหรัฐเปิดเผยว่า สหรัฐจะส่งทหารเข้าไปประจำการในตะวันออกกลางเพิ่มอีก 1,000 นาย หลังจากที่ได้ส่งฝูงเครื่องบินทิ้งระเบิด B-52 ไปยังภูมิภาคดังกล่าว โดยอ้างถึงจุดประสงค์ในการป้องกันภัยคุกคามทางอากาศ ทางทะเล และภาคพื้นดิน

อย่างไรก็ดี การโจมตีโดรนของกองทัพสหรัฐเมื่อวันที่ 20 มิ.ย.นั้น เป็นเพียงแค่ความท้าทายครั้งล่าสุดระหว่าง 2 ประเทศ โดยก่อนหน้านี้ สหรัฐได้กล่าวหาว่าอิหร่านเป็นผู้โจมตีเรือบรรทุกน้ำมัน 2 ลำ เมื่อวันที่ 14 มิ.ย. รวมถึงการโจมตีเรือพาณิชย์ 4 ลำนอกชายฝั่ง UAE เมื่อเดือนที่ผ่านมา ซึ่งทางอิหร่านได้ออกมาปฏิเสธว่า ไม่ได้เป็นผู้อยู่เบื้องหลังเหตุการณ์ดังกล่าว โดยนายอิชาค อัล ฮาบับ เอกอัครราชทูตอิหร่านประจำสหประชาชาติ กล่าวว่า "เห็นได้ชัดว่าการสร้างเหตุการณ์ดังกล่าวมีขึ้นเพื่อใส่ร้ายอิหร่าน และผู้ลงมืออาจเป็นสหรัฐเองเสียด้วยซ้ำ"

ทั้งนี้ ช่องแคบฮอร์มุซซึ่งมีความกว้างเพียง 21 ไมล์นั้น เป็นเพียงช่องทางเดียวในการขนย้ายน้ำมันจากผู้ผลิตในอ่าวเปอร์เซียไปยังประเทศต่าง ๆ นี่จึงเป็นเหตุผลที่ว่า ทำไมการโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันถึงสร้างความวิตกกังวลให้กับหลายฝ่าย โดยเหตุการณ์ดังกล่าวได้ส่งผลกระทบต่อราคาน้ำมัน และเขย่าตลาดการเงินไปทั่วโลก

*สหรัฐโต้กลับ

หลังเหตุการณ์โจมตีโดรนเมื่อวันที่ 21 มิ.ย. รัฐบาลสหรัฐก็ได้สั่งเปิดฉากโจมตีทางอากาศ โดยมีเป้าหมายที่สถานีเรดาร์และแท่นยิงขีปนาวุธของอิหร่าน แต่แล้วปธน.ทรัมป์ได้กลับลำยกเลิกปฏิบัติการดังกล่าวไปแบบเฉียดฉิว

นิวยอร์ก ไทม์ส ระบุว่า จริง ๆ ปธน.ทรัมป์ได้อนุมัติการโจมตีดังกล่าวแล้ว โดยเครื่องบินโจมตีของสหรัฐได้บินขึ้นสู่น่านฟ้า ก่อนที่จะถูกสั่งยกเลิกในนาทีสุดท้าย ซึ่งปธน.ทรัมป์ได้ออกมากล่าวในภายหลังว่า ตนเองสั่งระงับการใช้ปฏิบัติการทางทหารต่ออิหร่าน เนื่องจากไม่ต้องการให้เกิดการสูญเสียเลือดเนื้อและชีวิตของพลเรือน และยืนยันว่าต้องการที่จะใช้มาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจกดดันอิหร่านมากกว่า

