PwC ประเทศไทย แนะภาคธุรกิจไทยก้าวข้ามการปฏิบัติตามกฎระเบียบแบบตั้งรับ และใช้ภาษีเป็นเครื่องมือเชิงกลยุทธ์เพื่อขับเคลื่อนการเติบโตอย่างยั่งยืน ท่ามกลางภูมิทัศน์กฎหมายและภาษีใหม่ ซึ่งกรมสรรพากรเริ่มปรับเปลี่ยนแนวทางการจัดเก็บและตรวจสอบภาษี โดยใช้ฐานข้อมูล ระบบประมวลผลข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการระบุความเสี่ยงด้านภาษีมากขึ้น
นาย นิพันธ์ ศรีสุขุมบวรชัย หัวหน้าสายงานภาษีและกฎหมาย บริษัท PwC ประเทศไทย กล่าว ณ งานสัมมนา Maximising Shareholder Value: The Next Journey of Tax and Value Creation ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงาน PwC Thailand's 2026 Tax Symposium ว่า โจทย์สำคัญของผู้บริหารในยุคปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการปฏิบัติให้ถูกต้องตามกฎหมายภาษี แต่รวมถึงการทำความเข้าใจและคาดการณ์ทิศทางนโยบายภาษีที่เปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง เพื่อวางกลยุทธ์รับมือกับผลกระทบต่อธุรกิจได้อย่างเหมาะสม
"โลกของภาษีกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ปัจจุบันหน่วยงานภาครัฐสามารถวิเคราะห์ข้อมูลธุรกรรมได้ละเอียดและรวดเร็วกว่าที่เคย ทำให้ประเด็นด้านภาษีและศุลกากรที่เดิมไม่เคยถูกหยิบยกขึ้นมาตรวจสอบ สามารถถูกตรวจสอบได้ง่ายขึ้น ธุรกิจจึงควรปรับตัวในเชิงรุก โดยกำกับดูแลและบริหารจัดการข้อมูล รวมถึงเอกสารประกอบธุรกรรมอย่างเป็นระบบ เพื่อให้พร้อมปฏิบัติตามกฎหมายและเสียภาษีอย่างถูกต้อง แนวทางนี้ไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยง แต่ยังช่วยรักษาอัตรากำไร สนับสนุนการทำธุรกรรม และสร้างการเติบโตทางธุรกิจในระยะยาว" นาย นิพันธ์ กล่าว
การปฏิรูปด้านกฎระเบียบในวงกว้าง
นาย นิพันธ์ กล่าวต่อว่า การเปลี่ยนแปลงด้านกฎระเบียบของไทยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องภาษี โดยประเทศไทยกำลังปรับตัวให้สอดคล้องกับมาตรฐานขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) มากขึ้น หน่วยงานภาครัฐจึงให้ความสำคัญกับการเพิ่มความเข้มงวดของกฎเกณฑ์ด้านภาษีและกฎหมายธุรกิจ เพื่อขยายฐานรายได้ภาครัฐและปิดช่องว่างทางกฎหมายที่มีมาเป็นเวลานาน ขณะเดียวกัน โครงสร้างการประกอบธุรกิจก็ถูกตรวจสอบอย่างใกล้ชิดมากขึ้น โดยกรมพัฒนาธุรกิจการค้าได้เพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบโครงสร้างการถือหุ้นแทน (nominee shareholding arrangements) และการครอบงำการประกอบธุรกิจของชาวต่างชาติผ่านบริษัทไทย
นอกจากนี้ ความผันผวนที่เพิ่มขึ้นในการค้าโลกยังสร้างแรงกดดันด้านต้นทุนและเพิ่มภาระในการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ตลอดห่วงโซ่อุปทานของทุกธุรกิจ ตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนแปลงนโยบายภาษีศุลกากรของสหรัฐฯ และ มาตรการควบคุมการส่งออกสินค้าประเภทที่ 0 ที่ใช้ได้สองทาง (dual-use items) ของไทย
"ความเปลี่ยนแปลงในแต่ละเรื่องอาจส่งผลกระทบต่อแต่ละธุรกิจแตกต่างกัน หากผู้บริหารสามารถคาดการณ์ได้ทันท่วงทีว่าความเปลี่ยนแปลงใดจะส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อธุรกิจของตน ก็จะช่วยให้ธุรกิจปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว วิสัยทัศน์ของผู้บริหารจึงไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการบริหารความเสี่ยงในปัจจุบัน แต่ควรมองหาโอกาสควบคู่กันไป ผ่านการทำความเข้าใจปัญหาและปรับตัวให้สอดคล้องกับสถานการณ์" นาย นิพันธ์ กล่าว
การตรวจสอบภาษีเข้มข้นขึ้นด้วยข้อมูล
นาย นิพันธ์ กล่าวว่า การที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมประจำปี 2569 ของกองทุนการเงินระหว่างประเทศและกลุ่มธนาคารโลก (IMF-World Bank Group Annual Meetings 2026) ณ กรุงเทพมหานคร ระหว่างวันที่ 12-18 ตุลาคม 2569 สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนถึงทิศทางนโยบายภาษีของไทยในอนาคต
