การสร้างคอนเทนต์ให้โดดเด่นและแตกต่างกลายเป็นโจทย์สำคัญของผู้ผลิตเนื้อหาในยุค AI ที่ผู้คนสามารถค้นหาข้อมูลมาครีเอตคอนเทนต์และเรื่องเล่าได้ภายในไม่กี่วินาที ความได้เปรียบจึงไม่ได้อยู่ที่การมีข้อมูลมากกว่า แต่อยู่ที่การค้นพบ "ข้อมูลที่ AI ยังเข้าไม่ถึง"
ในงาน CTC2026 เซสชัน "หาข้อมูลเรื่องเล่ายังไง ให้เหนือกว่า AI" คุณสุรัตน์ บัณฑิตลักษณะ CEO Polar Web Application และบริษัท นักเล่าเรื่องในตำนาน จำกัด เจ้าของเพจ "เล่าไปเรื่อย" ได้มาถ่ายทอดวิธีการค้นหาข้อมูลที่แม้ Google และ AI จะเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญ แต่อาวุธลับคือคลังข้อมูลที่ AI อาจเข้าไม่ถึง หรืออยู่นอกโลกอินเทอร์เน็ต ซึ่งข้อมูลเหล่านี้ถือเป็นวัตถุดิบสำคัญในการออกแบบเรื่องเล่าที่มีมิติ สร้างคุณค่าที่แตกต่าง และมอบประสบการณ์ใหม่ให้แก่ผู้ชม
*ขุมทรัพย์ดิจิทัลที่ AI เข้าไม่ถึง
หนึ่งในนั้นคือ แหล่งข้อมูลจากกลุ่มปิดบน Facebook มักเป็นพื้นที่ที่ผู้คนแบ่งปันภาพถ่าย เอกสารเก่า และประสบการณ์ตรงที่ไม่ปรากฏในเว็บไซต์สาธารณะ เช่น กลุ่มรวบรวมภาพเก่าในอดีต หรือมีสมาชิกที่เคยทำงานในสถานที่หรือองค์กรต่าง ๆ เข้ามาเล่าประสบการณ์จากความทรงจำจริง
"สิ่งที่แนะนำเลย คือ กลุ่มปิด Facebook คนที่เขาชอบอะไรคล้าย ๆ กันก็จะมารวมตัวกัน กลุ่มภาพเก่าก็จะมีคนมาโพสต์รูปภาพเก่า ๆ... เป็นข้อมูลที่ Google ไม่สามารถเข้าถึงได้ เป็นข้อมูลที่มาจากคนจริง ๆ ซึ่งเป็นข้อมูลที่ดีมาก ๆ"นอกจากนี้ ยังมีฐานข้อมูลของหน่วยงานภาครัฐที่เปิดให้ค้นหาได้ เช่น ฐานข้อมูลด้านที่ดินจากกรมพัฒนาที่ดิน ช่วยตรวจสอบประวัติการถือครองอสังหาริมทรัพย์ หรือฐานข้อมูลงบการเงินของภาคธุรกิจจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ช่วยให้สามารถวิเคราะห์ที่มาขององค์กรต่าง ๆ ได้อย่างละเอียด
อีกหนึ่งแหล่งข้อมูลสำคัญคือ "คอมเมนต์" ของผู้ใช้งานบนแพลตฟอร์มออนไลน์ สะท้อนประสบการณ์จริงที่บางครั้งไม่มีอยู่ในเอกสารทางการ เช่น สภาพอากาศ ค่าครองชีพ หรือประสบการณ์การใช้ชีวิตในแต่ละพื้นที่
*หนังสือเก่า มนต์เสน่ห์ยุคแอนะล็อก
คุณสุรัตน์มองว่า ข้อมูลจำนวนมากในยุคก่อนอินเทอร์เน็ตยังคงถูกบันทึกและซ่อนอยู่ในหนังสือเก่าและหนังสือ Limited Edition ไม่ว่าจะเป็นหนังสือประวัติบุคคลสำคัญหรือเรื่องราวของนักธุรกิจรุ่นบุกเบิก ซึ่งมักจะบันทึกรายละเอียดเชิงลึกและบริบททางประวัติศาสตร์ที่ไม่สามารถค้นพบได้จากการสืบค้นบนโลกออนไลน์
"ช่วงสองเดือนก่อน เซ็นทรัลประกาศแผนพัฒนาที่ดินผืนใหญ่ย่านรังสิต สำนักข่าวแทบทุกแห่งรายงานตรงกันว่าที่ดินแปลงนี้เป็นของไทยเมล่อน แต่กลับไม่มีใครอธิบายต่อว่าไทยเมล่อนคือใคร หรือมีที่มาอย่างไร เพราะแทบไม่มีข้อมูลปรากฏอยู่บนอินเทอร์เน็ตเลย โชคดีที่พอจำได้ว่าสมัยเด็กเคยอ่านเรื่องราวของไทยเมล่อนผ่านหนังสือเล่มหนึ่ง เลยกลับไปรื้อหนังสือเก่า ๆ และสุดท้ายต้องใช้หนังสือถึงสองเล่มในการตามรอยเรื่องนี้ เพราะเรื่องราวของไทยเมล่อนเกี่ยวพันกับประวัติของบรรดาเจ้าสัวและนักธุรกิจยุคเก่า