หน่วยงานการประปาในนครหลวงเวียงจันทน์และแขวงบ่อแก้วยืนยันไม่พบสารหนูในแม่น้ำโขงหรือน้ำประปาในพื้นที่ ภายหลังมีรายงานบนโลกออนไลน์ว่าพบปลาตายในแม่น้ำโขง ด้านโซเชียลลาวตั้งคำถาม แม่น้ำโขงสายเดียวกัน ทำไมฝั่งไทยพบสารหนู แต่ฝั่งลาวผลตรวจเป็นศูนย์ ท่ามกลางความกังวลเรื่องการทำเหมืองแร่และมลพิษทางน้ำในประเทศ
เว็บไซต์ข่าว The Laotian Times รายงานในวันนี้ (19 พ.ย.) ว่า ผลตรวจยืนยันดังกล่าวมีขึ้นหลังจากสื่อไทยรายงานเมื่อวันอังคาร (17 พ.ย.) ว่า ตรวจพบสารหนูบริเวณฝั่งตรงข้ามแม่น้ำโขงในจังหวัดหนองคาย ซึ่งมีพรมแดนติดกับ สปป.ลาว ประกอบกับมีผู้โพสต์ภาพปลาที่มีแผลเปื่อยและตุ่มนูนตามลำตัวในแม่น้ำโขงลงบนโซเชียลมีเดีย ทั้งนี้ ด้วยเหตุที่โรงผลิตน้ำประปาสาธารณะในนครหลวงเวียงจันทน์สูบน้ำดิบจากแม่น้ำโขงโดยตรงเพื่อจ่ายให้แก่ครัวเรือน รายงานข่าวดังกล่าวจึงสร้างความวิตกกังวลให้กับประชาชนชาวลาวเป็นอย่างมาก
หนึ่งวันหลังจากสื่อไทยรายงานข่าว การประปานครหลวงเวียงจันทน์ได้ทำการตรวจวัดคุณภาพน้ำดิบจากแม่น้ำและน้ำประปาที่ผ่านการบำบัดแล้ว ณ โรงงานผลิตน้ำประปาจินายโม้ (Chinaimo) ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการไม่พบสารหนู โดยระดับค่าตรวจวัดอยู่ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยของกระทรวงสาธารณสุขที่กำหนดไว้ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร
ขณะที่ทางตอนเหนือของลาวซึ่งอยู่ถัดขึ้นไปตามลำน้ำ การประปาแขวงบ่อแก้วได้ดำเนินการสุ่มตรวจน้ำดิบจากสถานีสูบน้ำริมแม่น้ำโขง 5 แห่งไปก่อนหน้านี้แล้ว ระหว่างวันที่ 9-17 พ.ย. โดยทีมเจ้าหน้าที่ได้เก็บตัวอย่างน้ำจาก 2 จุดในเมืองห้วยทราย และอีก 3 จุดในเมืองต้นผึ้ง
ผลตรวจระบุว่าไม่พบสารหนู (ค่าเป็นศูนย์) และยืนยันว่าน้ำประปามีคุณภาพตามมาตรฐานความปลอดภัยแห่งชาติ โดยหน่วยงานประปาทั้งสองแห่งระบุว่าน้ำประปายังคงมีความปลอดภัยสำหรับการอุปโภคบริโภคในครัวเรือนตามปกติ
อย่างไรก็ตาม ผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำใน สปป.ลาว กลับสวนทางอย่างชัดเจนกับข้อมูลล่าสุดจากประเทศเพื่อนบ้านอย่างไทย ซึ่งมีการรายงานเมื่อวันอังคารที่ผ่านมาว่า กรมควบคุมมลพิษของไทยตรวจพบระดับสารหนูในเกณฑ์มาตรฐานหรือสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐาน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตรเล็กน้อย ใน 3 จุดของจังหวัดหนองคาย ซึ่งตั้งอยู่ตรงข้ามกับนครหลวงเวียงจันทน์
แม้เจ้าหน้าที่ของไทยระบุว่าน้ำประปาที่ผ่านการบำบัดแล้วยังคงปลอดภัย แต่ชาวประมงในพื้นที่จังหวัดหนองคายรายงานว่าพบแผลเปื่อยตามตัวปลาแค้ หรือปลากดขนาดใหญ่ในแม่น้ำโขง ส่งผลให้ยอดขายปลาลดลง นอกจากนี้ สื่อไทยยังรายงานด้วยว่ากรมควบคุมโรคตรวจพบระดับสารหนูสูงในตัวอย่างปัสสาวะของประชาชน 39 ราย ใน 4 จังหวัดริมแม่น้ำโขง ได้แก่ เลย หนองคาย บึงกาฬ และนครพนม ขณะที่เจ้าหน้าที่กำลังเร่งสอบสวนหาแหล่งที่มาของการสัมผัสสารปนเปื้อนดังกล่าว
รายงานข่าวจากฝั่งไทยทำให้เกิดกระแสความเคลือบแคลงใจบนโลกออนไลน์ของลาวอย่างรวดเร็ว โดยประชาชนต่างตั้งคำถามว่า เหตุใดแม่น้ำสายเดียวกันจึงตรวจพบสารหนูในฝั่งไทย แต่ผลตรวจในฝั่งลาวกลับไม่พบการปนเปื้อนใด ๆ
ทั้งนี้ แม้ว่ามีผลตรวจวัดออกมาแล้ว แต่คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) ซึ่งมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในนครหลวงเวียงจันทน์ ยังไม่ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นต่อผลการตรวจของทั้งฝั่งไทยและลาวแต่อย่างใด
ความไม่เชื่อมั่นของสาธารณชนต่อผลตรวจแม่น้ำโขง เกิดขึ้นท่ามกลางเหตุการณ์มลพิษทางน้ำที่เชื่อมโยงกับการทำเหมืองแร่ทั่ว สปป.ลาว ในช่วงที่ผ่านมา
โดยเมื่อช่วงต้นสัปดาห์นี้ ทางการลาวเพิ่งสั่งระงับกิจการเหมืองแร่หายากในแขวงหัวพัน หลังจากบ่อกักเก็บกากแร่แตกจนไหลลงปนเปื้อนแม่น้ำในท้องถิ่น
ขณะที่คณะทำงานเฉพาะกิจส่วนกลางยังพบความเชื่อมโยงระหว่างบริษัท 5 แห่ง กับเหตุการณ์น้ำขุ่นไหลลงสู่แม่น้ำซองในแขวงเวียงจันทน์ ซึ่งเกิดขึ้นตามหลังคำสั่งระงับการทำเหมืองแร่เหล็กโดยไม่ได้รับอนุญาตไปเมื่อเดือนก.ค. ที่ผ่านมา
โดย ปนัยดา ปัทมโกวิท/ปรียพรรณ มีสุข