สหรัฐฯ วางแผนใช้การเจรจาสันติภาพในเมียนมาเป็นบันไดขยายอิทธิพล พร้อมปูทางเข้าถึงแหล่งแร่หายาก (Rare Earths) สำคัญของเมียนมา ตามเอกสารยุทธศาสตร์ฉบับใหม่ที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ เพิ่งเผยแพร่ออกมา
ท่าทีดังกล่าวถือเป็นการปรับนโยบายครั้งใหญ่ของรัฐบาลวอชิงตัน จากเดิมที่เคยตัดขาดรัฐบาลทหารเมียนมาอย่างสิ้นเชิงหลังเกิดรัฐประหารเมื่อปี 2564 โดยช่วงที่ผ่านมา สหรัฐฯ เริ่มหวนกลับมาสานสัมพันธ์อย่างเงียบ ๆ กับรัฐบาลเมียนมา นำโดย ไมเคิล แวนซ์ เจ้าหน้าที่ระดับสูงด้านข่าวกรองของกระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งได้เปิดฉากหารือเรื่องการเข้าถึงแหล่งแร่หายากในเมียนมา โดยแหล่งแร่นี้ส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่ความขัดแย้ง และปัจจุบันส่งออกไปยังจีนแทบทั้งหมด
ทั้งนี้ เอกสารยุทธศาสตร์บูรณาการรายประเทศ (ICS) ที่ผ่านความเห็นชอบช่วงปลายเดือนส.ค. และเผยแพร่ในเดือนต.ค. ระบุว่า สหรัฐฯ ตั้งเป้าผลักดันให้เกิดข้อตกลงสันติภาพที่ยั่งยืนภายในปี 2573 โดยมียุทธศาสตร์สำคัญ ได้แก่
- เปิดทางเข้าถึงทรัพยากรและหยุดยิง: จัดเวทีเจรจากับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องอย่างน้อย 3 ครั้ง เพื่อหารือเรื่องการกำหนดเขตพื้นที่การปกครองและระบบสหพันธรัฐทางการคลัง (Fiscal Federalism) หวังเปิดทางเข้าสู่แหล่งแร่หายาก ควบคู่ไปกับการกวาดล้างแก๊งคอลเซ็นเตอร์และศูนย์หลอกลวงออนไลน์ข้ามชาติ
- ขยายการค้า: ผลักดันดีลการค้าหรือการลงทุนขนาดใหญ่ให้บริษัทสัญชาติอเมริกันอย่างน้อย 3 โครงการ มูลค่าโครงการละกว่า 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อลดยอดขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ
- ร่วมมือด้านความมั่นคงและกฎหมาย: จับมือกับทางการเมียนมาปราบปรามขบวนการหลอกลวงออนไลน์ที่มุ่งเป้าเหยื่อชาวอเมริกัน และประสานงานส่งตัวชาวเมียนมาในสหรัฐฯ กลับประเทศ
แม้สหรัฐฯ จะยังคงคว่ำบาตรทางการเงินต่อพลเอกอาวุโส มิน อ่อง หล่าย อดีตผู้นำรัฐประหารที่ก้าวขึ้นเป็นประธานาธิบดี รวมถึงกลุ่มธุรกิจเครือข่ายกองทัพ แต่เอกสารไม่ได้ระบุแน่ชัดว่า สหรัฐฯ จะยกเลิกมาตรการคว่ำบาตร หรือผ่อนคลายกฎเกณฑ์เพื่อให้บริษัทอเมริกันเข้าไปลงทุนได้หรือไม่ แม้ว่ารัฐบาลทรัมป์จะเคยถอดถอนชาวเมียนมาและบริษัทบางแห่งออกจากบัญชีคว่ำบาตรไปแล้วก็ตาม
ด้านโฆษกกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ เผยว่า สหรัฐฯ กำลังเดินหน้าเจรจากับทุกฝ่ายในความขัดแย้ง เพื่อขับเคลื่อนผลประโยชน์สำคัญของสหรัฐฯ ฟื้นฟูเสถียรภาพในเมียนมา ปราบปรามขบวนการหลอกลวงออนไลน์ และสร้างบรรยากาศที่เอื้อให้ภาคเอกชนสหรัฐฯ เข้าไปดำเนินธุรกิจได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย
โดย พสิษฐ์ อุ่นเมตตาจิต/กัลยาณี ชีวะพานิช