ซึ่งมีรายละเอียดน่าสนใจมาก และเป็นเรื่องที่แทบไม่มีใครพูดถึงอีกแล้วในปัจจุบัน"ขณะเดียวกัน หนังสืออนุสรณ์งานศพ ยังเป็นอีกหนึ่งขุมทรัพย์ข้อมูลที่มีความละเอียดและน่าเชื่อถือ เพราะจัดทำขึ้นโดยครอบครัวหรือบุคคลใกล้ชิดของผู้ล่วงลับ จึงมักบันทึกประวัติชีวิต เหตุการณ์สำคัญ ตลอดจนบริบททางสังคมในแต่ละยุคสมัยไว้อย่างครบถ้วน ทำให้หนังสือเหล่านี้กลายเป็นแหล่งอ้างอิงชั้นดี
*ประสบการณ์ คืออาวุธลับที่ AI ไม่มี
คุณสุรัตน์ได้ยกตัวอย่างกรณีการสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับอาคารร้างแห่งหนึ่ง ซึ่งเป็นประเด็นที่มีข้อสงสัยมานานหลายสิบปี โดยเลือกเดินทางไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อสอบถามข้อมูลด้วยตนเองและได้ศึกษาเอกสารเก่าที่ไม่เคยปรากฏบนโลกออนไลน์ จนนำข้อมูลเหล่านั้นมาปะติดปะต่อเป็นคำตอบของเรื่องราวที่สังคมสงสัยมาอย่างยาวนานได้สำเร็จ
อีกหนึ่งบทเรียนสำคัญคือการสร้างความน่าเชื่อถือผ่านการทำคอนเทนต์อย่างสม่ำเสมอ หลังจากนำเสนอเรื่องราวในหลายประเด็น ทายาท เจ้าของกิจการ หรือผู้ที่เคยมีส่วนร่วมกับเหตุการณ์ในอดีตมักติดต่อกลับมาเพื่อให้ข้อมูลเพิ่มเติม กลายเป็นวัตถุดิบสำคัญที่ทำให้เรื่องราวสมบูรณ์มากขึ้น
คุณสุรัตน์ย้ำว่า แม้ AI จะสามารถสรุปข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ ได้อย่างรวดเร็ว แต่สิ่งที่ยังคงเป็นจุดแข็งของมนุษย์คือประสบการณ์ ทุกคนล้วนมีเรื่องราว ความทรงจำ และมุมมองที่เกิดจากการใช้ชีวิตจริง ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่มีฐานข้อมูลไหนสามารถรวบรวมได้
หลังจากทำช่องมาเป็นเวลานานเคยทดลองเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตและประสบการณ์ของตนเอง ปรากฏว่าได้รับความสนใจจากผู้ชมเป็นจำนวนมาก สะท้อนว่าผู้คนยังคงให้คุณค่ากับความจริงใจและประสบการณ์ที่ผ่านการใช้ชีวิตจริง
แม้ AI จะช่วยให้การค้นหาและสรุปข้อมูลเป็นเรื่องง่ายและรวดเร็วขึ้น แต่ความได้เปรียบของนักเล่าเรื่องและผู้ผลิตคอนเทนต์ในยุคปัจจุบันไม่ได้อยู่ที่การเข้าถึงข้อมูลจำนวนมากเท่านั้น หากอยู่ที่ความสามารถในการค้นพบข้อมูลที่ยังไม่ถูกบันทึกบนโลกดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็นเอกสารเก่า หนังสือหายาก หนังสืออนุสรณ์ คอมมูนิตี้เฉพาะทาง หรือประสบการณ์ตรงจากผู้คนที่อยู่ในเหตุการณ์จริง ซึ่งล้วนเป็นวัตถุดิบสำคัญในการสร้างเรื่องเล่าที่มีมิติและแตกต่างจากเนื้อหาที่ AI สามารถรวบรวมได้ทั่วไป
และท้ายที่สุด "ประสบการณ์" ยังคงเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่าที่สุด เพราะเป็นสิ่งที่เกิดจากการใช้ชีวิต การลงพื้นที่ การพูดคุยกับผู้คน และการสั่งสมมุมมองเฉพาะตัวของแต่ละคน ในวันที่ AI สามารถเข้าถึงข้อมูลได้แทบทุกอย่าง ความจริงใจ ความทรงจำ และประสบการณ์จริงของมนุษย์จึงยังคงเป็นหัวใจสำคัญของการสร้างสรรค์คอนเทนต์ที่มีความหมายและสร้างคุณค่าให้กับผู้ชมได้อย่างแท้จริง