"ก่อนหน้านี้เราเตรียมถล่มเป้าหมาย 3 แห่งในอิหร่าน และเมื่อผมถามว่า การโจมตีนี้จะทำให้มีผู้เสียชีวิตเท่าไหร่ นายพลท่านหนึ่งตอบว่า 150 คน ผมจึงสั่งระงับการโจมตีก่อนเวลาที่กำหนด 10 นาที เพราะเป็นการกระทำที่เกินกว่าเหตุ เมื่อเทียบกับการที่อิหร่านยิงโดรนของสหรัฐ" ข้อความในทวิตเตอร์ระบุ

ถึงแม้สหรัฐจะสั่งระงับการโจมตีทางอากาศ แต่ทางการก็ได้พยายามที่จะเปิดฉากโจมตีทางไซเบอร์ระบบอาวุธของอิหร่านในวันเดียวกัน แต่สหรัฐก็คว้าน้ำเหลวไปในปฏิบัติการครั้งนี้ โดยนายโมฮัมหมัด จาวัด อาซารี จาห์โรมี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของอิหร่าน ได้ทวีตข้อความว่า "พวกเขาใช้ความพยายามอย่างหนัก แต่การโจมตีดังกล่าวกลับไม่ประสบความสำเร็จ สื่อเข้ามาถามผมว่า การโจมตีทางไซเบอร์ต่ออิหร่านนั้นเป็นเรื่องจริงหรือไม่ ผมต้องบอกว่าเราเผชิญกับการก่อการร้ายในโลกไซเบอร์มาเป็นเวลานาน อย่างปีที่แล้ว เราต้องรับมือกับการโจมตีทางไซเบอร์ในไฟร์วอลล์ของประเทศมากถึง 33 ล้านครั้ง"

*สั่งคว่ำบาตรอีกระลอก

อย่างไรก็ตาม สหรัฐก็ยังไม่ลดละความพยายามที่จะตอบโต้อิหร่าน โดยเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ปธน.ทรัมป์กล่าวว่า สหรัฐได้ประกาศคว่ำบาตรอิหร่านครั้งใหม่ โดยพุ่งเป้าไปที่ผู้บัญชาการอาวุโสของกองทัพอิหร่าน 8 นาย รวมถึงนายอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ซึ่งจะทำให้ผู้นำของอิหร่านไม่สามารถทำธุรกรรมทางการเงินกับสหรัฐได้ โดยให้เหตุผลว่า นายคาเมเนอีเป็นผู้ที่ต้องรับผิดชอบต่อการกระทำซึ่งเป็นปรปักษ์ต่อสหรัฐ คำสั่งดังกล่าวส่งผลให้ทรัพย์สินหลายหมื่นล้านดอลลาร์ของอิหร่านถูกอายัด

ด้านนายโมฮัมหมัด จาวาด ซารีฟ รมว.ต่างประเทศอิหร่าน ก็ได้ออกมาตอบโต้ปธน.ทรัมป์ด้วยเช่นกัน โดยระบุว่า "สหรัฐกระหายที่จะทำสงคราม" และมาตรการคว่ำบาตรครั้งใหม่ของสหรัฐถือเป็นการปิดตายช่องทางการทูตกับอิหร่าน

อนึ่ง คำสั่งของปธน.ทรัมป์มีเป้าหมายที่จะกดดันให้อิหร่านยอมเปิดโต๊ะเจรจากับสหรัฐเรื่องโครงการอาวุธนิวเคลียร์ โดยสหรัฐได้เรียกร้องให้อิหร่านยุติโครงการนิวเคลียร์ การผลิตขีปนาวุธ และหยุดสนับสนุนกองกำลังติดอาวุธในดินแดนอาหรับ

สถานการณ์ที่ตึงเครียดนี้ได้ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ปรับตัวขึ้นถึง 5% เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ขณะที่น้ำมันดิบ WTI ถีบตัวขึ้นกว่า 10% ซึ่งเป็นระดับที่สูงสุดนับตั้งแต่เดือนธ.ค. 2559