ภายในงานนี้กระทรวงการคลังได้นำเสนอแนวทางการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาเชื่อมโยงการจัดเก็บรายได้ภาครัฐกับการใช้จ่ายงบประมาณ พร้อมยืนยันแผนการใช้เทคโนโลยีเพื่อขยายฐานภาษีให้ครอบคลุมธุรกิจต่างชาติและแพลตฟอร์มดิจิทัลมากขึ้น นอกจากนี้ ไทยยังได้หารือทวิภาคีกับกว่า 50 ประเทศในประเด็นความร่วมมือด้านภาษีและการลงทุน โดยกระทรวงการคลังระบุว่า บิ๊กดาต้าและปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะเข้ามามีบทบาทเพิ่มขึ้นในการบริหารจัดการการคลังภาครัฐ
"การปฏิรูปภาษีของไทยขณะนี้ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของบทสนทนาระดับโลก สำหรับภาคธุรกิจ นั่นหมายความว่า ทิศทางและความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวนั้นจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและไม่หยุดนิ่ง" นาย นิพันธ์ กล่าว
นอกจากนี้ การเข้าถึงข้อมูลทางภาษีของหน่วยจัดเก็บยังได้ขยายไปไกลกว่าพรมแดนไทย ผ่านกรอบความร่วมมือระหว่างประเทศ เช่น การแลกเปลี่ยนข้อมูลบัญชีทางการเงินโดยอัตโนมัติภายใต้มาตรฐานการรายงานร่วม (Common Reporting Standard: CRS) และกรอบการรายงานสินทรัพย์ดิจิทัล (Crypto-Asset Reporting Framework: CARF) ซึ่งช่วยให้หน่วยงานภาษีแลกเปลี่ยนข้อมูลบัญชีการเงินและสินทรัพย์ดิจิทัลระหว่างกันได้โดยอัตโนมัติ เพิ่มความโปร่งใสของรายได้ ทรัพย์สิน และธุรกรรมในต่างประเทศ ภาคธุรกิจจึงควรให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการภาษี และปรับวิธีการทำงานให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
ผนวกภาษีเป็นส่วนหนึ่งของการตัดสินใจลงทุน
เมื่อบริษัทไทยแสวงหาโอกาสเติบโตในต่างประเทศมากขึ้น นาย นิพันธ์ กล่าวว่า ภาษีไม่ได้เป็นเพียงเรื่องที่พิจารณาหลังทำธุรกรรมอีกต่อไป แต่เป็นส่วนสำคัญของการตัดสินใจลงทุน โดยเฉพาะมาตรการจัดเก็บ ภาษีขั้นต่ำเท่ากันทั่วโลก (global minimum tax) ที่ส่งผลต่อผลตอบแทนจากการลงทุนในประเทศที่มีอัตราภาษีต่ำ เมื่อประกอบกับความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาษีของประเทศต่าง ๆ โครงสร้างธุรกิจที่เคยช่วยลดต้นทุนภาษีได้อย่างมีประสิทธิภาพจึงอาจไม่สามารถสร้างผลตอบแทนได้ตามที่คาดหวังอีกต่อไป
"ทุกธุรกรรมย่อมมีภาระภาษีเกิดขึ้นตั้งแต่วันที่จรดปากกา การพิจารณาและพูดคุยเรื่องภาษีตั้งแต่เริ่มวางแผนการลงทุนจึงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและผลตอบแทนจากการลงทุน รวมทั้งป้องกันภาระภาษีในอนาคตที่ธุรกิจไม่ได้คาดหมาย" นาย นิพันธ์ กล่าว
เตรียมพร้อมสู่ยุคถัดไปของภาษีดิจิทัล
ทั้งนี้ เทคโนโลยีจะเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของการเปลี่ยนแปลงด้านภาษีในอนาคตอันใกล้ โดย แผนพัฒนา AI ที่กรมสรรพากรประกาศไว้ มุ่งยกระดับประสิทธิภาพการบริหารจัดการภาษี เพิ่มความรวดเร็วในการวิเคราะห์ข้อมูลและตรวจสอบภาษี รวมถึงวิเคราะห์พฤติกรรมการยื่นแบบและชำระภาษี เพื่อปรับบริการให้เหมาะสมกับผู้เสียภาษี
แผนดังกล่าวส่งผลให้ภาคธุรกิจต้องเตรียมข้อมูลและเอกสารสนับสนุนงานด้านภาษีให้ครบถ้วนและถูกต้อง เพื่อให้พร้อมปฏิบัติตามกฎระเบียบและรองรับขีดความสามารถทางดิจิทัลของภาครัฐที่พัฒนาอย่างต่อเนื่อง
นาย นิพันธ์ กล่าวว่า บริษัทต่าง ๆ ควรลงทุนยกระดับขีดความสามารถทางดิจิทัลของตนเองให้ทันกับการบริหารจัดการภาษีของภาครัฐ ทั้งการเชื่อมโยงระบบ การจัดเตรียมข้อมูลที่ถูกต้อง และสอดคล้องกัน ตลอดจนการนำระบบอัตโนมัติและ AI มาใช้ในงานด้านภาษีมากขึ้น ภาคธุรกิจจึงไม่ควรจัดเก็บข้อมูลภาษีแยกส่วนไว้ในระบบต่าง ๆ หรือรวบรวมข้อมูลเฉพาะช่วงสิ้นปีอีกต่อไป
"ระบบภาษีของประเทศไทยจะยังคงพัฒนาไปควบคู่กับมาตรฐานสากล และการเปลี่ยนแปลงนี้ได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว ธุรกิจที่ปรับตัวไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลง แทนที่จะรอให้เกิดขึ้นแล้วจึงรับมือ จะสามารถสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืนได้" นาย นิพันธ์ กล่าว