ด้านนักวิเคราะห์มองว่า ผลกระทบจากการคว่ำบาตรนั้นทำให้รายได้จากการส่งออกน้ำมันของอิหร่านหายไปถึง 2 ใน 3 ซึ่งจะส่งผลให้เศรษฐกิจของอิหร่านอยู่ในระดับที่อันตราย และถึงแม้ว่าอิหร่านจะใช้ไม้แข็งในการต่อสู้กับสหรัฐ แต่อิหร่านก็ไม่ได้อยู่ในจุดที่พร้อมจะทำสงครามอยู่ดี ขณะที่ยูเรเซีย กรุ๊ป ซึ่งเป็นบริษัทที่ปรึกษาด้านความเสี่ยงประเมินว่า มีความเป็นไปได้ที่ทั้ง 2 ประเทศจะทำสงครามกันถึง 40%

นอกจากนี้ สถานการณ์ดังกล่าวยังส่งผลให้ค่าประกันการขนส่งน้ำมันในตะวันออกกลางทะยานสูงขึ้น โดยแหล่งข่าวระบุว่าคาร์โก้น้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียและเรือลากในปัจจุบัน มีมูลค่าการประกันสูงถึง 500,000 ดอลลาร์ ขณะที่ช่วงต้นปีที่ผ่านมา เบี้ยประกันยังมีมูลค่าเพียง 1 ใน 10 เท่านั้น

ด้านประธานาธิบดี ฮัสซัน รูฮานี ของอิหร่าน ก็ได้ออกโรงประณามการคว่ำบาตรอิหร่านโดยรัฐบาลสหรัฐ โดยระบุว่า นโยบายของสหรัฐที่มีต่ออิหร่านนั้น แสดงให้เห็นถึงความสิ้นหวังของคณะทำงานของทรัมป์

ขณะเดียวกัน นายมาจิด ตากห์-ราเวนจี เอกอัครราชทูตอิหร่านประจำองค์การสหประชาชาติ ได้ออกมาประกาศว่า อิหร่านจะไม่ยอมเจรจากับสหรัฐอย่างแน่นอน พร้อมกล่าวว่า หนทางที่สหรัฐควรทำเพื่อลดความตึงเครียดลงนั้น คือการยุตินโยบายทางการทหารในภูมิภาค รวมถึงควรถอนกองเรือรบทั้งหมด และเลิกใช้วิธีการกดดันทางเศรษฐกิจที่ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของประชาชนชาวอิหร่าน

ด้านนายวาสซิลี เนเบนเซีย เอกอัครราชทูตรัสเซียประจำองค์การสหประชาชาติ ก็ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นแบบเชือดเฉือนว่า "เจ้าหน้าที่ของอิหร่านบางคนกล่าวว่า เราไม่สามารถเจรจากับสหรัฐได้ขณะที่มีมีดมาจ่อคออยู่แบบนี้ … คุณคาดหวังการเจรจาแบบไหน ทั้งที่ตัวเองใช้มาตรการคว่ำบาตรที่รุนแรงที่สุดกับอิหร่าน"

และเมื่ออิหร่านยังแสดงท่าทีแข็งขืนอยู่เช่นนี้ ปธน.ทรัมป์จึงได้ทวีตข้อความล่าสุดว่า  "แถลงการณ์ที่โง่เขลาและเหยียดหยามของอิหร่านในวันนี้ เป็นการแสดงให้เห็นว่าอิหร่านไม่เข้าใจต่อความเป็นจริง และหากอิหร่านโจมตีต่อสิ่งใดที่เป็นของอเมริกา อิหร่านก็จะเผชิญกับกองทัพที่ยิ่งใหญ่และทรงพลัง" ซึ่งอาจถึงขั้น "ล้างบาง" กันเลยทีเดียว

ภายใต้สถานการณ์ที่ไม่มีฝ่ายใดต่างยอมลดลาวาศอกเช่นนี้ คงต้องจับตาดูกันต่อไปว่า ศึกในครั้งนี้จะจบลงเช่นไร …
ข่าวที่เกี่ยวข้อง